سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه قم

افتخاری, حجت, رضایی فرد, اکبر, اقابابا, حیدر, زارع عمادی, فاطمه. (1403). بررسی رابطۀ میزان استفاده افراد از فضای مجازی با اضطراب اجتماعی و کارکرد حافظۀ کوتاه‌مدت در دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطۀ دوم شهر شیراز. پژوهش‌های فلسفی -کلامی, 3(1), 24-38. doi: 10.22091/jrim.2025.11382.1104
حجت افتخاری; اکبر رضایی فرد; حیدر اقابابا; فاطمه زارع عمادی. "بررسی رابطۀ میزان استفاده افراد از فضای مجازی با اضطراب اجتماعی و کارکرد حافظۀ کوتاه‌مدت در دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطۀ دوم شهر شیراز". پژوهش‌های فلسفی -کلامی, 3, 1, 1403, 24-38. doi: 10.22091/jrim.2025.11382.1104
افتخاری, حجت, رضایی فرد, اکبر, اقابابا, حیدر, زارع عمادی, فاطمه. (1403). 'بررسی رابطۀ میزان استفاده افراد از فضای مجازی با اضطراب اجتماعی و کارکرد حافظۀ کوتاه‌مدت در دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطۀ دوم شهر شیراز', پژوهش‌های فلسفی -کلامی, 3(1), pp. 24-38. doi: 10.22091/jrim.2025.11382.1104
افتخاری, حجت, رضایی فرد, اکبر, اقابابا, حیدر, زارع عمادی, فاطمه. بررسی رابطۀ میزان استفاده افراد از فضای مجازی با اضطراب اجتماعی و کارکرد حافظۀ کوتاه‌مدت در دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطۀ دوم شهر شیراز. پژوهش‌های فلسفی -کلامی, 1403; 3(1): 24-38. doi: 10.22091/jrim.2025.11382.1104

بررسی رابطۀ میزان استفاده افراد از فضای مجازی با اضطراب اجتماعی و کارکرد حافظۀ کوتاه‌مدت در دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطۀ دوم شهر شیراز

پژوهش در روش‌های آموزش
دوره 3، شماره 1 - شماره پیاپی 9، اسفند 1403، صفحه 24-38    اصل مقاله (670.87 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22091/jrim.2025.11382.1104
نویسندگان
حجت افتخاری* 1؛ اکبر رضایی فرد2؛ حیدر اقابابا3؛ فاطمه زارع عمادی4
1استادیار، گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
2استادیار، گروه روانشناسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
3استادیار گروه زیست شناسی، دانشگاه ازاد اسلامی ارسنجان، ارسنجان، ایران
4کارشناسی ارشد روانشناسی عمومی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد ارسنجان، ایران
چکیده
هدف اصلی این پژوهش بررسی رابطۀ میزان استفاده افراد از فضای مجازی با اضطراب اجتماعی و کارکرد حافظۀ کوتاه‌مدت در دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطۀ دوم شهر شیراز بود. پژوهش حاضر، از لحاظ هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی و از نوع هم‌بستگی بوده است. جامعۀ آماری این پژوهش کلیه دانش‌آموزان دختر متوسطۀ دوم ناحیه 2 شهر شیراز به تعداد 4219 نفر بود. برای تعیین حجم نمونه از جدول مورگان استفاده شد و تعداد 340 نفر به‌عنوان حجم نمونه در نظر گرفته شد. شیوۀ نمونه‌گیری به‌صورت طبقه‌ای تصادفی بود. برای گردآوری اطلاعات از  اعتیاد به فضای مجازی صادق زاده و همکاران (1397)، پرسش‌نامه اضطراب اجتماعی کانور و همکاران (2000)  و آزمون حافظه وکسلر (1939) استفاده گردید. به‌منظور آزمون فرضیه‌ها از آزمون‌های هم‌بستگی و رگرسیون بهره گرفته شد. این پژوهش نشان داد که میزان استفاده افراد از فضای مجازی با اضطراب اجتماعی (0.678=r؛ 0001/0>P) رابطۀ معناداری دارد. همچنین مشخص گردید که  میزان استفاده افراد از فضای مجازی بر ابعاد اضطراب اجتماعی (ترس، اجتناب و ناراحتی فیزیولوژیک) تأثیر معناداری دارد (0001/0>P). از سوی دیگر مشخص گردید که میزان استفاده افراد از فضای مجازی با حافظۀ کوتاه‌مدت (0.510-=r؛ 0001/0>P) رابطه منفی و معناداری دارد. و در نهایت مشخص گردید که میزان استفاده افراد از فضای مجازی بر ابعاد حافظۀ کوتاه‌مدت (حافظۀ منطقی و تکرار ارقام روبه‌جلو و معکوس) تأثیر معناداری دارد (0001/0>P). بر اساس یافته‌های این پژوهش می‌توان نتیجه گرفت که استفادۀ بیش‌ازحد دانش‌آموزان از فضای مجازی باعث تشدید اضطراب اجتماعی و کاهش عملکرد حافظۀ کوتاه‌مدت دانش‌آموزان می‌گردد.

