تحلیل و ارزیابی مجموعه کاریکلماتورهای« قلبم را با قلبت میزان میکنم » پرویز شاپور براساس نظریۀ جامع طنزکلامی (GTVH) | ||
| پژوهش های دستوری و بلاغی | ||
| دوره 15، شماره 28، دی 1404، صفحه 74-94 اصل مقاله (1.62 M) | ||
| نوع مقاله: دستوری-بلاغی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22091/jls.2026.14644.1757 | ||
| نویسندگان | ||
| محمد فولادی* 1؛ یحیی کاردگر2؛ علیرضا بیات3 | ||
| 1دانشیار زبان و ادبیات فارسی، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه قم، قم، ایران. | ||
| 2استاد زبان و ادبیات فارسی، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه قم، قم، ایران. | ||
| 3دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه قم، قم، ایران. | ||
| چکیده | ||
| طنزپردازی از موضوعات مهم و تأثیرگذار در آثار ادبی ملل گوناگون و زبان فارسی است و از دیرهنگام بدان توجه شده است. در روزگار معاصر نیز بدان توجه ویژه شده است و با بهرهگیری از نظریههای نو در زبان شناسی، جایگاه آن را فراتر بردهاند. از جمله طنزپردازان نامی معاصر، پرویز شاپور است. این جُستار برآن است تا شگردهای طنزآفرین در کاریکلماتورهای شاپور را در مجموعة قلبم را با قلبت میزان میکنم، براساس نظریۀ جامع طنزکلامی (General Theory of Verbal Humor) تحلیل کند. هدف آن است تا با یاری این نظریه که شامل شش متغیر تقابل انگاره (Script opposition)، مکانیزم منطقی (Logical Mechanism)، موقعیت (Situation)، هدف (Target)، شیوۀ روایت (Strategy Narrative) و زبان (Language) است، شگردهای به کار رفته در کاریکلماتورهای پرویز شاپور، به شیوۀ توصیفی - تطبیقی و تحلیلی بررسیگردد. در این نظریه از انتزاعیترین زاویه که مؤلفة تقابلانگاره (Script opposition) است تا عینیترین زاویه یعنی متغیر زبان (Language) به بررسی و واکاوی آثار طنز میپردازد. یافتههای پژوهش نشان میدهد با اینکه هرشش مؤلفه در یک راستا در ایجاد طنز نقش دارند، اما تقابل انگاره (Script opposition) و مکانیزم منطقی (Logical Mechanis) از شگردهایی هستند که تأثیرگذاری بیشتر با بسـامد بالاتر، در پدید آوردن طنز کاریکلماتورها برعهده دارند و از ارکـان اصلی ایجـاد طنز در آثـار شـاپور به شمـار میروند. همچنین شاپور در کاریکلماتورها، به گزینش و چینش واژگان در محور همنشینی توجه شایانی داشته و این همجواری واژهها در طنّازی، عمق بخشی، تأثیرگذاری و انسجام کلام بسیار مؤثر بوده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| کاریکلماتور؛ نظریۀ جامع طنزکلامی(GTVH)؛ پرویز شاپور؛ ادبیات معاصر | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Analysis and Evaluation of the Collection of Karikalamators " Qalbam rā bā Qalbat Mīzān mī-konam " by Parviz Shapour Based on the General Theory of Verbal Humor (GTVH) | ||
| نویسندگان [English] | ||
| mohammad fouladi1؛ Yahya Kardegar2؛ Alireza Bayat3 | ||
| 1Associate Professor of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, University of Qom, Qom, Iran. | ||
| 2Professor of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, University of Qom, Qom, Iran. | ||
| 3PhD student in Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, University of Qom, Qom, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| Humor is an important and influential topics in the literary works of various nations. In contemporary times, Persian writers have paid special attention to it with a linguistic, and by utilizing new theories in linguistics, they have raised its status. Among the famous contemporary Humors is Parviz Shapour, and this research seeks to analyze the humorous techniques in Parviz Shapour's Karikalamators in the collection "Qalbam rā bā Qalbat Mīzān mī-konam", based on the General Theory of Verbal Humor. The aim is to use this theory, which includes six variables: Script opposition, logical mechanism, situation. The aim is the narrative strategy, language, and the techniques used in Parviz Shapour's Karikalamators, to be examined in a descriptive-comparative