رتوریک سیاسی و مؤلفههای آن در متون ادبی با نگاهی به اشعار مهدی اخوان ثالث | ||
| پژوهش های دستوری و بلاغی | ||
| دوره 15، شماره 28، دی 1404، صفحه 162-181 اصل مقاله (1.3 M) | ||
| نوع مقاله: بلاغی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22091/jls.2026.14201.1744 | ||
| نویسندگان | ||
| یحیی طالبیان* 1؛ فاطمه گل بابائی2 | ||
| 1استاد زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و زبانهای خارجی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. | ||
| 2دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و زبانهای خارجی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| واکاوی نظاممند ظرفیتهای رتوریک سیاسی در متون ادبی، مستلزم تعریف دقیق مفاهیم و بهرهگیری از چارچوب نظری منسجم و کارآمد است. پژوهش حاضر کوشیدهاست با اتکا به مبانی نظری کِنِت بِرک در حوزة رتوریک که امروزه در معنای گسترده ارتباطات دریافت میگردد، الگویی برای مطالعة رتوریک سیاسی متون ادبی بهصورت ساختارمند ارائه نماید. برک، یکی از نظریهپردازان برجستة رتوریک نو در قرن بیستم، مؤلفههای بنیادین این حوزه را در قالب مفاهیمی چون جداسازی، ایجاد هویت مشترک، سلسلهمراتب و فرم دراماتیک پنجگانه (شامل کنش، صحنه، فاعل، واسطه و هدف) تبیین میکند. بهکارگیری این مؤلفهها در بررسی زیرشاخة سیاسی رتوریک، درواقع انطباق یک چارچوب نظری عام و کلی بر یکی از حوزههای فرعی و موضوعمحور آن بهشمار میرود. این پژوهش بهروش تحلیل کیفی، پس از شرح مبانی نظری برک در حوزة رتوریک، منتخبی از اشعار مهدی اخوان ثالث را بهعنوان نمونة عملی دارای ظرفیت بررسی با آن رویکرد در حوزة رتوریک سیاسی واکاوی نموده است. نتایج تحلیل اشعار سترون، آنگاه پس از تندر، کتیبه و فریاد نشان میدهد که عنصر ایجاد هویت مشترک غالباً از طریق شگرد ادبی توصیف بازنمایی شده و در بخش عمدهای از اشعار مورد بررسی، نقش محوری ایفا نموده است. همچنین، برجستهسازی آگاهانه هر یک از عناصر پنجگانة فرم دراماتیک در نسبت با کنش اصلی شعر یا درام، بیانگر اتخاذ مبنای فلسفی و ایدئولوژیک خاصی است که با تحکیم و جهتدهی گفتمانهای سیاسی مورد نظر شاعر در متن همسو است. در بستر دراماتیک این اشعار، شکلگیری منطق مکالمهای میان شخصیتها و به گوش رسیدن صدای طبقات مختلف، مفاهیم جداسازی و سلسلهمراتب قدرت را در پیوندی معنادار با محتوای سیاسی اثر به مخاطب منتقل میسازد و کارآمدی رویکرد برک را در تحلیل رتوریک سیاسی متون ادبی تأیید مینماید. | ||
| کلیدواژهها | ||
| رتوریک سیاسی؛ ارتباطات؛ کنت برک؛ اخوان ثالث | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Political Rhetoric in Literary Texts: A Case Study of Akhavan-Sales's Poetry | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Yahya Talebian1؛ Fatemeh Golbabaee2 | ||
| 1Professor of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Foreign Languages, Allameh Tabatabaei University, Tehran, Iran. | ||
| 2PhD student in Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Foreign Languages, Allameh Tabatabaei University, Tehran, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| A systematic study of political rhetoric in literary texts requires clear conceptualization and a coherent theoretical framework. Drawing on Kenneth Burke’s rhetorical theory, this study proposes a structured approach to analyzing political rhetoric in literary texts. Kenneth Burke, a key figure in rhetorical studies throughout the 20th century, introduced several fundamental concepts in his theory of rhetoric, notably the four essential elements of division, identification, hierarchy, and the dramatic form of the pentad. These concepts have proven especially useful in analyzing political rhetoric, where language plays a pivotal role in shaping ideologies and influencing public opinion .This study aims to examine selected poems by the Iranian poet Mehdi Akhavan-Sales, with the goal of exploring the manifestations of political rhetoric in literary works. The qualitative method of analysis employed in the research focuses on how Burke’s rhetorical elements function within Akhavan-Sales’ poetry. The findings demonstrate that the poet’s use of descriptive language enhances the potential for identification among readers, and underlying political messages present in the poems. Moreover, the dialogic structure of the poems provides a dynamic space for communicating key concepts such as division and hierarchy. Furthermore, the dramatic structure of the poems, which emphasizes Burke’s five components of the pentad -act, scene, agent, agency, purpose- plays a serious role in delivering a distinct political message. Each of these elements contributes uniquely to reinforcing the political discourse