1استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیراز (نویسنده مسؤول).
2دانشجوی دکتری حقوق خصوصی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیراز.
چکیده
قاعده «مایضمن» از قواعد بسیار مشهور فقهی است که هرچند مبنای روایی خاصی در ارتباط با آن وجود ندارد، اما به عنوان یک قاعدهی اصطیادی در کتب فقهی و حقوقی مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. این قاعده از دو جزء اصل و عکس تشکیل شده است؛ قاعده بدین معنا است که هر عقدی که صحیح آن ضمانآور باشد، باطل آن نیز ضمانآور است؛ و هر عقدی که صحیح آن ضمانآور نباشد، باطل آن نیز ضمانآور نخواهد بود. در حقوق مدنی ایران نیز میتوان ردپای استفاده از مفاد این قاعده را یافت. اگرچه نظرات مخالفی نیز وجود دارد و برخی از حقوقدانان از اساس این قاعده را باطل میپندارند؛ بااینحال، در نوشتار حاضر میکوشیم کاربرد قاعدهی مذکور در حقوق مدنی را بررسی نموده، و در بیان مباحث علاوه بر تطبیق مطالب در فقه امامیه و عامه، از ارائه موضوعاتی در حقوق فرانسه نیز بهره خواهیم برد.
The principle of Ma Yozman in Iranian Civil Law: a Comparative Study
نویسندگان [English]
Hamzh Asfandiyari1؛ Mahsa Madani2
چکیده [English]
The Ma Yozman principle (ما یضمن) is one very famous principle in the Islamic jurisprudence. Though it does not have any grounding in Islamic traditions, it has been widely established as a principle in Islamic traditions and some other principles taken from Islamic legal texts. This principle has two parts: the original principle and its reverse order. The principle states that if a contract is applicable, then the opposite of it is also applicable, and if a contract is inapplicable, then the opposite of it is also inapplicable. One can find traces of the contents of this principle in the Iranian Civil Law. However, there are opposing views as some lawyers basically consider it to be void. In the present article, we make an attempt to study the application of this principle in the civil law. In so doing we have a comparative study of Shia Jurisprudence and the general Islamic Jurisprudence. We also address some relevant topics in French Law.
کلیدواژهها [English]
Ma yozman, Principle, civil law, Shia jurisprudence, general Islamic jurisprudence
مراجع
ابن عابدین، محمد امین، 1412ق، رد المحتار علی الدر المختار، بیروت، دارالفکر، ج4.
ابن قدامه، موفق الدین عبدالله، 1403ق، المغنی، بیروت، دارالکتبالعربی، ج4.
ابن محمود موصلی، عبدالله، بیتا، الاختیار لتعلیل المختار، بیروت، دارالکتب العلمیه، ج2.
ابن نجیم مصری، زین الدین، 1968م، اشباه و نظائر، قاهره، بینا، بیچا.
ــــــــــــــــــــ، بیتا، البحر الرائق، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ج6.
ابوعطا، محمد، 1385ش، تحلیل مفهوم و مبنای ضمان درک مبیع در حقوق ایران و فرانسه، مجله دانشکده علوم انسانی دانشگاه سمنان، ش14.
امامی، سیدحسن، 1390ش، حقوق مدنی، تهران، اسلامیه، ج2-1.
سلطانینژاد، هدایت الله، 1378ش، ضمان معاوضی، فصلنامه نامه مفید، ش18.
شاملی، نصرالله، علی اکبری بابوکانی، احسان و شاکری، محسن، 1391ش، ضمان ناشی از بطلان اعمال حقوقی معاوضی: در حقوق ایران، مصر، فرانسه و فقه امامیه، فصلنامه پژوهشهای فقه و حقوق اسلامی، ش28.
شهیدی، سید مهدی، 1391ش (الف)، آثار قراردادها و تعهدات، تهران، مجد، بیچا.