تازه های تحقیق

هدف اصلی این پژوهش بررسی رابطۀ میزان استفادۀ افراد از فضای مجازی با اضطراب اجتماعی و کارکرد حافظۀ کوتاه‌مدت در دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطۀ دوم شهر شیراز بود. یافته‌های تجزیه‌وتحلیل در خصوص رابطۀ بین میزان استفاده افراد از فضای مجازی و اضطراب اجتماعی مثبت و معنادار بود. بنابراین می‌توان بیان کرد که میزان استفاده افراد از فضای مجازی با اضطراب اجتماعی دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطۀ دوم شهر شیراز رابطۀ معناداری دارد. همچنین در خصوص تأثیر میزان استفاده افراد از فضای مجازی بر ابعاد اضطراب اجتماعی نتایج نشان داد که میزان استفاده افراد از فضای مجازی با بعد ترس دانش‌آموزان، اجتناب دانش‌آموزان و بعد ناراحتی فیزیولوژیک دانش‌آموزان رابطۀ مثبت و معناداری دارد.

در تبیین یافته­‌ها می­توان اذعان داشت که استفادۀ بیش‌ازحد از شبکه­‌های مجازی و اینترنت باعث کاهش حضور فرد در جمع، کاهش صحبت با افراد، کاهش شرکت در مهمانی­ها و انجام فعالیت­‌های اجتماعی می­شود. زمانی که فرد تجربه حضور در چنین موقعیت­هایی را نداشته باشد و وقت خود را بیش از معمول در فضای مجازی بگذراند در مواجهه با این موقعیت‌­ها دچار اظطراب و دلهره می­شود و از رفتن به موقعیت‌­های اجتماعی اجتناب می­ورزد. کاربران معتاد به اینترنت و شبکه‌های مجازی اجتماعی و کاربران در معرض خطر اعتیاد نسبت به کاربران عادی در موقعیت‌های اجتماعی بیشتر دچار ناراحتی فیزیولوژیکی شده و از موقعیت‌های اجتماعی بیشتر اجتناب می‌نمایند، همچنین این افراد هنگام مواجه شدن با موقعیت‌های اجتماعی هراس اجتماعی بیشتری را تجربه می‌نمایند.

یافته‌های تجزیه‌وتحلیل در خصوص رابطه بین دو متغیر میزان استفاده افراد از فضای مجازی و حافظۀ کوتاه‌مدت منفی و معناداری وجود دارد. بنابراین می‌توان بیان کرد که میزان استفاده افراد از فضای مجازی با حافظۀ کوتاه‌مدت دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطۀ دوم شهر شیراز رابطۀ معناداری دارد. همچنین بررسی تأثیر میزان استفاده افراد از فضای مجازی بر ابعاد حافظۀ کوتاه‌مدت نشان داد که میزان استفاده افراد از فضای مجازی با بعد حافظۀ منطقی دانش‌آموزان و بعد تکرار ارقام روبه‌جلو و معکوس دانش‌آموزان رابطۀ منفی و معناداری وجود دارد.

در تبیین نتایج می­توان بیان داشت که استفاده بیش از اندازه و بدون برنامه‌ریزی درست از فضای مجازی، مدام ذهن افراد را درگیر اخبار گوناگون از اشخاص و کانال‌های متفرقه می‌کند.

