مطالعه اتنوبوتانی گیاهان دارویی شهرستان باوی (استان خوزستان)، ایران | ||
| زیست قوم شناسی و حفاظت تنوع زیستی | ||
| دوره 2، شماره 4 - شماره پیاپی 8، دی 1404، صفحه 26-45 اصل مقاله (1.56 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22091/ethc.2025.12414.1055 | ||
| نویسندگان | ||
| فاطمه منابی1؛ مریم کشاورزی* 2؛ نسرین فراست3؛ محبت نداف4 | ||
| 1گروه علوم گیاهی، دانشکده علوم زیستی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران | ||
| 2گروه علوم گیاهی، دانشکده علوم زیستی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران. | ||
| 3گروه باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران. | ||
| 4گروه زیست شناسی سلولی و مولکولی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه کوثر بجنورد، بجنورد، ایران. | ||
| چکیده | ||
| هدف: امروزه با بروز عوارض جانبی برای بسیاری از داروهای شیمیایی، محققان توجه ویژهای به گردآوری دانش مردمان بومی و درمانهای گیاهی نمودهاند. مطالعات اتنوبوتانی در خوزستان به سبب تنوع قومی و نژادی و حاصلخیزی این استان، حائز اهمیت است. این پژوهش، به منظور مستندسازی دانش گیاه مردمشناسی افراد بومی شهرستان باوی استان خوزستان، انجام شده است. مواد و روشها: جهت گردآوری اطلاعات از شیوه مصاحبه سازمانیافته و تکمیل پرسشنامه استفاده شد. در این پژوهش 36 نفر آگاه محلی و همچنین عطاریهای منطقه مشارکت نمودند. در تجزیه و تحلیل اطلاعات حاصل از پرسشنامهها، تعداد استفاده برای هر گیاه، فراوانی ارجاعات (Frequency of Citation) و شاخص فراوانی نسبی ارجاعات (Relative Frequency Citation) محاسبه شد. شاخص گزارش استفاده (Use Report) و شاخص اهمیت فرهنگی (Cultural Importance) محاسبه شدند. نتایج: مجموعهای از 61 گونه گیاهی متعلق به 33 تیره شناسایی شدند. بیشترین اندام مورد استفاده در این گیاهان برگ میباشد. بیشترین تعداد گونه در ارتباط با درمان بیماریهای گوارشی بودند. بیشترین فراوانی مصرف را گیاهان تیره کاسنیان (Asteraceae) و تاجخروسیان (Amaranthaceae) داشتند. از بین گونههای گزارششده Persicaria maculosa Gray، Cupressus sempervirens L.و Cyperus rotundus L. دارای بیشترین فراوانی ارجاعات بودند. نتیجهگیری: مستندسازی دانش بومی مردمان شهرستان باوی میتواند سبب حفظ میراث فرهنگی و دانش و باورهای مردم منطقه شده و زمینهساز توسعه پایدار محیط زیست گردد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اتنوبوتانی؛ ایران؛ دانش بومی؛ گیاهان دارویی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Ethnobotanical study of medicinal plants of Bavi County (Khuzestan Province), Iran | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Fateme Manabi1؛ Maryam Keshavarsi2؛ Nasrin Farasat3؛ Mohebat Nadaf4 | ||
| 1Department of Plant Sciences, faculty of Biological Sciences,, Alzahra University, Tehran, Iran | ||
| 2Department of Plant Sciences, Faculty of Biological Sciences, Alzahra University, Tehran, Iran. | ||
| 3Department of Horticulture, Faculty of Agriculture, Khuzestan University of Agriculture and Natural Resources, Molasani, Iran. | ||