of the poem for the audience. Introduction Rhetoric, in its contemporary conception, can be defined as the strategic utilization of communication to elicit persuasion or achieve delineated objectives within a specific audience context. Kenneth Burke emphasizes that all human interaction unfolds within a network of symbols, terminology, classifications, and metaphors; consequently, language perpetually shapes perception, structures experience, and fosters either identification or deviance. Therefore, rhetorical analysis, framed within Burke’s symbolic perspective, involves examining the mechanisms through which language constructs and reproduces values, identities, and social relationships. Political rhetoric, a subfield of the discourse - semiotic approach to rhetoric and the application of symbols, possesses the capacity for study through Burke’s theoretical framework. This branch of rhetoric, particularly within literary analysis, necessitates an examination of its unique potential and components, as it significantly influences the transformation of literary texts into tools for social critique, the articulation of political viewpoints, and persuasion audiences to pursue particular goals. This research, employing Burke’s theoretical approach in rhetoric sought to address the lack of structural organization and theoretical frameworks within existing research on political rhetoric in literary texts. Materials & Methods Kenneth Burke’s theoretical framework in rhetoric are elaborated in his works Rhetoric of Motives and Grammar of Motives, in the last half of twentieth century, are applicable to the subfield of political rhetoric. This research, after outlining the principles of Burke’s approach and its application to political rhetoric, undertakes a qualitative analysis of selected poems by Mehdi Akhavan-Sales, a prominent figure in contemporary Persian literature, chosen for their political content and alignment with Burke’s theory, as a case study. Research findings The theories of scholars and researchers such as Kenneth Burke can provide frameworks for rhetorical analyzing of literary texts and serve as a valuable tool for researchers in this field. Burke defines the components and principles of influence on the audience within rhetoric through four categories: Division, Identification, Hierarchy, and the Dramatic form of Pentad. Division is achieved through the creation of binary oppositions, Identification through fostering a sense of solidarity and empathy, Hierarchy through the organization of power structures, and dramatic form through a dramatic structure. Each of these elements contributes to the text’s potential for influencing the audience. Applying these components to the realm of political rhetoric in literary texts allows for the development of a structured approach to analyzing literary texts from this perspective. Discussion of Results & Conclusion This analysis investigates the political rhetoric employed in a selection of poems by Akhavan-Sales, demonstrating how specific stylistic choices contribute to both reader identification and the conveyance of underlying political messages. The study posits that Akhavan-Sales strategically utilizes descriptive language to foster a sense of connection with the audience, thereby amplifying the impact of the poems' political content. Furthermore, the poems’ dialogic structure creates a dynamic platform for exploring complex concepts such as social division and hierarchical power structures. Drawing upon Burke’s Pentad model—consisting of act, scene, agent, agency, and purpose—this research highlights the significant role of dramatic structure in the articulation and delivery of distinct political narratives within the poems. Each of these elements—descriptive language, dialogic construction, and dramatic structure—functions synergistically to reinforce the overarching political discourse intended for the audience. Ultimately, this research confirms the application of Burke's rhetorical framework for the analysis of political rhetoric within literary texts. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Political rhetoric, Communications, Kenneth Burke, Akhavan-Sales | ||
| مراجع | ||
منابعاحمدی، محمد، پورنامداریان، تقی. (1396). «درآمدی بر مهمترین معانی اصلاح رتوریک». فصلنامة مطالعات زبان و ترجمه. شمارة 1. صص: 52-27.
