ارابههای گیدئون: پاکسازی قومی و جابهجایی اجباری در غزه از منظر حقوق بینالملل بشردوستانه؛ با نگرشی به قوانین داخلی فلسطین | ||
| آموزههای حقوق کیفری کشورهای اسلامی | ||
| دوره 3، شماره 1 - شماره پیاپی 9، فروردین 1405، صفحه 100-122 اصل مقاله (623.58 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22091/dclic.2026.14442.1129 | ||
| نویسنده | ||
| ابوذر فلسفی زاده* | ||
| دکتر در حقوق عمومی از دانشکده حقوقِ دانشگاه شهید بهشتی، ایران، تهران | ||
| چکیده | ||
| عملیات «ارابههای گیدئون» که توسط اسرائیل در ماه مه ۲۰۲۵ آغاز شد، به بهانه انهدام حماس و آزادسازی گروگانها، به آوارگی قریب به ۹۰ درصد جمعیت غزه و ایجاد یک بحران انسانی فاجعهبار منجر شده است. این جستار با روش توصیفیتحلیلی و با تمرکز بر دادههای اسنادی موجود، به این پرسش میپردازد که چگونه «اقدامات صورت گرفته در این عملیات مصداق بارز جابهجایی اجباری (بهمثابه جنایت جنگی و جنایت علیه بشریت) است؛ چگونه الگوی این اعمال و تخریب سیستماتیک، نشان دهنده سیاست هدفمند پاکسازی قومی است و نهایتاً، چگونه روشهای بهکار رفته برای این پاکسازی، به ویژه تحمیل عمدی شرایط زیستی غیرقابل تحمل (قحطی و بیماری)، شواهد کافی برای احراز نیت خاص نسلکشی ذیل ماده ۲ (ج) کنوانسیون ۱۹۴۸ فراهم میآورد. یافتهها با استناد به کنوانسیونهای ژنو، اساسنامه رم و گزارشهای میدانی (۲۰۲۵)، نشان میدهد که اقدامات اسرائیل فراتر از ضرورت نظامی بوده و یک «محیط اجباری» برای تخلیه جمعیت ایجاد کرده است. بهعلاوه از منظر صلاحیت سرزمینی، جنایات ارتکابی در قلمرو حاکمیتی فلسطین رخ داده و نقض آشکار قوانین داخلی آن محسوب میشود؛ ازجمله اصل ۱۰ قانون اساسی فلسطین (۲۰۰۳) که تضمینکننده حقوق و آزادیهای اساسی است و نیز ماده ۸۸ قانون مجازات شماره ۷۴ سال ۱۹۳۶ (حاکم در غزه) که تخریب عمدی مسکن و آسیب به غیرنظامیان را جرم و مستوجب کیفر میداند. بنابراین این اقدامات هم از منظر حقوق بینالملل و هم در چارچوب حقوق کیفری داخلی حاکم بر غزه، فاقد وجاهت قانونی و مستوجب تعقیب کیفری است. گذار از تحلیل «جابهجایی اجباری» به «پاکسازی قومی» و سپس به «نسلکشی»، یک سیر منطقی حقوقی است که در آن، روشهای اِعمالی (مانند تحمیل گرسنگی)، نیت مجرمانه عاملان را آشکار میسازد. این وضعیت، نقش حیاتی دیوان بینالمللی کیفری را در مقابله با تفاسیر داخلی و تضمین پاسخگویی، بیشازپیش ضروری میسازد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| غزه؛ جابهجایی اجباری؛ پاکسازی قومی؛ نسلکشی؛ جنایات جنگی؛ کنوانسیون نسلکشی؛ حقوق فلسطین | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Gideon's Chariots: Ethnic Cleansing and Forced Displacement in Gaza from the Perspective of International Humanitarian Law; With an Overview of Palestinian Domestic Laws | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Abuzar Falsafizadeh | ||
| LLD in Public Law from the Faculty of Law, Shahid Beheshti University, Iran, Tehran | ||
| چکیده [English] | ||
| Operation "Gideon's Chariots," launched by Israel in May 2025 under the pretext of destroying Hamas and releasing hostages, has led to the homelessness of nearly 90 percent of Gaza's population and created a catastrophic humanitarian crisis. Using a descriptive-analytical method and focusing on available documentary data, this essay addresses the following question: how do the actions taken in this operation constitute a clear case of forcible displacement (as a war crime and a crime against humanity); how does the pattern of these acts and systematic destruction indicate a policy of targeted ethnic cleansing; and ultimately, how do the methods employed for this cleansing, particularly the deliberate imposition of unbearable living conditions (famine and disease), provide sufficient evidence to establish the special genocidal intent under Article II (c) of the 1948 Convention. The findings, relying upon the Geneva Conventions, the Rome Statute, and field reports (2025), indicate that Israel's actions exceeded military necessity and created a "coercive environment" to depopulate the area. Furthermore, from the perspective of territorial jurisdiction, the crimes committed occurred within the sovereign territory of Palestine and constitute a clear violation of its domestic laws; including Article 10 of the Palestinian Constitution (2003), which guarantees fundamental rights and freedoms and also Article 88 of the Penal Code No. 74 of 1936 (in force in Gaza), which which considers intentional destruction of housing and harm to civilians as a crime and punishable. Therefore, these actions lack legal validity and are subject to criminal prosecution, both from the perspective of international law and within the framework of domestic criminal law governing Gaza. The transition from the analysis of “forced displacement” to “ethnic cleansing” and then to “genocide” is a logical legal progression in which the methods of implementation (such as the imposition of starvation) reveal the criminal intent of the perpetrators. This situation makes the vital role of the International Criminal Court in countering domestic interpretations and ensuring accountability more necessary than ever. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Gaza, forcible displacement, ethnic cleansing, genocide, war crimes, Genocide Convention, Palestine’s law | ||
| مراجع | ||
|
بقائی، مریم (1399). قوانین بینالملل حقوق بشر و حقوق بینالملل بشردوستانه در مورد اختلافات مسلحانه: منابع حقوقی، اصول و بازیگران، تهران: موجک.