and analytical manner. In this theory, from the most abstract angle, which is the component of the opposition of the "script opposition", to the most objective angle, which is the variable of "language", the works of humor are analyzed. The findings of the research show that although all six components play in the same direction in creating humor, the opposition of the "script opposition" and the "logical mechanism" are techniques that are more effective with a higher frequency in creating humor in Karikalamators and are considered to be the main elements of creating humor and sense of humor in Shapour's works. Also, Shapour paid considerable attention to the selection and arrangement of words in the Karikalamators, and this proximity of words in Satire (humor), depth, impact and coherence of speech have been very effective. Introduction Humor is inherent to Iranians, but scientific research in this field is very limited and only in recent years have some literary-academic fields addressed it; one of the literary formats of contemporary prose writing is karikalamator, and the satirical element is inseparable from its main elements. Therefore, it is necessary to examine the works of Parviz Shapour who is its creator. Materials & Methods In the present study, an attempt has been made to analyze the techniques used in Shapour's karikalamator in the collection "Qalbam rā bā Qalbat Mīzān mī-konam" in a descriptive-comparative and analytical manner with the help of six variables of the comprehensive theory of verbal humor (GTVH). Research findings The research findings show that although all six variables move in a parallel direction towards creating humor and are considered factors and methods of creating humor in Caricalamators, the contrast of ideas accompanied by a logical mechanism is considered one of the main elements of creating humor in Shapour's Karikalamators. Discussion of Results & Conclusion The contrast of ideas and logical mechanism with the highest frequency is most prominent methods in creating humor in Parviz Shapour's Karikalamators. The most prominent contrasts in Parviz Shapour's Karikalamators include: death / life, silence / scream, laughter / crying, youth / old age, darkness / light, sadness / happiness, sleep / wakefulness, water and drought. The logical mechanisms that, along with the contrast of ideas, make a major contribution to creating humor in Shapour's Caricalamators are: reversing and inverting the realities of the world, exaggeration, deviation from the norm, contradiction, embodiment and giving life to abstract beings and concepts, verbal surprise, comparison, false inference, irony, ambiguity, simile of two opposites, and metaphor. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Karikalamator, General Theory of Verbal Humor (GTVH), Parviz Shapour, Contemporary Literature | ||
| مراجع | ||
منابعاصلانی، محمدرضا. (1385). طنز و تراژدی. تهران: قطره.
بهزادی اندوهجردی، حسین. (1378). طنز و طنزپردازی در ایران. تهران: صدوق.
خلیلالله مقدم، احمد. (۱۳۵۷). طنزچیست؟ تهران: ققنوس.
سقراطی، سیدامیر. (۱۳۹۳). پرویز شاپور. تهران: یساولی.
شاپور، پرویز. (1402). قلبم را با قلبت میزان میکنم. تهران: مروارید.
شفیعیکدکنی، محمدرضا. (۱۳۶۶). صورخیال در شعر فارسی. تهران: ماه.
شفیعیکدکنی، محمدرضا. (۱۳۸۸). مقدمه بر اسرار التوحید فی مقامات ابی سعید، به کوشش محمد بن منّور. تهران: سخن.
صدر، رویا. (۱۳۹۵). اندیشیدن با طنز. تهران: مروارید.
صلاحی، عمران. (۱۳۸۳). ادبیات و طنز. تهران: مرکز.
صلاحی، عمران. (1384). کاریکلماتور. تهران: مرکز.
طالبیان، یحیی و تسلیم جهرمی ، فاطمه. (۱۳۹۱). کاریکلماتورها در گستره ادبیات فارسی. تهران: فصل پنجم.
کریچلی، سیمون. (1384). در باب طنز. ترجمه سهیل سُمّی. تهران: ققنوس.
