حمایت کیفری از زنان بزهدیدهٔ تجاوز جنسی در نظام حقوقی ایران و افغانستان | ||
| آموزههای حقوق کیفری کشورهای اسلامی | ||
| دوره 3، شماره 1 - شماره پیاپی 9، فروردین 1405، صفحه 1-22 اصل مقاله (644.15 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22091/dclic.2026.14127.1119 | ||
| نویسندگان | ||
| فضل احمد حقانی* 1؛ محمود اسپانلو2؛ محمد باقر گرایلی3 | ||
| 1دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی، جامعة المصطفی (ص) العالمیة، واحد گرگان، ایران، گرگان | ||
| 2دکتر در حقوق کیفری و جرم شناسی از دانشکده علوم انسانیِ دانشگاه آزاد اسلامی، واحد گرگان، ایران، گرگان | ||
| 3استادیار (مدعو) گروه حقوقِ دانشگاه علوم اسلامی رضوی، ایران، مشهد | ||
| چکیده | ||
| تجاوز جنسی از مهمترین جلوههای خشونت علیه زنان است که آثار روانی و اجتماعی گستردهای بر جای میگذارد. این پژوهش با رویکرد تطبیقی و روش توصیفیتحلیلی، حمایتهای کیفری از زنان بزهدیده تجاوز جنسی را در نظامهای حقوقی ایران و افغانستان بررسی میکند. به این ترتیب در حوزه حمایت کیفری ماهوی، شیوه جرمانگاری، قلمرو ضمانت اجراهای مقرر در دو کشور تحلیل شده است. در بخش حمایت کیفری شکلی نیز ظرفیتها و کاستیهای ادله اثبات، تدابیر حفاظتی در برابر تهدید و نقش پلیس، مراجع قضایی و پزشکی قانونی در حمایت از بزهدیدگان ارزیابی گردیده است. نتایج نشان میدهد که هرچند هر دو نظام در بعد ماهوی با جرمانگاری و کیفریگذاری متناسب عملکرد خوبی داشته، اما در بعد حقوق شکلی به خصوص در رابطه به ادله جرم تجاوز جنسی تحت تأثیر آموزههای فقهی، با خلأ جدی روبهرو است این مطالعه بر ضرورت اصلاح قوانین اثبات، تقویت تدابیر حمایتی منطبق با واقعیتهای اجتماعی هر کشور تأکید دارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تجاوز جنسی؛ حمایت کیفری؛ زنان بزهدیده؛ خشونت؛ نظام حقوقی ایران؛ نظام حقوقی افغانستان | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Criminal Protection for Female Victims of Rape in the Legal Systems of Iran and Afghanistan | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Fazel Ahmad Haqqani1؛ Mahmoud Spanloo2؛ Mohammad-Bagher Grayeli3 | ||
| 1PhD Student of Criminal Law and Criminology, Al-Mustafa International University, Gorgan branch, Iran, Gorgan | ||
| 2LLD in Criminal Law and Criminology from the Faculty of Humanities, Islamic Azad University, Gorgan Branch, Iran, Gorgan, | ||
| 3Assistant Professor (Invited), Law Department, Razavi University of Islamic Sciences, Iran, Mashhad | ||
| چکیده [English] | ||
| Rape is one of the most important manifestations of violence against women, which leaves extensive psychological and social effects. This research, using a comparative approach and descriptive-analytical method, examines the criminal protections for female victims of rape in the legal systems of Iran and Afghanistan. Thus, in the field of substantive criminal protection, the method of criminalization and the scope of the sanction prescribed in the two countries have been analyzed. In the section on procedural criminal protection, the capacities and shortcomings of evidence, protective measures against threat and the role of the police, judicial authorities and forensic medicine in supporting victims have been evaluated. The results show that although both systems have performed well in the substantive dimension with appropriate criminalization and penalization, but they face a serious gap under the influence of jurisprudential teachings in the dimension of procedural law, especially in relation to evidence of the crime of rape. This study emphasizes the need to reform the laws of proof and strengthen protective measures in accordance with the social realities of each country. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| rape, criminal protection, female victims, violence, Iranian legal system, Afghan legal system | ||
| مراجع | ||
|
اعظمی، محمدعمر (1393). معاینه اجبار اول، کابل: دانشگاه کابل.
اسپانلو، محمود (1399). جرمانگاری ناکارآمد تجاوز جنسی و چالشهای رویه قضایی در حمایت از بزهدیدگان، گرگان: دانشگاه آزاد اسلامی.
