تحول و تطور «شیوة بیان» در ترانههای معینی کرمانشاهی | ||
| پژوهش های دستوری و بلاغی | ||
| دوره 15، شماره 28، دی 1404، صفحه 117-139 اصل مقاله (1.4 M) | ||
| نوع مقاله: بلاغی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22091/jls.2026.13859.1736 | ||
| نویسنده | ||
| مصطفی جوزی* | ||
| استادیار زبان و ادبیات فارسی، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه پیامنور، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| بررسی و مطالعة سیر ترانهسرایی در دورة پهلوی دوم، به ویژه از زمان تأسیس رادیو در سال ۱۳۱۹ ه. ش به بعد، حاکی از تحول و تطور این نوع ادبی در ساحتهای مختلف خود، به خصوص در حوزة شیوة بیان و مضمون است. رحیم معینی کرمانشاهی سهم بزرگی در این تحول و تطور دارد، به گونهای که در بسیاری از نوآوریها در این عرصه پیشتاز و مبدع است. در این پژوهش برآنیم تا با روش توصیفی ـ تحلیلی نبوغ و نوآوریهای معینی را در عرصة ترانهسرایی، به ویژه در زمینة شیوة بیان و تحول مضمون، ازیک سو و تناسبات کلامی و ملودیکی، از سوی دیگر بررسی و تحلیل کنیم. برآیند پژوهش نشان میدهد که معینی در شیوة بیان، با گذر از روشهای سنتی، با بهرهگیری از فنون ادبی نظیر روایت، قصه، نماد و همچنین هنر نقاشی، تابلوسرایی را به عنوان روش و سبک نوین در ترانهسرایی معرفی کرد و با درک زمان و ذائقة مخاطب روز، مضامین نو که در ترانه سابقه نداشت، نظیر مضامین فلسفی، عرفانی و اخلاقی را با زبان روایت و قصه وارد ترانهسرایی کرد. در کنار این نبوغ، در حوزة تناسبات کلامی و ملودیکی هم ابداعاتی انجام داد. تلفیق درست واژگان با روح ملودی، هماهنگی وزن و ریتم ترانه با مضمون و محتوای کلام و تغییر آن به مقتضای تغییر مضمون و همگامی و تغییر ملودی، همسو با تغییر شخصیتهای داستان و روایت و تغییر و دگرگونی در ساختارکلیشهای ترانههای گذشته، نظیر بیان یک سرگذشت در دو ترانة مجزا با عنوان ترانههای تکمیلی، حاصل ابداعات و نوآوریهای معینی به شمار میآید. | ||
| کلیدواژهها | ||
| معینیکرمانشاهی؛ تابلوسرایی؛ ترانه؛ شیوة بیان | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The Evolution and Development of "Expression Style" in Moeini Kermanshahi's Songs | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Mostafa Jozi | ||
| Assistant Professor of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, University of Payam Noor, Tehran, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| The study of the history of songwriting in the second Pahlavi period, especially since the establishment of the radio in 1319 A..H, indicates the evolution and development of this literary genre in its various fields, especially in the field of "theme and style of expression". Undoubtedly, Rahim Moeini Kermanshahi has a great contribution to this evolution and development; in such a way that he is a pioneer and innovator in many innovations and creations in this field. In this research, we aim to examine and analyze certain geniuses and innovations in the field of songwriting, especially in the field of style of expression and evolution of the theme, on the one hand, and verbal and melodic proportions, on the other. The research results show that Moeini introduced "Tablow Soraee" as a new method and style in songwriting, bypassing traditional methods and utilizing literary and artistic techniques such as narration, story, symbol, and painting. With his intelligence in understanding the time and taste of the audience of the day, he introduced new themes that had never been seen in songs, such as philosophical, mystical, and moral themes, into songwriting using the language of narration and story. Along with this genius, he also made innovations in the field of verbal and melodic proportions. The correct combination of words with the spirit of melody, the harmony of the meter and rhythm of the song with the theme and content of the words, and its change according to the changing theme and characters of the story and narrative, are the results of these innovations and creations of Moeini. Introduction Tasnif writing in its modern sense is a product of the constitutional period and later, which begins with Mirza Ali Akbar Shida as the creator of modern Tasnif writing and reaches its prosperity and dynamism with other great men of this field, especially Arif Qazvini. Malek al-Shoara-i Bahar, Muhammad Ali Amir Jahid are among the other prominent poets of this period. The second period, or in other words, the second generation