کاربست معیارهای ارزیابی کیفیت علمی لینکلن و گوبا در تعیین روایی و پایایی پژوهشهای کیفی | ||
| مطالعات کاربردی علم سنجی | ||
| مقاله 2، دوره 2، شماره 3 - شماره پیاپی 7، آبان 1404، صفحه 25-45 اصل مقاله (881.37 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22091/apss.2026.14854.1079 | ||
| نویسندگان | ||
| مریم آمیقی رودسری* 1؛ امیرداود مصلحت جو2 | ||
| 1گروه برنامهریزی درسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. | ||
| 2گروه معماری، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران. | ||
| چکیده | ||
| مقدمه: با گسترش مطالعات اجتماعی مبتنی بر رویکرد کیفی، ارزیابی کیفیت علمی این تحقیقات به یکی از مباحث محوری در روششناسی تبدیل شده است. پژوهشهای کیفی با اتکا بر تعامل مستقیم با مشارکتکنندگان، حضور پژوهشگر در میدان مطالعه و تمرکز عمیق بر کاوش معانی و تجربیات زیسته، در پی فهم لایههای پنهان پدیدههای اجتماعی هستند. حال آنکه معیارهای ارزشیابی تثبیتشده روششناسی کمّی این تصور را ایجاد کرده است که تحقیقات کیفی از معیارهای قابل اتکاء برخوردار نیستند. در پاسخ به این انتقادات، روششناسان کیفی چارچوبها و معیارهایی جایگزین برای سنجش کیفیت دادهها و نتایج کیفی ارائه دادهاند؛ که با وجود ظرفیتهای اکتشافی این رویکرد، مسئله اعتبار (روایی) و اطمینان (پایایی) دادهها را تضمین نماید. آنچنان که معیارهای چهارگانه لینکلن و گوبا ـ شامل باورپذیری، انتقالپذیری، اطمینانپذیری و تأییدپذیری ـ به عنوان یکی از مهمترین الگوهای ارزیابی کیفیت در تحقیقات کیفی، جایگاه برجستهای در ادبیات روششناسی یافته است. روششناسی: این پژوهش با هدف بررسی روشهای تعیین روایی و پایایی در مطالعات کیفی بر مبنای دیدگاه لینکلن و گوبا، تلاش میکند به منظور افزایش استحکام دادهها، در مطالعهای ترویجی به روش تدوینی، به بازخوانی دانش موجود در حوزه روششناسی تحقیق بر اساس چهار معیار کیفی لینکلن و گوبا و راهبردهای دستیابی به هر یک از این معیارها بپردازد. یافتهها: یافتهها حاکی از آن است توجه به معیارهای لینکلن و گوبا توانستهاند به افزایش اطمینان مضاعف در تحقیق و ارتقاء سطح علمی آن بیافزاید. حال از آنجا که تضمین اعتبار و اعتماد در تحقیقات کیفی برای پژوهشگران از اهمیت بالایی برخوردار است، چارچوب لینکلن و گوبا توانسته است با ارائه مجموعهای منسجم از معیارها و استفاده مؤثر از راهبردها موجب افزایش دقت و صحت یافتهها و انطباق آن با دیدگاهها و تجربیات مشارکتکنندگان شود. بدین تعبیر، قابلیت اعتبار و اطمینان در تحقیقات کیفی به عنوان بستری برای ایجاد بینشهای معنادار و پیشرفت دانش عمل نموده و محققان با پایبندی به چارچوب لینکلن و گوبا میتوانند قابلیت اعتبار را با ایجاد حقیقت، قابلیت انتقال را با تعمیمپذیری در زمینه، قابلیت اعتماد را با تضمین ثبات و پایداری، و قابلیت تأیید را در مقابله با سوگیری و ذهنیت، مورد ارتقاء و استحکام قرار دهند. بحث و نتیجهگیری: دستیابی به الگویی منسجم و پذیرفتنی برای ارزیابی کیفیت پژوهشها، مستلزم انجام مطالعات بیشتر و گفتوگوی مستمر میان رویکردهای مختلف روششناختی است. بدین منظور لینکلن و گوبا (1985) برای دستیابی به تصویری واضح از جایگاه پژوهشهای کیفی در قلمرو علوم اجتماعی، معیارهایی را معرفی نمودهاند؛ که در باورپذیری، انتقالپذیری، تأییدپذیری و اطمینانپذیری تحقیقات کیفی بر اساس ارزیابی علمی قابلیت اعتبار (روایی) و اطمینان (پایایی) دادههای تحقیق مؤثر بوده است. حال آنکه برای انطباق چهار معیار کیفی لینکلن و گوبا (باورپذیری، انتقالپذیری، اطمینانپذیری و تأییدپذیری) میتوان: 1. به منظور افزایش باورپذیری از روشهای تطبیق طولانیمدت، بررسی همتایان، بازنگری اعضاء، مستندسازی و مثلثسازی استفاده کرد. استفاده از این روشها به درک عمیق از پدیدهها و فهم دقیق از تجربیات مشارکتکنندگان کمک میکند و شفافیت و اعتبار تحقیق را افزایش میدهد. 2. برای افزایش انتقالپذیری یافتههای تحقیق از روشهای توصیف غنی، توصیف عمیق زمینه، و نمونهگیری با حداکثر تنوع استفاده کرد. استفاده از این روشها تمام جنبههای مرتبط (مثل شرایط اقتصادی، اجتماعی و تکنولوژیکی) را توصیف میکند و یافتهها را به جمیع جوانب زمینه موضوعی تحقیق تعمیم میدهد. 3. برای افزایش اطمینانپذیری از روشهای پوشهنگاری، انعکاسدهی و پیگیری ارزیابی استفاده کرد. استفاده از این روشها شفافیت فرایند تحقیق را افزایش میدهد و به دیگر پژوهشگران در بازسازی تحقیق کمک مینماید. 4. برای افزایش تأییدپذیری میتوان از روشهای بازبینی همتایان و بازنگری همکاران استفاده کرد. استفاده از این روشها اعتبار یافتهها را افزایش میدهد و تأیید میکند که یافتهها منعکسکننده شواهد و نه سوگیریهای پژوهشگر بوده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| نحقیقات کیفی؛ روایی و پایایی؛ باورپذیری؛ انتقالپذیری؛ اطمینانپذیری؛ تأییدپذیری | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Lincoln and Guba scientific quality assessment criteria usage in determining of qualitative research validity and reliability | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Maryam Amighi Roudsari1؛ Amir D. Maslahatjoo2 | ||
| 1Department of Curriculum, North Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran. | ||