احمدی، محمد. (1397). رتوریک از نظریه تا نقد. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
اخوان ثالث، مهدی. (1394). زمستان. تهران: زمستان.
اخوان ثالث، مهدی. (1394). از این اوستا. تهران: مروارید.
اکبری، زینب، طالبیان، یحیی. (1400). «مفاهیم گوناگون بلاغت و رویکردهای بلاغی معاصر». دوفصلنامة علمی بلاغت کاربردی و نقد بلاغی. شمارة 3. صص: 64-49.
جیمسن، فردریک. (1400). ناخودآگاه سیاسی؛ روایت همچون کنش نمادین اجتماعی. ترجمة حسین صافی پیرلوجه. تهران: نیماژ.
شفیعیکدکنی، محمدرضا. (1402). ادوار شعر فارسی از مشروطیت تا سقوط سلطنت. تهران: سخن.
شفیعیکدکنی، محمدرضا. (1394). حالات و مقامات م.امید. تهران: سخن.
عمارتی مقدم، داوود.(1395). بلاغت: از آتن تا مدینه. تهران: هرمس.
کاخی، مرتضی. (1385). باغ بیبرگی: یادنامه مهدی اخوان ثالث(م. امید). تهران: زمستان.
کشاورز بیضائی، محمد؛ معینی رودبالی، رضا؛ آهنگران، امیر وکشاورز بیضایی، فرود. (1399). «تعامل و تقابل شعر حافظ شیرازی با ساختار سیاسی قدرت». پژوهشهای دستوری و بلاغی. شمارة 17. صص: 224-199.
گرجی، مصطفی. (1385). «آیین گفتوگو در آیینه سیاست، نگاهی تحلیلی به سیاستنامه خواجه با توجه به مؤلفههای گفتوگوی فرهنگها». پژوهشهای دستوری و بلاغی. شمارة 1. صص: 90-71.
محمدی آملی، محمدرضا. (1377). آواز چگور؛ (زندگی و شعر مهدی اخوان ثالث). تهران: ثالث.
Booth, W. (1988). The vocation of a teacher: Rhetorical occasions, 1967-1988. Chicago: University of Chicago Press.
Burke, K. (1969a). A Rhetoric of Motives. Berkeley: University of California Press.
Burke, K. (1969b). A Grammar of Motives. Berkeley: University of California Press.
Foss, S, Foss, K & Trapp, R. (1985). Contemporary perspectives on rhetoric. Illinois: Waveland Press Inc.
Grimaldi, W. (1980). Aristotle, Rhetoric I; a commentary. New York: Fordham University Press.
Kuypers, J. (2009). Rhetorical criticism: Perspectives in action. Lanham: Lexington Books.
McKeon, R. (1971). The uses of rhetoric in a technological age: Architectonic productive arts. In The prospect of rhetoric. Edited by Lloyd F. Bitzer and Edwin Black. Englewood Cliffs: Prentice-Hall Inc.
Perelman, C & Olbrechts-Tyteca, L. (1969). The new rhetoric: A Treatise on Argumentation. Translated by John Wilkinson and Purcell Weaver. London: University of Notre Dame Press.
Richards, J. (2008). Rhetoric. London: Routledge.
Sanchez, F. (1997). Symbolic wealth and theatricality in Gracian. in Rhetoric and Politics: Baltasar Gracian and the new world order. Edited by Nicholas Spadaccini and Jenaro Talens. Minneapolis: University of Minnesota Press.
Scott, R & Brock, B. (1972). Methods of rhetorical criticism: A twentieth-century perspective. New York: Harper & Row.