کلیدواژه‌ها
فضای مجازی؛ اضطراب اجتماعی؛ کارکرد حافظۀ کوتاه‌مدت
عنوان مقاله [English]
Investigating the Relationship between Cyberspace Use, Social Anxiety, and Short-Term Memory Function in Senior High School Female Students in Shiraz
نویسندگان [English]
Hojjat Eftekhari1؛ Akbar Rezaeifard2؛ Heidar Aghababa3؛ Fatemeh Zareh Emadi4
1Assistant Professor, Department of Educational Sciences, Farhangian University, Tehran, Iran.
2Assistant Professor, Department of Psychology, Farhangian University, Tehran, Iran.
3Assistant Professor , Department of Biology, Islamic Azad University, Arsanjan Branch, Arsanjan, Iran.
4M.A. in General Psychology, Islamic Azad University, Arsanjan Branch, Arsanjan,Iran
چکیده [English]
The primary aim of this research was to investigate the relationship between the level of cyberspace use, social anxiety, and short-term memory function among senior high school female students in Shiraz. This study was applied in nature and descriptive, specifically correlational. The statistical population consisted of all senior high school female students in District 2 of Shiraz, comprising 4,219 individuals. Using Morgan’s table for sample size determination, 340 individuals were selected as the sample size; the sampling method was stratified random sampling. Data were collected using the Internet Addiction Questionnaire by Sadeghzadeh et al. (2018), the Social Anxiety Questionnaire by Connor et al. (2000), and the Weschler Memory Scale (1939).  Correlation and regression analyses were employed to test the hypotheses. The findings revealed a significant relationship between cyberspace use and social anxiety (r = 0.678; p < 0.0001). It was also found that internet use significantly affected various dimensions of social anxiety (fear, avoidance, and physiological distress) (p < 0.0001). Furthermore, a significant negative relationship was identified between cyberspace use and short-term memory (r = -0.510; p < 0.0001). Ultimately, excessive internet use among students was found to exacerbate social anxiety and diminish short-term memory performance.
کلیدواژه‌ها [English]
Cyberspace use, social anxiety, short-term memory function
مراجع

افشارلو، سمیه و عابدپور، سهیلا. (1399). کرونا و آسیب های آموزشی دانش‌آموزان، سومین همایش ملی مراقبت و درمان.

امیدی، فائزه. (1398). بررسی ارتباط بین اعتیاد به اینترنت و کارکردهای اجرایی (توجه، حافظه کاری، بازداری پاسخ) در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی تهران، پنجمین کنفرانس ملی نوآوری‌های اخیر در روانشناسی،کاربردها و توانمندسازی با محوریت روان­درمانی، تهران.

پورصالح، عطیه؛ حمید، نجمه و داوودی، ایران. (1399). اثربخشی آموزش ذهن شفقت ورز بر علایم اختلال اضطراب اجتماعی و سرمایه‌های روان شناختی دانشجویان دختر دارای اختلال اضطراب اجتماعی. اندیشه و رفتار در روان‌شناسی بالینی (اندیشه و رفتار)، 14(56 ). 83-94.

چهره‌نگار، نگین؛ شمس، فرنوش؛ زرشناس، ساره؛ نیک‌سرشت، علیرضا. (1391). ارتباط بین حافظۀ کاری و کیفیت زندگی در بیماران مبتلا به مالتیپل اسکلروزیس. فیض. ۱۶ (۴) .۳۴۵-۳۳۷

رزاقی‌کاشانی، شمیم؛ مشیریان‌فراحی، سیدمحمد‌مهدی و اعتضاد، سید‌احسان. (1396). مقایسۀ حافظه کاری دیداری در افراد معتاد به اینترنت و افراد عادی. نخستین کنگره ملی دانشجویی پژوهش­های نوین در روان‌شناختی.

سیف، علی اکبر (1399). روان شناسی پرورشی نوین: روان شناسی آموزش و یادگیری، ویرایش ششم. دوران.

طباطبایی، مینو؛ سلیمی، مسعود و نادی، شهین. (1393). مقایسه حافظۀ کوتاه‌مدت (بصری- شنیداری- یادگیری تداعی)، فعّال و درازمدّت دانش‌آموزان قوی و ضعیف در املای زبان فارسی، رویکردهای نوین آموزشی، 9(2). 103-120.

فتحی، آیت‌اله؛ صادقی، سولماز؛ ملکی­راد، علی اکبر؛ شریفی‌رهنمو، سعید؛ رستمی، حسین و عبدالمحمدی، کریم. (1399). تأثیر میزان استفاده از فضای مجازی بر سبک زندگی ارتقادهنده سلامت و اضطراب کرونای جوانان، روان‌پزشکی و روان‌شناسی بالینی ایران. ۲۶ (۳) .۳۴۷-۳۳۲. Doi: 10.32598/ijpcp.26.3415.1

قمری‌گیوی، حسین؛ نریمانی، محمد و محمودی، هیوا. (1391). اثربخشی نرم افزار پیشبرد شناختی بر کارکردهای اجرایی، بازداری پاسخ و حافظه کاری کودکان دچار نارساخوانی و نقص‌توجه. ناتوانی‌های یادگیری، 5(3). 13-1.