of this art, comes into existence from the second Pahlavi period and especially from 1319 AH (the year the radio was established). Although this period is not significantly different from the first period of the constitutional era in terms of structure, but in terms of "content" and especially "mode of expression", it has significant changes and developments compared to the first period. In this research, we intend to explain part of Moeini's creativity and genius in songwriting and especially his unique art in new methods and ways of expression, which is rare and unprecedented in its place, with a descriptive-analytical method. Passing through repetitive love stories and innovation in themes and topics of lesser history and especially, genius and creativity in expressive techniques such as "Tablow Soraee " and using literary tools and capacities such as allegory, narration, story and debate as new expressive techniques in the art of songwriting and taking advantage of the art of painting and creating pristine images in songs are among the innovations and certain unique features in this artistic field. Materials & Methods The current type of research is descriptive-analytical. The research method has been in such a way that first, by referring to databases and library resources, the proper data was collected about the subject. After that, by referring to Moeini's songs, the structural and content features of the songs and Moeini's innovations in this field were categorized and extracted. Research findings With a correct understanding of the nature and essence of the song, Moeini breathed a new spirit into the rotten veins of songwriting. Passing through repetitive love stories and innovation in themes and topics of lesser history and especially, genius and creativity in expressive techniques such as "Tablow Soraee" and using literary tools and capacities such as allegory, narration, story and debate as new expressive techniques in the art of songwriting and taking advantage of the art of painting and creating pristine images in songs are among the innovations and certain unique features in this artistic field. In the field of verbal and musical proportions and the synchronization of the song's rhythm and melody with the theme and content of the song, and the change and synchronization of the melody with the structure of the narration of the stories and the change of the characters of the story, there are highlights in Moeini's songs. Discussion of Results & Conclusion The most outstanding technique of Moieni in the art of songwriting is the transformation in the "way of expression", which has made new and lasting innovations in this field. "Tablow Soraee. In this context, he creates songs with poetic images using tools such as allegory, story and narrative, which results in the simultaneous creation of words, melody and painting. The use of the "debate" technique in the song, which was unprecedented before Moeini, the creation of new themes and its innovative application in the song, such as philosophical and mystical themes, the expression of a story in two songs, under the title of "supplementary songs", are among other innovations of Moeini in the art of songwriting. Moini has a unique style and method in the field of verbal and melodic proportions. He is one of the few songwriters who has carefully combined the words with the melody and created harmony between the spirit of the words and the spirit of the melody. The accompaniment and synchronization of words and melody and the correct combination of the theme and content of the poem with rhythm and melody are other characteristics of Moeini's songs. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Moeini Kermanshahi, song, Tablou Soraee, style of expression | ||
| مراجع | ||
منابعاحمد پناهی سمنانی، محمد. (۱۳۸۳). ترانه و ترانهسرایی در ایران. تهران: سروش.
باگا، اسماء. (۱۳۹۷). سبکشناسی ترانههای معینی کرمانشاهی و رهی معیری. پایاننامة کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران.
بدیعی، نادره. (۱۳۵۴). تاریخچه بر ادبیات آهنگین ایران. تهران: روشنفکر.
جوزی، مصطفی. (۱۴۰۳). «ساختارشکنی فرمی و ملودیک در تصنیف های عارف قزوینی». ادبیات پارسی معاصر. شمارة ۱۴. صص: ۱۱۳ـ۷۳.