| 2Department of Architecture, Shahrekord Branch, Islamic Azad University, Shahrekord, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| Introduction: With social studies expansion based on qualitative approach, assessing the scientific quality of these studies has become one of the central issues in methodology. Qualitative studies, relying on direct interaction with participants, the presence of researcher in the field of study, and a deep focus on exploring meanings and lived experiences, seek to understand the hidden layers of social phenomena. However, the established evaluation criteria of quantitative methodology have created impression that qualitative studies do not have reliable criteria. In response to these criticisms, qualitative methodologists have presented alternative frameworks and criteria for measuring the quality of qualitative data and results; which, despite the exploratory capacities of this approach, ensure the issue of data validity and reliability. As such, Lincoln and Guba four criteria - including credibility, transferability, reliability, and confirmability - have gained prominent place in methodological literature as one of most important quality assessment models in qualitative research. Methodology: This research aims to investigate methods for determining validity and reliability in qualitative studies based on Lincoln and Guba perspective, and in order to increase the robustness of the data, in a descriptive study, it attempts to review the existing knowledge in the field of research methodology based on Lincoln and Guba four qualitative criteria and strategies for achieving each of these criteria. Findings: The findings show that paying attention to the Lincoln and Guba criteria has been able to increase the double confidence in research and improve its scientific level. Now, since ensuring credibility and trust in qualitative research is of great importance to researchers, the Lincoln and Guba framework has been able to increase the accuracy and validity of findings and their adaptation to the perspectives and experiences of participants by providing a coherent set of criteria and effective use of strategies. In this sense, credibility and trustworthiness in qualitative research act as a platform for creating meaningful insights and advancing knowledge, and by adhering to the Lincoln and Guba framework, researchers can promote and strengthen credibility by creating truth, transferability by generalizability in the field, trustworthiness by ensuring stability and sustainability, and confirmability by combating bias and subjectivity. Discussion and Conclusion: Achieving a coherent and acceptable model for assessing the quality of research requires further studies and continuous dialogue between different methodological approaches. For this purpose, Lincoln and Guba (1985) have introduced criteria to achieve a clear picture of the position of qualitative research in the social sciences, which have been effective in the credibility, transferability, confirmability, and reliability of qualitative research based on the scientific assessment of the validity and reliability of research data. However, to adapt the four quality criteria of Lincoln and Guba, one can: 1. To increase credibility, long-term adaptation methods, peer review, member review, documentation, and triangulation were used. The use of these methods helps to gain a deep understanding of the phenomena and a detailed understanding of the experiences of the participants, and increases the validity of the research. 2. To increase transferability, rich description methods, in-depth description of the context, and diverse sampling were used. The use of these methods describes all relevant aspects (such as economic, social, and technological conditions) and generalizes the findings to all aspects of the research context. 3. To increase reliability, portfolio, reflection, and follow-up evaluation methods are used. The use of these methods increases the transparency of the research process and helps other researchers in reproducing the research. 4. To increase confirmability, peer review and peer review methods can be used. Using these methods increases confidence in the findings and confirms that the findings reflect the evidence and not the researcher's biases. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Qualitative Research, Validity and Reliability, Credibility, Transferability, Dependability, Confirmability | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 189 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 84 |
||