اتنوبوتانی گیاهان خوراکی مورد استفاده جوامع محلی شهرستان خوی | ||
| زیست قوم شناسی و حفاظت تنوع زیستی | ||
| دوره 2، شماره 1 - شماره پیاپی 5، فروردین 1404، صفحه 38-48 اصل مقاله (669.51 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22091/ethc.2024.11561.1039 | ||
| نویسندگان | ||
| مهران مجرد آشنااباد* 1؛ علی سنبلی2؛ فریدون محبی1 | ||
| 1بخش جنگل و مرتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان غربی، ارومیه، ایران. | ||
| 2گروه گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان و مواد اولیه دارویی، دانشگاه شهید بهشتی، اوین، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| هدف: از آغاز تمدنهای بشری، استفاده از گیاهان طبیعی برای اهداف تغذیهای در بین جوامع محلی سرتاسر دنیا کم و بیش رواج داشته است. به همین دلیل در این تحقیق بررسی اتنوبوتانیکی گیاهان خوراکی منطقه خوی در آذربایجان غربی که یکی از مناطق پیشرو در این زمینه محسوب میشود انجام گرفت. مواد و روشها: عمل جمعآوری و شناسایی گیاهی در بهار 1403 انجام گرفت. پیمایش پژوهش برای کسب دانش بومی تغذیه از گیاهان وحشی با انجام مصاحبههای نیمه ساختاریافته، مشاهدات مشارکتی و مشاهدات میدانی از هر چهار بخش خوی انجام گرفت. شاخص گزارش استفاده(UR) و شاخص فراوانی نسبی نقل قول(RFC) برای ارزیابی گونههای خوراکی محاسبه شدند. نتایج: در این مطالعه، 32 گونه گیاهی خوراکی شناسایی گردید. خانواده لاله با 5 گونه و خانوادههای نرگس و چتریان هرکدام با 4 گونه بیشترین تعداد انواع گونه را به خود اختصاص دادند. نتایج حاصل از بررسی شاخص گزارش استفاده (UR) و شاخص کمی فراوانی نسبی (RFC) نشان داد که در بین 74 فرد مصاحبه شونده، گونههای گیاهی کنگر (Gundelia tournefortii) و پیچک (Convolvulus arvensis) به ترتیب مهمترین گونههای خوراکی منطقه بودند. نتیجهگیری: میتوان با در نظر گرفتن ملاحظات زیستمحیطی نسبت به رونق کسب و کارهای محلی و تغذیه جانشین با تکیه بر گونههای خوراکی که بر اساس اتنوبوتانی به جوامع معرفی میشوند امیدوار بود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| خوی؛ گزارش استفاده (UR)؛ گیاهان خوراکی؛ مردم گیاهشناسی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Ethnobotany of edible plants used by local communities in Khoy County | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Mehran Mojarrad Ashenaanbad1؛ Ali Sonboli2؛ Fereidun Mohebbi1 | ||
| 1Department of forest and rangland, Research and agriculture education center of West Azarbaijan., Urmia, Iran. | ||
| 2Department of Medicinal Plants, Medicinal Plants and Drugs Research Institute, Shahid Beheshti University, Evin, Tehran, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| Objective: Wild plants have been used for edible purposes among local communities all over the world since human documented civilization. Therefore, the aim of this study was to investigate ethnobotany of food plants in the Khoy region (West Azarbaijan province) as a pioneer area in this field. Methods: Plant collection and identification was done in the spring of 1403. Field study was performed by semi-organized interviews, participated observations and field observations from all four regions of Khoy. The Usage Report (UR) and the relative frequency of quotation index (RFC) were calculated as quantitative indices to be used in statistical analysis. Results: In this study, 32 edible plant species were identified. Liliaceae, Amarillydaceae and Apiaceae with 5, 4 and 4 species contained the highest number of plant species in the region, respectively. The results of the Usage Report (UR) and the relative frequency of quotation index (RFC) analysis showed Gundelia tournefortii and Convulvulus arvensis species were respectively the most important edible species in the region. Conclusion: Considering the environmental issues, local businesses and replaced feeding based on the food plant species introduced to people by ethnobotany may be developed. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Khoy, Ethnobotany, Edible plants, Use report (UR) | ||