نبیلو، علیرضا. (۱۳۹۲). بررسی تقابلهای دوگانه در غزلهای حافظ . زبان و ادبیات فارسی. شمارة ۷۴. صص: ۹۱-۶۹.
نجاریان، محمدرضا و رفعت، سید احمد. (۱۴۰۳). تقابلهای دوگانه در شعر عفیف باختری. پژوهشهای دستوری و بلاغی. شمارة ۲۵. صص: ۱۵۱-۱۳۲.
همتی، رقیه و ولی پور، عبداله. (۱۳۹۵) گناه مضاعف حافظ (نگاهی نو به شگردهای طنزپردازی حافظ). دوفصلنامة علوم ادبی. شمارة ۱۰. صص: ۱۹۳-۱۷۵.
Attardo, S. (2001). HumorousTexts. Asemantic and Pragmatic Analysis. NewYork: Mouton de Gruyter.
ReferencesAslānī, M.R. (1999). Tanz va Terāžedī. Tehrān: Qatreh. [In Persian]
Attardo, S. (2001). HumorousTexts. Asemantic and Pragmatic Analysis. NewYork: Mouton de Gruyter.
Behzādī Andūhjardī, H. (1999). Tanz va Tanz-pardāzī dar Īrān. Tehrān: Saddūq. [In Persian]
Critchley, S. (2005). dar Bābe Tanz (On humor). Tarjome-ye Soheyl Sommī. 1st ed. Tehrān: Qoqnūs. [In Persian]
Eslāhī, O. (2004). Adabīyyāt va Tanz (Literature and Humor). Tehrān: Markaz. [In Persian]
Eslāhī, O. (2005). Kārīkalemātorhā (Cariclamator). Tehrān: Markaz. [In Persian]
Hemmatī, R & Valī-pūr. A. (2016). Gonāhe Mozā’afe Hāfez (Negāhī Now be Šegerdhā-ye Tanz-pardāzī-ye Hāfez) (Hafez's Double Sin (A New Look at Hafez's Satirical Techniques). Two Quarterly Journals of Literary Sciences,10, 175-193. [In Persian]
Nabī-lū, A.R. (2013). Barrasī-ye Taqābolhā-ye do-gāne dar. Qazalhā-ye Hāfez. Persian Language and Literature Journal, 74, 69-91. [In Persian]
Najjārīyān, M.R & Ra’fat, S.A. (2014). Taqābolhā-ye do-gāne dar Še’re Afīfe Bāxtarī (Dual Contrasts in Afif Bakhtari's Poetry). Journal of Grammatical and Rhetorical Research, 25, 132-151. [In Persian]
Sadr, R. (2016). Andīšīdan dar Tanz (Thinking Through Humor). Tehrān: Morvārīd. [In Persian]
Soqrātī, S. A. (2014). Parvīz Šāpūr. Tehrān: Yasāwalī. [In Persian]
Šafī’ī Kadkanī, M.R. (2009). Moqaddameh bar Asrāro al-towhīd fī Maqāmāte Abī Sa’īd (Introduction to the Mysteries of Monotheism in the Positions of Abi Saeed). with the Effort of Mohammad Ebne Monavvar. Teherān: Soxan. [In Persian]
Šafī’ī Kadkanī, M.R. (1987). Sovvare Xīyyāl dar Še’re Fārsī (Imaginational Forms in Persian Poetry). Tehrān: Māh. [In Persian]
Šāpūr, P. (2002). Qalbam rā bā Qalbat Mīzān mī-konam. Tehrān: Morvārīd. [In Persian]
Tālebīyān,Y & Taslīm Jahromī, F. (2012). Kārīkalemātorhā dar Gostare-ye Adabīyyāte Fārsī (Cariclamators in the Scope of Persian Literature). Tehrān: Fasle Panjom. [In Persian]
Xallīlo al-llāh Moqaddam, A. (1978). Tanz Čīst?. Tehrān: Qoqnūs. [In Persian]
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 244 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 87 |
||