| 4Department of Cell and Molecular Biology, Faculty of Basic Sciences, Kosar University of Bojnord, Bojnord, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| Objective: Nowadays, with the occurrence of side effects for many chemical drugs, researchers have paid special attention to collecting the knowledge of indigenous people and herbal remedies. Ethnobotanical studies in Khuzestan are important due to the ethnic and racial diversity and fertility of this province. This study was conducted to document the anthropological knowledge of the indigenous people of Bavi County, Khuzestan Province. Methods: Structured interviews and questionnaire completion were used to collect information. In this study, 36 elderly and experienced people, as well as local herbalists, participated. The number of uses for each plant, the frequency of citation, and the relative frequency of citation were calculated by analyzing the information obtained from the questionnaires. The Use Report Index and the Cultural Importance Index were calculated. Results: a set of 61 plant species belonging to 33 families was identified. The most commonly used organ in these plants is the leaf. The largest number of species were related to the treatment of digestive diseases. The most frequent consumption of plants from the Asteraceae and Amaranthaceae was found. Among the species reported, Persicaria maculosa Gray, Cupressus sempervirens L. and Cyperus rotundus L. showed the highest frequency of citations. Conclusion: Documenting the indigenous knowledge of the Bavi County people can help preserve the cultural heritage, knowledge, and beliefs and pave the way for sustainable environmental development. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Ethnobotany, Iran, Medicinal plants, Traditional knowledge | ||
| مراجع | ||
|
امینی، سپیده؛ کشاورزی، مریم؛ نداف، محبت؛ و مسافری، سمانه (1403). بررسی اتنوبوتانی گیاهان دارویی روستاهای مملجه و تاتار (بجنورد، خراسان شمالی)، ایران. پژوهشهای زیست قومشناسی و حفاظت تنوع زیستی، 2 (1)، 38-16.
حائرینسب، مریم؛ و عباسی، شبنم (1398). بررسی اتنوبوتانی گیاهان دارویی و معرفی برخی گونههای سمی شهرستان اردستان (استان اصفهان)، ایران. گیاهان دارویی، 18 (70)، 143-122.
حسینی، مروارید؛ فروزه، محمدرحیم؛ و بارانی، حسین (1398). شناسایی و بررسی اتنوبوتانی منتخبی از گیاهان دارویی شهرستان نیشابور (مطالعه موردی: مراتع زبرخان). گیاهان دارویی، 18 (70)، 231-212.
حیدریزاده، مسعود؛ قانعیالوار، محمد؛ و لطفی، واحد (1397). بررسی ترکیبات شیمیایی، اثرات دگرآسیبی و ضدباکتریایی عصاره برگ سرو نقرهای (Cupressus arizonica). پژوهشهای گیاهی (زیستشناسی ایران)، 31 (1)، 81-72.
خدایاری، حامد؛ امانی، شهریار؛ و امیری، حمزه (1393). اتنوبوتانی گیاهان دارویی شمال شرق استان خوزستان. اکوفیتوشیمی گیاهان دارویی، 8 (4)، 26-12.
دوستحسینی، میلاد؛ سوداییزاده، حمید؛ یزدانیبیوکی، رستم؛ سرافراز اردکانی، محمدرضا؛ و حکیمزاده، محمدعلی (1399). بررسی واکنشهای مرفولوژیکی و فیزیولوژیکی گیاه دارویی سیاهشور به مقادیر مختلف شوری آب. پژوهش آب در کشاورزی، 34 (1)، 135-121.
دیدهور، مریم؛ عبادی، محمدتقی؛ بارانی، معصومه؛ و رحیمی، روجا (1400). مطالعه دانش بومی و مصارف سنتی برخی از گیاهان دارویی منطقه بلوچستان ایران. طب سنتی اسلامی و ایران، 12 (3)، 245-233.
رزمجویی، دامون؛ زارعی، زهرا؛ و آرمند، رحام (1396). مطالعه اتنوبوتانی (شناسایی، خواص درمانی و نحوه استفاده) برخی گیاهان دارویی شهرستان بهبهان، استان خوزستان، ایران. گیاهان دارویی، 16 (64)، 49-33.
سبزینوجهده، محسن؛ امانی، مینا؛ و یونسی حمزهخانلو، مهدی (1400). استفادههای دارویی از گیاهان مرتعی توسط جوامع بومی در منطقه قرهداغ (مطالعه موردی: شهرستان اهر، آذربایجان شرقی). مطالعات علوم محیط زیست، 6 (1)، 3382-3370.