جوزی، مصطفی. (۱۴۰۴). «اوزان ایقاعی در تصنیف». فنون ادبی. شمارة ۵۳. صص: ۵۲ ـ۳۳.
خالقی، روح الله. (۱۳۷۸). سرگذشت موسیقی ایران. تهران: صفیعلیشاه.
دلیلی، مریم؛ صیادی، حسینقلی؛ حاجیزاده، حسین و صراطی، ژیلا. (۱۴۰۱). «بازتاب موسیقی در سبک و شعر معینی کرمانشاهی». سبکشناسی نظم و نثر فارسی(بهار ادب). شمارة ۱۵. صص: ۲۶۸ـ۲۵۵.
زند، عبدالرضا؛ ذوالفقاری، حسن؛ حیدری، حسن و امیدعلی، حجت الله. (۱۴۰۱). «بررسی توصیفی ـ تحلیلی نوآوریهای وزنی فروغ فرخزاد در تولدی دیگر». پژوهشهای دستوری و بلاغی. شمارة ۲۱. صص: ۱۴۳ـ۱۱۵.
ساسانی، سمیرا. (۱۳۹۴). «نقدی بر ترانههای ای ایران و هویت من». ادبیات تطبیقی. (ویژه نامة فرهنگستان). شمارة ۱۱. صص: ۸۹-۶۶.
غفاری، فاطمه. (۱۳۹۲). پدیده ترانه و بررسی مضامین ترانههای معاصر. (بیژن ترقی، معینی کرمانشاهی و رهی معیری) پایاننامة کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکز.
فیروزیان، مهدی. (۱۳۹۴). «طرح نو در تهران افکندم». هنر موسیقی. شمارة ۱۵۲. صص: ۱۳ـ۵.
محمدپور، محمدامین. (۱۳۹۲). «بررسی ترانهسرایی در ادبیات فارسی تا دورة مشروطیت ایران». نشریة زبان و ادبیات فارسی. شمارة ۱۴. ۱۹۴ـ۱۷۹.
محمدزاده، حسنا و شجری، رضا. (۱۴۰۱). «فراهنجاریهای دستوری و شگردهای بلاغی پرکاربرد در غزلهای نیستانی، بهمنی و منزوی». پژوهشهای دستوری و بلاغی. شمارة ۲۲. صص: ۹۸ـ۷۸.
محمدیان عمران، فرشته و ترکی، محمدرضا. (۱۳۹۴). «بررسی ویژگیهای کلام ترانة سنتگرا و ترانة نوین فارسی». ادبیات پارسی معاصر. شمارة ۴. صص: ۱۲۸ـ۱۰۱.
مشکین قلم، سعید. (۱۳۷۸). تصنیفها، ترانهها و سرودهای ایران زمین. تهران: خانه سبز.
معینی کرمانشاهی، رحیم. (۱۳۷۸الف). خواب نوشین. به کوشش حسین معینی کرمانشاهی. تهران: خانة سبز.
معینی کرمانشاهی، رحیم. (۱۳۷۸ب). راز خلقت. به کوشش حسین معینی کرمانشاهی. تهران: خانة سبز.
معینی کرمانشاهی، رحیم. (۱۳۷۰). فطرت اندیشهای در مثنوی. با مقدمه زین العابدین موتمن. تهران: سنایی.
نصیریفر، حبیبالله. (۱۳۷۳). گلهای جاویدان و گلهای رنگارنگ. ۲ جلد. تهران: صفیعلیشاه.