پیامی، نظامالدین (۱۴۰۱). جنایت جنگی: در اساسنامه دیوان بینالمللی کیفری، تهران: سخنوران.
تدینی، سید عباس (1396). قواعد حقوقی حاکم بر مخاصمات مسلحانه بینالمللی در نبردهای زمینی (بنیادین و کاربردی)، تهران: مجد.
دورمن، کنوت و همکاران (1391). حقوق بینالمللی بشردوستانه عرفی، ترجمه: دفتر امور بینالملل قوه قضائیه، تهران: مجد.
دورمن، کنوت و همکاران (1397). جنایات جنگی و اساسنامه دیوان بینالمللی کیفری: منابع و تفسیر، ترجمه: زهرا جعفری و همکاران، تهران: مجد.
رضوی، سید محمدعلی (1403). «اخراج و کوچ اجباری در حقوق بینالملل کیفری اختصاصی». یافتههای جزا و جرمشناسی، دوره ۴، شماره ۲.
شبس، ویلیام (1401). ژنوسید (نسلزدایی) در حقوق بینالملل، ترجمه: میلاد گازرانی و علی مسعودیانزبان، تهران: جادوی قلم.
شفیعی، زینب و همکاران (1398). حقوق نسلکشی با تحلیل کنوانسیون نسلکشی، تهران: جهاد دانشگاهی واحد اصفهان.
عزیزی، ستار (1386). «عناصر جنایت ژنوسید در رأی 26 فوریه 2007 دیوان بینالمللی دادگستری و رویه دادگاههای ویژه بینالمللی کیفری». مجله حقوقی بینالمللی، دوره ۲۴، شماره ۳۶.
فلک، دیتر و همکاران (1397). حقوق بشردوستانه در مخاصمات مسلحانه، ترجمه: سید قاسم زمانی و دیگران، تهران: پژوهشکده حقوقی شهر دانش.
قدیر، محسن و جعفری، شاهو (1400). «ابعاد حقوقی انتقال اجباری اشخاص بهعنوان جنایت بینالمللی». مجله حقوقی بینالمللی، دوره ۳۸، شماره ۶۵.
قریشی محمدی، فاطمه السادات (1402). «سیاست کوچ اجباری ساکنان غزه از سوی اسرائیل از منظر فقه و حقوق کیفری بینالمللی». فقه جزای تطبیقی، دوره ۳، شماره ۴.
محاسب، مهیندخت (1386). کشتارجمعی «ژنوسید»، تهران: گنج دانش.
نائیمارک، نورمن ام (1401). تاریخچه نسلکشی، ترجمه: مرتضی منشی، تهران: کویر.
Ashour, Y., Abu-Jlambob, A., and Abuzerrc, S. (2025). “Starvation as a Weapon of War in Gaza: Violation of International Law”, The Lancet, Volume 405, Issue 10494, 2044.
Al-Kheetan, T. (2025). Gaza: Deep Concerns about the Forced Displacement of Palestinians, available at:
https://www.ohchr.org/en/press-releases/2025/03/gaza-deep-concerns-about-forced-displacement-palestinians (accessed by 4/08/2025)
Acquaviva, G. (2011). “At the Origins of Crimes Against Humanity – Clues to a Proper Understanding of the Nullum Crimen Principle in the Nuremberg Judgment”, Journal of International Criminal Justice, April 2011, Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=1837560
Baig, N. (2025). Operation Gideon's Chariots: Strategic Failure and the Limits of Military Solutions in Asymmetric Warfare. 10.13140/RG.2.2.21694.80961.
