شناسایی و رتبهبندی عوامل مؤثر بر نیازهای اطلاعاتی زنان باردار | ||
| علوم و فنون مدیریت اطلاعات | ||
| مقاله 13، دوره 11، شماره 2، تیر 1404، صفحه 361-396 اصل مقاله (3.62 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22091/stim.2025.12784.2237 | ||
| نویسندگان | ||
| رضا کریمی* 1؛ محسن اکبرپور2؛ اکوش اوراس3 | ||
| 1دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه قم، قم، ایران. | ||
| 2دانشیار فیزیولوژی ورزشی، دانشگاه قم، قم، ایران. | ||
| 3دانشجوی دکتری علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه قم، قم، ایران. | ||
| چکیده | ||
| هدف: دنیای امروز، دنیایی مملو از پدیدههای ناشناخته است. افراد برای افزایش آگاهی نسبت به چنین پدیدههایی و نیز درک جهان پیرامون خود نیازمند اطلاعات هستند، اطلاعاتی که دستیابی به آنها جز از راه جستوجو و کاوش میسر نمیشود. مروری بر پژوهشهای حوزۀ نیاز اطلاعاتی و رفتار اطلاعیابی، توجه بیشتر به گروههای خاص کاربران طی سالیان اخیر را نشان میدهد. یکی از این گروهها که بررسی رفتار اطلاعیابی آنان از اهمیت بسیار برخوردار است، «زنان» یا به تعبیر دیگر «مادران» هستند؛ که سلامت و ارتقا سطح آگاهی و دانش آنها تأثیر شگرف بر جامعه دارد. بارداری و پدیدۀ پدر و مادر شدن، یکی از مهمترین و تغییردهندهترین رویدادهای زندگی است که بهویژه برای زنان، دورهای حساس و پرچالش به شمار میآید. در این دوران، زنان به مراقبتها و اطلاعات ویژهای نیاز دارند. هدف پژوهش حاضر شناسایی و رتبهبندی عوامل مؤثر بر نیازهای اطلاعاتی زنان باردار است. روش: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از لحاظ جمعآوری دادهها، یک پژوهش میدانی محسوب میشود. روششناسی این پژوهش کمّی و برای تجزیهوتحلیل دادهها از فنون دلفی فازی و مارکوس استفاده شد. جامعۀ آماری شامل اساتید متخصص در حوزۀ علم اطلاعات و دانششناسی است. نمونهگیری براساس تخصص خبرگان در حوزۀ نیاز اطلاعاتی (مربوط به زنان باردار) انجام شده و نُه نفر بهعنوان نمونه انتخاب گردیدند. حجم نمونه در این مطالعه براساس اصل اشباع نظری تعیین شده است. ابزارهای جمعآوری دادهها شامل مصاحبه و دو نوع پرسشنامه (پرسشنامۀ خبرهسنجی و پرسشنامۀ اولویتسنجی مارکوس) هستند. میزان اهمیت عوامل پژوهش با نظر خبرگان تعیین شد. پرسشنامۀ خبرهسنجی برپایۀ مرور پیشینه انجام شده و دارای روایی محتوا است. همچنین با استفاده از ضریب محتوایی لاوشه و گرفتن نظر خبرگان، اعتبار و روایی محتوایی عوامل پژوهش تأیید گردید. پرسشنامۀ دوم، که به روش مارکوس طراحی شده، استاندارد است و روایی آن بهطور قطعی تأمین شده است. برای ارزیابی عوامل پژوهش، سه شاخص اصلی شامل میزان تأثیرگذاری بر رفتار اطلاعاتی، میزان کنترلپذیری، و منابع موردِنیاز برای مدیریت عوامل به کار گرفته شد. این شاخصها با پرکردن پرسشنامه از سوی خبرگان به دست آمد. تعداد خبرگان (نُه نفر) و تعداد عوامل نهایی (21 عامل) برای این پژوهش مناسب بوده و پرسشنامۀ اولویتسنجی مارکوس از لحاظ سازگاری و پایایی دارای اعتبار است. یافتهها: عوامل مؤثر بر نیاز اطلاعاتی زنان باردار براساس مرور پیشینهها و در قالب پرسشنامه در نُه مؤلفه و 33 گویه دستهبندی شده و در اختیار خبرگان قرار گرفت. 33 عامل موردِنظر در ادامه با کاربست روش دلفی فازی غربال شدند.عواملی که عدد دیفازی آنها بیشتر از 7/0 است برای اولویتبندی نهایی با مارکوس انتخاب شدند. 21 عامل دارای عدد دیفازی بالاتر از 7/0 بودند و برای تحلیل نهایی در نظر گرفته شدند. براساس امتیازات هر عامل در جدول شماره 7، عوامل حمایتهای اجتماعی: اطلاعات در مورد برنامههای حمایتی و مالی دولتی، اطلاعات در مورد سرویسهای بهداشتی و پزشکی، اطلاعات در مورد بهداشت نوزاد، اطلاعات در مورد تغذیۀ مناسب دوران بارداری، اطلاعات در مورد آموزشهای پیش از زایمان، اطلاعات در مورد عوارض بارداری بهترتیب دارای بیشترین اولویت هستند. نتیجهگیری: تحلیل عوامل مؤثر بر نیاز اطلاعاتی زنان باردار نشاندهندۀ اهمیت بالای حمایتهای اجتماعی در دوران بارداری است. نیاز به اطلاعات در این زمینهها، بهویژه در دوران بارداری، در واقع بهطور مستقیم با سلامت و رفاه زنان باردار و نوزادان در ارتباط است. هر یک از این عوامل، ابعاد مختلفی از حمایت اجتماعی را در نظر میگیرد که در بهبود کیفیت زندگی و سلامت این گروه از افراد مؤثر است. بنابراین، فراهمسازی و انتشار اطلاعات دقیق و جامع در این زمینهها میتواند نقش مؤثری در بهبود کیفیت زندگی زنان باردار و نوزادان ایفا کند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اطلاعات؛ رتبهبندی؛ رفتار اطلاعاتی؛ زنان؛ باردار؛ نیازهای اطلاعاتی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Identifying and ranking factors affecting the information needs of pregnant women | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Reza Karimi1؛ Mohsen akbarpour2؛ Oraas akush3 | ||
| 1Department of Knowledge and Information Science, University of Qom, Qom, Iran (Corresponding author). | ||