محمدزاده، زهرا. (1398). بررسی عملکرد اجرایی و حافظه کاری و تمرکز در مبتلایان به اعتیاد به اینترنت و اختلال بیش فعالی نقص توجه بزرگسالان و افراد سالم، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تبریز.

مرادی، مرجان؛ محمدی‌پور، محمد و سلیمانیان، علی‌اکبر. (1399). مدل علّی اضطراب اجتماعی دانشجویان براساس سیستم‌های مغزی رفتاری با میانجی‌گری راهبردهای نظم‌جویی شناختی هیجان، اصول بهداشت روانی، 22(5). 275-284. Doi: 10.22038/JFMH.2020.17101

American Psychiatric Association (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). Arlington, VA: American Psychiatric Publishing.

Afsharlou, S., & Abedpour, S. (2019). Corona and educational injuries of students. Third National Conference on Care and Treatment. [In Persian]

Azizi, S. M., Soroush, A., & Khatony, A. (2019). The relationship between social networking addition and academic performance in Iranian students of medical sciences: A cross-sectional study. BMC Psychology, 7(1), 2–8.

Boursier, Valentina & Gioia, Francesca & Musetti, Alessandro & Schimmenti, Adriano. (2020). Facing Loneliness and Anxiety During the COVID-19 Isolation: The Role of Excessive Social Media Use in a Sample of Italian Adults. Frontiers in Psychology. 11. 10.3389/fpsyt.2020.586222.

Burnay, J., Billieux, J., Blairy, S., & Larøi, F. (2015). Which psychological factors influence Internet addiction? Evidence through an integrative model. Computers in Human Behavior, 43, 28-34.

Beckmann, B., Holling, H., & Kuhn, J. T. (2007). Reliability of verbal–numerical working memory tasks. Personality and individual differences, 43(4), 703-714.

Chehrenegar, N., Shams, F., Zarshenas, S., & Nikseresht, A. (2013). The relationship between working memory and quality of life in patients with multiple sclerosis, Feyz Medical Science Journal, 16 (4), 345-337. [In Persian]

Fathi, A., Sadeghi, S., Maleki Rad, A. A., Sharifi Rahnamoo, S., Rostami, H., & Abdolmohammadi, K. (2019). The effect of the amount of use of virtual space on the health-promoting lifestyle and anxiety of young people, Iranian Journal of Psychiatry and Clinical Psychology, 26 (3), 347-332. [In Persian]

Izadpanah, S., Schumacher, M., Arens, E. A., Stopsack, M., Ulrich, I., Hansenne, M.,... & Barnow, S. (2016). Adolescent harm avoidance as a longitudinal predictor of maladaptive cognitive emotion regulation in adulthood: The mediating role of inhibitory control. Journal of adolescence, 52, 49-59

Koca, T., & Ejder, B. (2019). Influence of internet addiction on academic, sportive, and  activities in adolescents. Journal of Public Health, 27, 531–536

Lai, C.M. & Mak, K.K. & Watanabe, H & Jeong, Jaeseung & Kim, Dai-Jin & Bahar, Norharlina & Ramos, M & Chen, Sue-Huei & Cheng, Cecilia. (2015). The mediating role of Internet addiction in depression, social anxiety, and psychosocial well-being among adolescents in six Asian countries: A structural equation modelling approach. Public health. 129. 10.1016/j.puhe.2015.07.031.

Manjur Kolhar, Raisa Nazir Ahmed Kazi, Abdalla Alameen, (2021),Effect of social media use on learning, social interactions, and sleep duration among university students,, Saudi Journal of Biological Sciences, 2021,ISSN 1319-562X.

Müller K, Dreier M, Beutel M, Duven M, Giralt S, Wclfling K (2016). A hidden type of internet addiction? Intense and addictive use ofsocial networking sites in adolescents.Computers in Human Behavior. Vol. 55, PP.172-177

Mohammadzadeh, Z. (2018). Examining executive function and working memory and concentration in internet addiction and attention deficit hyperactivity disorder in adults and healthy people[Master's thesis, Tabriz University]. [In Persian]

Moradi, Marjan; Mohammadipour, Mohammad and Soleimian, Ali Akbar (2019). Causal model of students' social anxiety based on brain-behavioral systems with the mediation of cognitive emotion regulation strategies, Journal of Principles of Mental Health, 22(5), 275-284. [In Persian]

Musarrat Azher,Rashid Behram Khan, Muhammad Salim,Muhammad Bilal, Altaf Hussain, Mehvish Haseeb (2014). The Relationship between Internet Addiction and Anxiety among students of University of Sargodha. International Journal of Humanities and Social Science. 4 (1),221-233.