بازیسار، ابوالقاسم (1386). جبران دولتی خسارت در حقوق ایران و انگلستان، پایاننامه کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرمشناسی، تهران: دانشگاه تربیت مدرس.
بازگیر، یدالله (1378). قانون مجازات اسلامی در آینه دیوان عالی کشور: حدود (جرائم خلاف اخلاق حسنه)، چاپ اول، تهران: نشر دهستان.
توجهی، عبدالعلی و توکلپور، محمدهادی (1390). «وجوه تمایز زنا و تجاوز به عنف با تأکید بر شیوه اثبات»، پژوهشنامه حقوق اسلامی، سال دوازدهم، شماره دوم.
محمودی جانکی، فیروز (1382). مبانی، اصول و شیوههای جرمانگاری، رساله دکتری حقوق کیفری و جرمشناسی، تهران: دانشگاه تهران.
خالقی، علی (1388). آیین دادرسی کیفری، تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهشهای حقوقی شهر دانش.
رسولی، محمد اشرف (1394). شرح و توضیح قانون اجراآت جزای افغانستان، جلد 1، بینا.
راغب اصفهانی، حسن بن محمد (1412ق). المفردات فی غریب القرآن، بیروت: دارالعلم.
رضایی، رضا و فتحی، مرتضی (1399). «حمایت کیفری از زنان قربانی تجاوز جنسی»، نخستین کنفرانس ملی حقوق، فقه و فرهنگ.
سازمان بینالمللی انکشاف حقوق (1398). حقوق جزای اختصاصی مبتنی بر کود جزای اختصاصی 1396، www.idlo.int
صادقی، محمدهادی و ریاحی، جواد (1389). «توجیه اعمال مجازاتهای اجتماعی بر مبنای تدرج تعزیر»، مطالعات حقوق کیفری و جرمشناسی، سال اول، شماره 1.
شایان، علی (1384). عدالت برای بزهدیدگان، چاپ اول، تهران: نشر سلسبیل.
عوده، عبدالقادر (1390). بررسی تطبیقی حقوق جزای اسلامی و قوانین عرفی، ترجمه: حسن فرهودنیا، جلد 4، چاپ اول، تهران: انتشارات یادآوران.
امیریان فارسانی، امین و آزادیان و سمین (1396). «صیانت از حقوق زنان»، فصلنامه مطالعاتی صیانت از حقوق زنان، شماره 10، زمستان 1396.
فاریابی، محمدعظیم (1386). اساسات علمی کشف و تحقیق جرم، بینا.
فرجیها، محمد (1387). «پیشبینی و کنترل جرائم خشونتبار»، مجله کارآگاه، سال اول، شماره 1.
فرجیها، محمد و آذری، هاجر (1390). «حمایت کیفری از زنان بزهدیده تجاوز به عنف در حقوق ایران»، نشریه رفاه اجتماعی، شماره 40.
فرهمندپور، میثم (1403). بررسی تطبیقی حمایتهای کیفری از بزهدیدگان تجاوز جنسی در حقوق ایران و انگلیس، یازدهمین کنفرانس بینالمللی پژوهشهای دینی، علوم اسلامی، فقه و حقوق در ایران و جهان اسلام.
فیضی حسنآبادی، وحید (1395). نظام مدرج مجازاتهای تعزیری در حقوق کیفری ایران، چاپ اول، تهران: نشر سیمین.
مهرا، نسرین (1384). زن و حقوق کیفری، چاپ اول، تهران: انجمن ایرانی حقوق جزا، انتشارات سلسبیل.
نصیرالله، خالد (1396). «نگاهی تحلیلی و انتقادی به مفهوم و عناصر جرم تجاوز جنسی در کود جزای 1396»، مجله پوهنحی شرعیات پوهنتون کابل، شماره 23.
نوبهار، رحیم (1389). اهداف مجازاتها در جرائم جنسی (چشمانداز اسلامی)، چاپ اول، قم: پژوهشکده فقه و حقوق.
قانون اساسی افغانستان 1382
قانون اجراآت جزای افغانستان 1394
قانون آیین دادرسی کیفری 1392
قانون طب عدلی افغانستان 1385
قانون مجازات اسلامی 1392
کود جزای افغانستان 1396
قانون منع خشونت علیه زن 1388 | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 169 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 95 |
||