تحلیل بنیادی معماری اسلامی براساس سه نظریه در نسبت دین و فرهنگ | ||
| دوفصلنامه فلسفه علوم انسانی اسلامی | ||
| دوره 1، شماره 1، اسفند 1404، صفحه 135-164 اصل مقاله (3.31 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22091/phih.2026.4285 | ||
| نویسندگان | ||
| علیرضا پیروزمند* 1؛ مهدی یوسفی پارسا2 | ||
| 1استادیار دانشگاه عالی دفاع ملی | ||
| 2دانشجوی دکتری رشته مدیریت راهبردی فرهنگی دانشگاه عالی دفاع ملی | ||
| چکیده | ||
| معماری اسلامی شکل خاصی از معماری نیست تا درگذر زمان کهنه و ناکارآمد شود. بلکه تداعی اندیشهای والاست که در ظاهر معماری متجلی میشود. مسلمانی و دینداری اقتضائاتی دارد که باید به آن ملزم بود. بسیاری از مؤلفههای که در موضوع سکونت برای اسلام اهمیت دارد در معمای امروز ما به محاق رفته است. این پژوهش درصدد است تبعات سبک معماری غربی را گوشزد کند و نخستین گام در تحقق سبک معماری اسلامی را تبیین و تبلیغ ویژگیهای یک خانهٔ مسلمانی میداند. برای رسیدن به این مهم ابتدا باید نگاه معماران و صاحبنظران علم معماری را با معماری، فرهنگ و دین شناخت و نسبت هریک از این مؤلفهها را باهم دیگر سنجید تا درک شود چرا تا به امروز تعریف درستی از معماری اسلامی ارائه نشده است. لذا این پژوهش درصدد است با بررسی نظریات «نسبت معماری با فرهنگ»، «ارتباط متقابل فرهنگ و معماری» و چیستی «معماری اسلامی» در متون علمی معماری نشان دهد که هریک از این مؤلفهها در جامعهٔ معماری کشور چگونه است. در ارتباط بین دین و فرهنگ سه نظریه وجود دارد: بخش عظیمی از معماران و صاحبنظران حوزه معماری به رویکرد «دین از عوامل فرهنگساز» معتقدند. برخی معتقد به «رویکرد دین زائیده فرهنگ» است و بخش اندک و محدودی که بهخوبی معماری اسلامی را درک کرده و از قیدوبند ظواهر رسته و به معنا و اصل رسیدهاند به رویکرد «دینمحور فرهنگسازی» معتقدند. باتوجهبه یافتههای تحقیق در ادامه بهاختصار مشکلات و کاستیهایی که جامعه مسلمان امروز ما بهواسطه تسلط دو رویکرد «دین زائیده فرهنگ» و «دین از عوامل فرهنگساز» در معماری دستبهگریبان هست اشاره و پیشنهادهایی ارائه میشود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| دین و فرهنگ؛ فرهنگ و معماری؛ اصالت فرهنگ؛ اصالت معماری | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم. اجتهادنژاد کاشانی، سیدسالار و حسین پرویز اجلالی. ۱۳۹۳. «کندوکاو نظری-مفهومی درباره توسعه فرهنگی از منظر جامعه شناسی». فصلنامه علوم اجتماعی ۲۱ (۶۴). بهشتی، سیدمحمد. ۱۳۸۷. «نسبت ظاهر و باطن در معماری ایران». در مجموعه مقالات معماری و شهرسازی ارگ بم. سازمان میراث فرهنگی. پارسانیا، حمید و حسن داناییفرد و سیدابوالحسن حسینی. ۱۳۹۳. «دلالتهای نظریه اعتباریات برای تحول در علوم انسانی». فصلنامه علمی پژوهشی اسلام و مطالعات اجتماعی ۲ (۱). پیربابائی، حمزه و مینو قرهبگلو و محمدعلی کینژاد. ۱۳۹۹. «تبیین سازوکار تأثیر فرهنگ بر درک خلاقیت اثر معماری با نظریه اعتباریات». نشریه فرهنگ معماری و شهرسازی اسلامی ۵ (۲): ۱۰۷–۱۲۳. خامنهای، سیدعلی. ۱۳۹۲. «سخنان در دیدار شهردار و رئیس و اعضای شورای شهر اسلامی تهران». ۲۳ دی ۱۳۹۲. صادقیپی، گیتی. ۱۳۹۴. «جایگاه و نقش معماری اسلامی در تمدن اسلامی». پژوهشنامه نوین فقهی حقوقی زنان و خانواده ۱: ۵۲–۷۷. عزیزمقدم، محمدامین و سیدمجید هاشمی طغرالجردی. ۱۴۰۱. «معماری بهمثابه فرهنگ؛ تحلیلی بر کاراکتر زاویه بصری در تطبیقپذیری فرهنگ و معماری فضاهای بینابین». فصلنامه علمی جامعه شناسی فرهنگ و هنر ۴ (۲): ۱۳۰–۱۵۴. علیمحمدی، غلامرضا و رکسانا عبدالهی. ۱۳۹۷. «مبانی نمود فرهنگ در معماری بومی ایران و ارتباط آن با ایجاد حس تعلق به مکان». مجله مدیریت شهری ۵۰: ۳۳–۴۶. فلامکی، منصور. ۱۳۷۹. «مرمت شهری، چشماندازها و نگرانیها». فصلنامه هفت شهر ۱. کرمی، محمد و اعظم محمدی و محمدتقی رضویان. ۱۳۸۹. «نقد طرحهای جامع شهری و ضرورت توجه به طرحهای راهبردی-ساختاری در ایران». در دومین کنفرانس برنامهریزی و مدیریت شهری. مشهد: دانشگاه فردوسی مشهد. کریمی، غلامعلی و حسامالدین ستوده. ۱۳۹۴. «بررسی ارتباط بین فرهنگ و معماری بومی و تأثیر آن در ارتقای کیفیت طراحی». در کنفرانس بینالمللی عمران، معماری و شهرسازی. شیراز: مؤسسه عالی علوم و فناوری خوارزمی. کینگ، ساموئل. ۱۳۴۱. کتاب جامعهشناسی. ترجمه مشفق همدانی. تهران: انتشارات امیرکبیر. گرابار، الگ. ۱۳۷۹. شکلگیری هنر اسلامی. ترجمه مهرداد وحدتی دانشمند. تهران: انتشارات نشر دانشگاهی. مداحی، مهدی و الناز ناصری و آلتین کرامت. ۱۳۹۹. «رابطه فرهنگ و معماریهای هنربومی». در کنفرانس ملی معماری، عمران، شهرسازی و افق اسلامی. معماریان، غلامحسین. ۱۳۹۱. سیری در مبانی نظری معماری. تهران: مؤسسه فرهنگی سروش دانش. مکملی، نوید. ۱۳۹۰. «بازخوانی مفاهیمی از معماری و فرهنگ». در همایش علوم و فنون معماری اسلامی. تبریز: مؤسسه مطالعات تطبیقی معماری و شهرسازی ایران. مهدوینژاد، محمدجواد. ۱۳۸۳. «حکمت معماری اسلامی، جستوجو در ژرفساختهای معنوی معماری اسلامی ایران». هنرهای زیبا ۱۹. نقیزاده، محمد. 1379. «رابطهٔ هویت، سنت معماری ایران با مدرنیسم و نوگرایی». نشریه هنرهای زیبا. (7). | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 19 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 15 |
||