Nie, J., Zhang, W., Chen, J., & Li, W. (2016). Impaired inhibition and working memory in response to internet related words among adolescents with internet addiction: A comparison with attentiondeficit/ hyperactivity disorder. Psychiatry Research, In press, http://dx.doi.org/10.1016/j.psychres.2016.01.004.

Omidi, Faezeh (2018). Investigating the relationship between Internet addiction and executive functions (attention, working memory, response inhibition) in students of Tehran University of Medical Sciences. Fifth National Conference on Recent Innovations in Psychology, Applications and Empowerment with a Focus on Psychotherapy, Tehran. [In Persian]

Poursaleh, A., Hamid, N., & Dawoodi, I. (2019). The effectiveness of compassionate mind training on the symptoms of social anxiety disorder and psychological capital of female students with social anxiety disorder. Thought and Behavior in Clinical Psychology, 14(56), 83-94. [In Persian]

Qamari Givi, H., Narimani, M., & Mahmoudi, H. (2011). The effectiveness of cognitive development software on executive functions, response inhibition and working memory of children with dyslexia and attention deficit. Journal of Learning Disabilities, 5(3), 1-13. [In Persian]

Repovs, G., & Baddeley, A.D. (2006). The multi – Component model of working memory: exploration in experimental cognitive psychology. Journal of experimental cognitive psychology, 139, 5-21.

Razaghi Kashani, S., Moshirian Farahi, S. M. M., & Etezad, S. E. (2016). Comparison of visual working memory in people addicted to the Internet and normal people. First National Congress on New Researches in Cognitive Psychology.[In Persian]

Rauch, S. M., Strobel, C., Bella, M., Odachowski, Z., & Bloom, C. (2014). Face to face versus facebook: does exposure to social networking web sites augment or attenuate physiological arousal among the socially anxious? Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 17(3), 187-190.

Sadock B. J., Sadock V. A., & Ruiz P. (2015). Kaplan and Sadock's Synopsis of Psychiatry: Behavioral Sciences/Clinical Psychiatry. 11th ed. Philadelphia, PA: Lippincott Williams & Wilkins

Salajegah, P., & Bakhshani, N. M. (2014). Effectiveness of combined group exposure therapy and coping with stress skills training on social anxiety rate of university students. Knowledge and Research in Applied Psychology, 1(2), 96-104

Seif, A. A. (2020). Modern educational psychology (psychology of teaching and learning)(6th ed.). Doran Publishing House. [In Persian]

Shepherd RM, Edelmann RJ. (2005). Reasons for internet use and social anxiety. Personality and Individual Differences. 39, 949-958.

Sengupta, A., Broyles, I., Brako, L., & Raskin, G. (2017). Internet addiction: Impact on academic performance of premedical post-baccalaureate students. Medical Science Educator, 28, 23–26.

Swanson, H. L., & O’Connor, R. (2009). The Role of Working Memory and Fluency Practice on the Reading Comprehension of Students Who Are Dysfluent Readers. Journal of Learning Disabilities, 42, 6548-575.

Tonioni,F. M.D D'Alessandris.L., Lai.C, Martinelli.D, Corvino.S, Vasale. Fanella.F, Aceto.P.and Bria.P (2012). "Internet addiction: hours spent online, behaviors and psychological symptoms". General Hospital Psychiatry. 34, 80–87.

Tabatabai, M., Salimi, M., & Nadi, S. (2014). Comparison of short-term (visual-auditory-associative learning), active and long-term memory of strong and weak students in Farsi spelling, New Educational Approaches, 9(2), 103-120. [In Persian]

Wang, S., Wang, W., Guan, S., & Guan, N. (2019, December). Research on Cyberspace Security Education for Teenagers Based on Data Analysis. In Proceedings of the 2nd International Conference on Information Technologies and Electrical Engineering, 1-3.

Weinstein, A., Dorani, D., Elhadif, R., Bukovza, Y., Yarmulnik, A., & Dannon, P. (2015). Internet addiction is associated with social anxiety in young adults. Annals of Clinical Psychiatry, 27(1), 4-9.

Zhou Z, Zhou H, Zhou H.( 2016). Working memory, executive function and impulsivity in Internetaddictive disorders: a comparison with pathological gambling. Acta Neuropsychiatrica, 28(2), 92-100

 

آمار
تعداد مشاهده مقاله: 1,160
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 668