| مراجع | ||
|
ادیشو، سرگون (1376). تیپهای رویشی منطقه خوی- سلماس. طرح شناسایی مناطق اکولوژیکی استان. وزارت جهاد سازندگی، تهران. ایران. آروین، پویا؛ و فیروزه، محمد (1400). اتنوبوتانی گیاهان دارویی منطقه راز و جرگلان در استان خراسان شمالی. تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران، 37 (6)، 873- 907. جلالی، مجید؛ عابدی، مهدی؛ قربانی، عبدالباسط؛ و معماریانی، فرشید (1403). شناسایی و بررسی اتنوبوتانی گیاهان خوراکی وحشی مرتعی شهرستان شاهرود. (مورد مطالعه: مراتع بخش بسطام در شمال شرق استان سمنان). تحقیقات مرتع و بیابان ایران، 31 (2)، 107- 128. قربانی، عبدالباسط (1384). گیاهان دارویی ترکمن صحرا. تهران: مرکز تحقیقات طب سنتی و مفردات پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی. کاروانی، وحید؛ و مجرد، مهران (1401). ارزشگذاری اقتصادی بهرهبرداری از گیاهان طبیعی خوراکی در جوامع محلی (مطالعه موردی: شهرستان ارومیه). محیط زیست و توسعه، 13 (26)، 55-62. مجرد آشناآباد، مهران؛ و کاروانی، وحید (1402). ارزشگذاری گیاهان دارویی طبیعی جمع آوری شده از جنگلها و مراتع شهرستان ارومیه و اثرات محیط زیستی آن. علوم و تکنولوژی محیط زیست، 25 (6)، 107-120. نقیبی، فرزانه؛ مصدق، محمود؛ محمدی معتمدی، سعید؛ و قربانی، عبدالباسط (1384). خانواده نعناع در طب سنتی ایران، از اتنوبوتانی تا فارماکولوژی. تحقیقات فارماکولوژی ایران، 4 (2)، 63-79. وفادار، مهناز؛ و طغرانگار، زهرا (1396). مطالعه اتنوبوتانی برخی از گیاهان داروبی شهرستان ابهر، استان زنجان. گیاهان دارویی، 19 (75)، 30-45. یوسفی، نرگس؛ فتاحی، فرنوش؛ و حسینی، سیدحمزه (1402). دانش اتنوبوتانی گیاهان دارویی شهرستان پاسارگاد در استان فارس. تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران، 39 (4). 515-533. Anwar, S., Mohammad, Z., Hussain, W., Ali, N., Ali, A., Hussain, J., & Hussain, D. (2022). Evaluation of mineral, proximate compositions and anti-oxidant activities of some wild edible vegetables of District Kurram Khyber Pakhtunkhwa, Pakistan. Plant Science Today, 9(2), 301-311. Arvin, P., & Firouzeh, R. (2022). Ethnobotany of medicinal plants in Razo-Jargalan district in North Khorasan province. Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Planta Resources, 37(6), 873-907. (in Persian) Bhatia, H., Sharma, Y.P., Manhas, R.K., & Kumar, K. (2018). Traditionally used wild edible plants of district Udhampur, J & K, India. Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine, 14(1), 1-13. Cao, Y., Zhou, S., Song, S., Quan, R., & Hu, H. (2020). Ethnobotanical study on wild edible plants used by three trans-boundary ethnic groups in Jiangcheng County, Pu’er, Southwest China. Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine. 16(66). Cakilcioglu, U., & Turkoglu, I. (2010). An ethnobotanical survey of medicinal plants in Sivrice (Elazığ-Turkey). Journal of Ethnopharmacology, 132(1), 165-175. Carvani, V., & Mojarrad, M. (2023). Economic valuation of edible natural plants in local societies (Case Study: Urmia County). Journal of Environment and Development. 