Sullivan, P & Goldzwig, S. (2004). New approaches to rhetoric. Thousand oaks: Sage publications.
ReferencesAhmadi, M & Pournamdarian, T. (2017). An Introduction to Multiple Meanings of Rhetoric. Journal of Language and Translation Studies, 1, 27-52. [In Persian]
Ahmadi, M. (2018). Rhetoric from theory to criticism. Tehran: Institute for Humanities and Cultural Studies. [In Persian]
Akbari, Z & Talebian, Y. (2022). Various concepts of "rhetoric" and contemporary rhetorical approaches. Practical Rhetoric and Rhetorical Criticism, 1, 64-49. [In Persian]
Akhavan-Sales, M. (2015). The winter. Tehran: Zemestan. [In Persian]
Akhavan-Sales, M. (2015). From this Avesta. Tehran: Morvarid. [In Persian]
Booth, Wayne C. (1988). the Vocation of a Teacher: Rhetorical Occasions, 1967-1988, Chicago: University of Chicago Press.
Burke, K. (1969a). A Rhetoric of Motives. Berkeley: University of California Press.
Burke, K. (1969b). A Grammar of Motives. Berkeley: University of California Press.
Emarati Moghaddam, D. (2016). Rhetoric from Athen to Madina. Tehran: Hermes. [In Persian]
Foss, S., Foss, K & Trapp, R. (1985). Contemporary Perspectives on Rhetoric. Illinois: Waveland Press Inc.
Gorji, M. (2006). Faith dialogue in the mirror of politics Analytical approach to policy Eunuchs a given component of Dialogue of Cultures. Rhetoric and Grammar studies, 1, 71-90. [In Persian]
Grimaldi, W. (1980). Aristotle, Rhetoric I; a commentary. New York: Fordham University Press.
Jameson, F. (2022). the Political Unconscious: Narrative as a Socially Symbolic Act. Translated by Hossein Safi Pirlojeh. Tehran: Nimaj. [In Persian]
Kakhi, M. (2006). the Leafless Garden: A Memoir of Mehdi Akhavan Sales (M. Omid). Tehran: Winter. [In Persian]
Keshavarz beyzai, M. and others. (2020). Interacting with and defying power structure in Hafez’s poetry. Rhetoric and Grammar studies, 17, 199-224. [In Persian]
Kuypers, J. (2009). Rhetorical Criticism: Perspectives in action. Lanham: Lexington Books.
McKeon, R. (1971). the uses of Rhetoric in a Technological age: Architectonic productive arts. In The Prospect of Rhetoric. Edited by Lloyd F. Bitzer and Edwin Black. Englewood Cliffs: Prentice-Hall Inc.
Mohammadi Amoli, M. (1998). the Song of Chogour: The Life and Poetry of Mehdi Akhavan Sales. Tehran: Sales. [In Persian]
Perelman, C & Olbrechts-Tyteca, L. (1969). the new rhetoric: A Treatise on Argumentation. Translated by John Wilkinson and Purcell Weaver. London: University of Notre Dame Press.
Richards, J. (2008). Rhetoric. London: Routledge.
Sanchez, F. (1997). Symbolic Wealth and Theatricality in Gracian. In Rhetoric and Politics: Baltasar Gracian and the new world order. Edited by Nicholas Spadaccini and Jenaro Talens. Minneapolis: University of Minnesota Press.
Scott, R & Brock, B. (1972). Methods of Rhetorical Criticism: A Twentieth- Century Perspective. New York: Harper & Row.
Shafiee Kadkani, M. (2024). Periods of Persian Poetry from the Constitutional Era to the fall of the Monarchy. Tehran: Sokhan. [In Persian]
Shafiee Kadkani, M. (2015). States of M. Omid. Tehran: Sokhan. [In Persian]
Sullivan, P & Goldzwig, S. (2004). New Approaches to Rhetoric. Thousand oaks: Sage publications.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 121 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 42 |
||