Banikalef, A.A., Al-Khawaldeh, N. N. (2025). “Analyzing Accusation Patterns between Hamas and Israel during the Al-Aqsa Flood Operation”. Humanit Soc Sci Commun 12, 128 https://doi.org/10.1057/s41599-024-04253-1
Benarbia, S., and Al Hajj, N. (2025). Palestine/Israel: Ensure Immediate Ceasefire and Prevent any Further Forcible Displacement and other Serious Harm to the Palestinian Population in the Gaza Strip, International Commission of Jurists (ICJ), available at:
https://www.icj.org/palestine-israel-ensure-immediate-ceasefire-and-prevent-any-further-forcible-displacement-and-other-serious-harm-to-the-palestinian-population-in-the-gaza-strip/ (accessed by 1/08/2025)
Bennis, P. (2000). Calling the Shots: How Washington Dominates Today's UN, Massachusetts: Interlink Publishing Group Incorporated.
Boisen, C. (2024). “Israel’s Punitive War on Palestinians in Gaza”. Journal of Genocide Research, 1–22. https://doi.org/10.1080/14623528.2024.2406098
Criminal Code Ordinance No. 74 of 1936
Gordon, N., and Haddad, M. (2025). How Did the Israeli Supreme Court Legitimise Starvation as a Weapon of War? An Autopsy of a Ruling (Part 1), OpinioJuris, available at:
https://opiniojuris.org/2025/05/14/how-did-the-israeli-supreme-court-legitimise-starvation-as-a-weapon-of-war-an-autopsy-of-a-ruling-part-1/ (accessed by 1/08/2025)
Hamdan, A. (2023). The Gaza Hellscape: Ethnic Cleansing and Displacement in the Gaza Strip, The Arab Center for Research and Policy Studies, available at:
https://www.dohainstitute.org/en/Lists/ACRPS-PDFDocumentLibrary/the-gaza-hellscape-ethnic-cleansing-and-displacement-in-the-gaza-strip.pdf (accessed by 1/08/2025)
Harghandiwal, B. (2025). “Impact of the Humanitarian Crisis in Gaza on Children’s Health: Evidence and Recommendations for Mitigation”. Global Public Health, 20 (1).
Human Rights Council (2025). Legal Analysis of the Conduct of Israel in Gaza Pursuant to the Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide Conference Room Paper of the Independent International Commission of Inquiry on the Occupied Palestinian Territory, including East Jerusalem, and Israel, Sixtieth Session, A/HRC/60/CRP.3. available at:
https://www.ohchr.org/sites/default/files/documents/hrbodies/hrcouncil/sessions-regular/session60/advance-version/a-hrc-60-crp-3.pdf (accessed by 25/09/2025)
ICJ (2023) SOUTH AFRICA v. ISRAEL, 192 - Application of the Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide in the Gaza Strip,
Kress, C. (2007). “The International Court of Justice and the Elements of the Crime of Genocide”. European Journal of International Law, 18 (4), 619-629.
Korner, J. (2012). Criminal Justice and Forced Displacement in the Former Yugoslavia, Case Studies on Transitional Justice and Displacement, Transitional Justice and Displacement Project, available at:
https://www.ictj.org/sites/default/files/ICTJ-Brookings-Displacement-Criminal-Justice-Yugoslavia-CaseStudy-2012-English.pdf (accessed by 1/08/2025)
Mearsheimer, J. J. (2001). The Tragedy of Great Power Politics. New York: W.W. Norton & Company.
Security Council (1994). Final Report of the Commission of Experts Established Pursuant to SECURITY COUNCIL Resolution 780 (1992), available at: https://docs.un.org/en/S/1994/674 (accessed by 1/08/2025)
Sterio, M. (2024). The ICJ’s Provisional Measures Order in the South Africa v. Israel Case: Unsurprising; Politically and Legally Significant. OpinioJuris. available at: https://perma.cc/7FB3-G3T8 (accessed by 1/08/2025)
The Amended Basic Law of 2003. Ramallah: Palestinian Legislative Council
UNRWA (2025) UNRWA Situation Report #180 on the Humanitarian Crisis in the Gaza Strip and the West Bank, including East Jerusalem, available at:
https://www.unrwa.org/resources/reports/unrwa-situation-report-180-situation-gaza-strip-and-west-bank-including-east-jerusalem (accessed by 4/08/2025)
UN (2025) Gazans Face Hunger Crisis as Aid Blockade Nears Two Months, available at:
https://news.un.org/en/story/2025/04/1162666 (accessed by 3/08/2025)
Zitun, Yoav (2025). "IDF Announces Immediate Mobilization of 60,000 Reservists ahead of Gaza City offensive". Ynetnews. https://www.ynetnews.com/article/hyv2slxfll accessed by 21 August 2025. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 109 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 49 |
||