| 2Assosiate Professor, Department of Physical Education, Faculty of Literature and Humanities, University of Qom, Qom, Iran. | ||
| 3Phd student. Knowledge and Information Science, University of Qom | ||
| چکیده [English] | ||
| Objective: Today's world is full of unknown phenomena. To pay attention to these phenomena and understand the world around them, people need information—information that cannot always be obtained through simple search and exploration. A review of research on information needs and information-seeking behavior reveals that recent studies have focused on specific user groups. One such group, whose information-seeking behavior is particularly important, is women, especially mothers. Their health and the improvement of their awareness and knowledge have a profound impact on society. Pregnancy, along with the significant experience of becoming a parent, is one of the most important and life-changing events, often regarded as a sensitive and challenging period, particularly for women. During this time, women require special care and access to relevant information. The aim of this study is to identify and rank the factors influencing the information needs of pregnant women. Method: The present study is applied in purpose and classified as a field study in terms of data collection. The methodology is quantitative, employing the Delphi, Fuzzy, and Marcus techniques for data analysis. The statistical population consists of professors specializing in information science and epistemology. Sampling was conducted based on the expertise of specialists in the field of information needs related to pregnant women, resulting in the selection of nine participants. The sample size in this study was determined according to the principle of theoretical saturation. Data collection tools included interviews and two types of questionnaires: an expert survey questionnaire and Marcu’s priority survey questionnaire. The importance of the research factors was determined through expert opinions. The expert survey questionnaire was developed based on a literature review and demonstrated content validity. Additionally, the reliability and content validity of the research factors were confirmed using the Lawshe content validity ratio and expert feedback. The second questionnaire, designed using the Marcus method, is standardized, and its validity has been definitively established. To evaluate the research factors, three primary indicators were used: the degree of influence on information behavior, the degree of controllability, and the resources required to manage the factors. These indicators were obtained through questionnaires completed by experts. The number of experts (nine) and the final number of factors (21) were appropriate for this study. Additionally, the Marcus Priority Assessment Questionnaire demonstrated validity in terms of consistency and reliability. Findings: Factors affecting the information needs of pregnant women were categorized into 9 components and 33 items based on background reviews and in the form of a questionnaire, which was then provided to experts. The 33 factors were subsequently evaluated using the fuzzy Delphi method. Factors with a defuzzification score greater than 0.7 were selected for final prioritization using the Marcus method. Twenty-one factors met this criterion and were included in the final analysis. According to the scores presented in Table 7, the highest priority social support factors are, in order: information about government financial and support programs, information about health and medical services, information about newborn health, information about proper nutrition during pregnancy, information about prenatal education, and information about pregnancy complications. Conclusion: The results indicate that analyzing the factors influencing the information needs of pregnant women highlights the critical importance of social support during pregnancy. The demand for information in these areas is directly linked to the health and well-being of both pregnant women and their newborns. Each factor encompasses different dimensions of social support that contribute to enhancing the quality of life and health of this population. Therefore, providing and disseminating accurate and comprehensive information in these areas can play a vital role in improving the quality of life for pregnant women and their newborns. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Information, Ranking, Information behavior, Women, Pregnant, Information needs | ||