13(26), 55-62. (in Persian) Ceccanti, C., Landi, M., Benvenuti, S., Pardossi, A., & Guidi, L. (2018). Mediterranean wild edible plants: Weeds or “new functional crops”? Molecules, 23(9), 2299. Edisho, S. (1998). Vegetation of the Khoy-Salmas region. Plan to identify the country's ecological regions. Ministry of Construction Jihad. Tehran, Iran. (in Persian) Ghorbani, A. B. (2005). Turkmensahra medicinal plants. Tehran: Center for Traditional Medicine and Medical Practitioners, Shahid Beheshti University of Medical Sciences. (in Persian) Jalali, M., Abedi, M., Ghorbani, A., & Meemarian, F. (2024). Identification and investigation of ethnobotanical plants of rangeland wild edible plants in Shahrud. Iranian Journal of Range and Desert Research, 31(2), 107-128. (in Persian) Jia, X., Zhao, Y., Zhu, Y., Zeng, X., Liang, X., Xie, J., & Wu, F. (2022). Ethnobotany of wild edible plants in multiethnic areas of the Gansu–Ningxia–Inner Mongolia junction zone. Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine, 18(1), 1-14. Khakurel, D., Uprety, Y., Łuczaj, Ł., & Rajbhandary, S. (2021). Foods from the wild: Local knowledge, use pattern and distribution in Western Nepal. PLoS One, 16(10), e0258905. Mojarrad, M., & Carvani, V. (2023). Valuation of natural medicinal plants collected from forests and rangeland of Urmia city and its environmental effects. Journal of Environmental Science and Technology, 25(6), 107-120. (in Persian) Mossadegh, M., Naghibi, F., Moazzeni, H., Pirani, A., & Smaeili, S. (2012). Ethnobotanical survey of herbal remedies traditionally used in Kohghiluyeh va Boyer Ahmad province of Iran. Journal of Ethnopharmacology. 141, 80-98. Naghibi, F., Mosaddegh, M., Mohammadi Motamed, S., & Ghorbani, A. (2005). Labiatae family in folk Medicine in Iran: from Ethnobotany to Pharmacology. Iranian Journal of Pharmaceutical Research, 4(2), 63-79. (in Persian) Nimbekar, T., & Sanghi, D. (2022). Wild edible vegetables used for healt benefit by rural people of Gondia district in Maharashtra state, India. Traditional Medicine, 3(1), 1-9. Rechinger, K. H. (1963 - 2015). Flora Iranica, Akad (Vol. 1-181). Druck- und Verlagsanstalt, Graz. Raunkiaer, C. (1934). The life form of plant and statistical plant geography. Oxford: Clarendon Press. Tahir, M., Abrahim, A., Beyene, T., Dinsa, G., Guluma, T., Alemneh, Y., & Mohammed, A. (2023). The traditional use of wild edible plants in pastoral and agro-pastoral communities of Mieso District, eastern Ethiopia. Tropical Medicine and Health, 51(1), 1-15. Tharmabalan, R. T. (2023). Nutritional profiles of four promising wild edible plants commonly consumed by the Semai in Malaysia. Current Developments in Nutrition, 100054. Vafadar, M., & Toghranegar, Z. (2020). Ethnobotanical study of some medicinal plants of Abhar County, Zanjan province. Journal of Medicinal Plants, 19(75), 30-45. (in Persian) Walsh, M. (2009). The use of wild and cultivated plants as famine foods on Pemba Island, Zanzibar. Études Océan Indien, (42-43), 217-241. Yousefi, N., Fatahi, F., & Hosseini, S. (2023). Ethnobotanical knowledge of medicinal plants of Pasargad County, Fars province. Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants Research. 39(4), 515-533. (in Persian)
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 631 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 310 |
||