ReferenceAhmad Panahi Semnani, M. ( 2004). Tarane Va Taranesoraei Dar Iran. Tehran: Soroosh. [In Persian]
Badi’i, N. (1975). Tarikhche’ie Bar Adabiyat-e Ahangin-e Iran. Tehran: Roshanfekr. [In Persian]
Baga, A. (2018). Sabkshenasi-ye Taraneha-ye Moeini Kermanshahi and Rahi Mo’ayyeri. Payannameh-ye Karshenasi-ye Arshad, University of Tehran. [In Persian]
Dalili, M; Sayyadi, H; Hajizadeh, H & Sarati, J. (1999). Baztab-e Moosighi Dar Sabk Va She’r-e Moeini Kermanshahi. Sabkshenasi-ye Nazm Va Nasr-e Farsi. (Bahar-e Adab), 15, 255-268. [In Persian]
Firoozian, M. (2015). Tarhi Now Dar Taraneh Afkandam. Honar-e Moosighi, 152, 5-13. [In Persian]
Ghaffari, f. (2013). Padideye Taraneh Va Barresi-ye Mazamin-e Taraneha-ye Mo’aser. (Bijan Taraqqi, Mo’eini Kermanshahi and Rahi Mo’ayyeri). Payannameh Karshenasi-ye Arshad, Daneshgah-e Azad, Vahed-e Tehran-e Markazi. [In Persian]
Jozi, M. (2024). Sakhtarshekani-ye Formi Va Melodic Dar Tasnifha-ye Aref Ghazvini. Adabiyat-e Parsi-ye Mo’aser, 2, 73-113. [In Persian]
Jozi, M .(2025). Ozan-e Igha’ee Dar Tasnif . Fonoon-e Adabi, 53, 33-52. [In Persian]
Khaleghi, R. (1999). Sargozasht-e Moosighi-ye Iran.( Vol. 1(. Tehran: Safi-Alishah. [In Persian]
Meshkin Qalam, S. (1999). Tasnifha,Taraneha Va Soroodeha-ye Iran Zamin. Tehran: Khaneh Sabz. [In Persian]
Mo’eini Kermanshahi, R. (1999a). Khab-e Nooshin. (By H, Moeini Kermanshahi). Tehran: Khaneh Sabz. [In Persian]
Mo’eini Kermanshahi, R. (1999b). Raz-e Khelghat. ( By H, Mo’eini Kermanshahi). Tehran: Khaneh Sabz. [In Persian]
Mo’eini Kermanshahi, R. (1999). Fetrat, Andishe-ei Dar Masnavi. )Introduction by Z .Mo’taman). Tehran: Sana’ee. [In Persian]
Mohammadpoor, M.A. (2013). Barresi-ye Taranehsoraie Dar Adabiyat-e Farsi Ta Dowre- ye Mashrootiyat- e Iran. Nashriyye-ye Zaban Va Adabiyat-e Farsi, 14, 179-194. [In Persian]
Mohammadian omran, F & Torki, M.R. (2015). Barresi-ye Vijegiha-ye Kalam-e Taraneh-ye Sonnatgera Va Taraneh-ye Novin Farsi. Adabiyat-e Parsi-ye Mo’aser, 4, 101-128. [In Persian]
Mohamammadzadeh, H & Shajari, R. (2023). Farahanjarhay-e Dastoori Va Shegerdha- ye Belaghi-ye Porkarbord Dar Ghazalha-ye Neyestani, Bahmani, Va Monzavi. Pajooheshha-ye Dastoori Va Belaghi, 22, 78-98. [In Persian]
Nasirifar, H. (1994). Golha-ye Javidan Va Golha-ye Rangarang. 2 vol. Tehran: Safi Ali Shah. [In Persian]
Sasani, S. (2015). Naghdi Bar Taraneha-ye Ey Iran Va Hoviyyat-e Man. Adabiyat-e Tatbighi. (Vijename-ye Farhangestan), 11, 66-89 .[in persion].
Zand, A; Zo-alfaghari, M; Heydari, H & Omidali, H. (2023). Barresi-ye Towsifi-Tahlili-ye Now’avariha-ye Vazni-ye Forooghe Farrokhzad Dar Tavallodi Dighar. Pajooheshha-ye Dastoori Va Belaghi, 21, 115-143. [In Persian]
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 131 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 65 |
||