| مراجع | ||
|
انصارینیاکی، م.، همایون، گ.، رضوی، س.، و کاهویی، م. (1393). نیازهای اطلاعاتی مرتبط با سلامت زنان پیش و حین بارداری. در همایش ملی ارتقاء سلامت دهان و دندان خانواده (اولین همایش سالانه پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی سمنان. سمنان. https://sid.ir/paper/886991/fa سیدحسینی، ش.، ابراهیمیدواسی، س.، نجفیشرج آباد، ف.، خسروی، ز.، و خسروی، ع. (1401). رفتار اطلاعیابی زنان باردار مراجعهکننده به مراکز بهداشتیدرمانی شهر بوشهر در سال ۱۳۹۹. اطلاعرسانی پزشکی نوین. ۸(۲)، ۱۱۴-۱۲۵. http://jmis.hums.ac.ir/article-1-367-fa.html موسویچلک، الف.، و ریاحی، ع. (1396). نیازهای اطلاعاتی زنان باردار مراجعهکننده به مراکز بهداشتی و درمانی شهر بهشهر در سال ۱۳۹۵. مجله تحقیقات سلامت، ۶(۳)، ۱۶۵-۱۷۴. میرزائی، الف.، حریری، ن.، و مطلبی، د. (1400). فراتحلیل مطالعات رفتار اطلاعیابی دانشجویان و اعضای هیئت علمی در پایگاههای اطلاعاتی ISC و ProQuest. فصلنامه تحقیقات کتابداری و اطلاعرسانی دانشگاهی، 55(3)، 93-111. doi: 10.22059/jlib.2022.339030.1593 نصرالهزاده، ش. (1393). رفتار اطلاع یابی سلامت زنان باردار: یک مطالعه گراندد تئوری. تعامل انسان و اطلاعات، 1(4)، 270-281. http://hii.khu.ac.ir/article-1-2411-fa.html خدابخش، الف.، حریری، ن.، و نوشینفرد، ف. (1403). نقش تواناییهای شناختی در رفتار جستجوی وب (مطالعه موردی روانشناسی: اعضای هیئت علمی و دانشجویان تحصیلات تکمیلی حوزههای مختلف علوم). نشریه فرهنگ و ارتقاء سلامت، ۸(۱)، ۹۹-۱۰۶. http://ijhp.ir/article-1-894-fa.html غلامی، خ.، و محمدی، ش. (1393). تعامل اطلاعاتی زنان باردار در فروم اینترنتی نینی سایت. تعامل انسان و اطلاعات، 1(4)، 305-318. http://hii.khu.ac.ir/article-1-2414-fa.html تقوی، ح.، و اختیاری، ف. (1398). حمایت اجتماعی, رفتار اطلاع یابی دانشجویان: نقش میانجی درگیری تحصیلی. تحقیقات کتابداری و اطلاعرسانی دانشگاهی، 53(4)، 97-110. doi: 10.22059/jlib.2020.299249.1473 کیهانی، ر.، کیانی، م.، و هاشمزاده، م. (1398). نقش هدفهای اجتماعی به عنوان یک متغیر شناخت اجتماعی در رفتاراطلاعاتی، پژوهشنامه کتابداری و اطلاعرسانی. 9(1)، 124-144. doi: 10.22067/riis. v9i1.62648 Ansari Niaki, M., Homayoun, G., Razavi, S. S., & Kahooei, M. (2014). Information needs related to women's health before and during pregnancy. National Conference on Promoting Family Oral and Dental Health (First Annual Research Conference of Semnan University of Medical Sciences), Semnan. https://sid.ir/paper/886991/fa [In Persian] Seyyed Hossini S, Ebrahimi Davvasi S, Najafi Sharjiabad F, Khosravi Z, Khosravi A. (2022). Health Information Seeking Behaviors of Pregnant Women Referred to the Health Centers in Bushehr, Iran. JMIS, 8(2), 114-125. http://jmis.hums.ac.ir/article-1-367-fa.html. [In Persian] Mousavi Chalac A, Riahi A. (2017). Information Needs of Pregnant Women Referred to Health Centers in Behshahr City during 2016-17. JCHR, 6(3), 165-174. Mirzaei, E., Hariri, N. and Matlabi, D. (2021). Meta-analysis of studies in information seeking behavior of students and faculty members in ISC and Proquest databases. Academic Librarianship and Information Research, 55(3), 93-111. doi: 10.22059/jlib.2022.339030.1593 [In Persian] Nasrollahzadeh S. (2015). Health Information-Seeking Behavior of Pregnant Women: A Grounded Theory Study. Human Information Interaction, 1(4), 270-281. Khodabakhsh A, Hariri N, Nooshinfard F. (2024). The Role of Cognetive Skills on Web Search Behavior (A Psychology Case Study: Faculty Members and Post-Graduate Students of All Fields of Science). Iran J Cult Health Promot, 8(1), 99-106. http://ijhp.ir/article-1-894-fa.html Gholami K, Mohammadi S. (2015). Information Interaction of Pregnant Women in Ninisite. Human Information Interaction, 1(4), 305-318. http://hii.khu.ac.ir/article-1-2414-fa.html [In Persian] Taqavi, H. and Ekhtiary, F. (2020). Social Support and Student’s Information Seeking Behavior: The Mediator Role of Academic Engagement. Academic Librarianship and Information Research, 53(4), 97-110. doi: 10.22059/jlib.2020.299249.1473 [In Persian] keihani, R., kiani, M. R. and Hashemzadeh, M. J. (2019). The Role of Social Goals as a Social Cognitive Variable in the Information Behavior. Library and Information Science Research, 9(1), 124-144. doi: 10.22067/riis. v9i1.62648 [In Persian] | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 685 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 231 |
||