عزیزیانشرمه، امید؛ عینعلی، علیرضا؛ و طاهریزاده، مژگان (1401). مطالعه میزان فنول و فلاونوئید کل و فعالیت آنتیاکسیدانی عصارههای مختلف گیاه تاجخروس (Amaranthus retroflexus L) رشدیافته در منطقه سیستان. اولین همایش ملی شیمی و گیاهان دارویی، زاهدان.
قوام، منصوره؛ دهداری، سمیه؛ و حسینپور، شاداب (1397). معرفی فلور، شکل زیستی و پراکنش جغرافیایی گیاهان منطقه تنگ بالنگستان. پژوهشهای گیاهی (زیستشناسی ایران)، 31 (4)، 946-936.
مجاب، فراز؛ وحیدی، حسین؛ نیکآور، بهمن؛ و کمالینژاد، محمد (1388). بررسی مواد تشکیلدهنده اسانس و اثرات ضدمیکروبی ریزوم گیاه Cyperus rotundus L. گیاهان دارویی، 8 (32)، 97-91.
طغرانگار، زهره؛ و وفادار، مهناز (1403). مطالعه اتنوبوتانی برخی گیاهان دارویی مبتنی بر دانش بومی زنان در شهرستان زنجان. حفاظت زیستبوم گیاهان، 12 (24)، 247-203.
مظفریان، ولیالله (1396). شناخت گیاهان دارویی و معطر ایران. تهران: انتشارات فرهنگ معاصر.
موسوی، مرضیه؛ خسرویپور، بهمن؛ و سرخی، علی (1393). شناسایی عوامل مؤثر بر نگرش سبزیکاران شهرستان باوی استان خوزستان نسبت به کشاورزی ارگانیک. راهبردهای توسعه روستایی، 1 (4)، 118-105.
میناییفر، امیرعباس؛ حسنبارانی، معصومه؛ و دانشمند، فاطمه (1403). شناسایی گیاهان دارویی و بررسی اتنوبوتانی آنها در شهرستان مهریز استان یزد. زیست قومشناسی و حفاظت تنوع زیستی، 1 (4)، 36-22.
لاوری، نرگس؛ قاسمی، مجتبی؛ و نبیپور، ایرج (1396). اتنوفارماکولوژی گیاهان دارویی جنوب غربی کوه مند. طب جنوب، 20 (4)، 398-380.
نداف، محبت (1400). مطالعه فلورستیک و معرفی گیاهان دارویی منطقه باباامان، خراسان شمالی. پژوهشهای گیاهی، 34 (1)، 219-205.
وفادار، مهناز؛ و طغرانگار، زهره (1399). مطالعه اتنوبوتانی برخی از گیاهان دارویی شهرستان ابهر، استان زنجان. گیاهان دارویی، 19 (75)، 54-30.
References Albuquerque, U. P., Lucena, R. F. P., Cunha, L. V. F. C., & Alves, R. R. N. (2014). Methods and techniques in ethnobiology and ethnoecology. Springer. Amini, S., Keshavarzi, M., Nadaf, M., & Mosaferi, S. (2025). Ethnobotanical study of medicinal plants of Mamljeh and Tatar villages (Bojnord, North Khorasan). Ethnobiology and Biodiversity Conservation, 2(1), 16–37. (in Persian) Amiri, M. S., Yazdi, M. E. T., & Rahnama, M. (2021). Medicinal plants and phytotherapy in Iran: Glorious history, current status and future prospects. Plant Science Today, 8(1), 95–111. Aziziyan Sharmeh, O., EinAli, A., & Taherizadeh, M. (2022). Study of total phenolic and flavonoid content and antioxidant activity of different extracts of amaranth (Amaranthus retroflexus L.) grown in the Sistan region. In Proceedings of the First National Conference on Chemistry and Medicinal Plants. Zahedan, Iran. (in Persian) Chaleshtori, S. H., Kachoie, M. A., & Pirbalouti, A. G. (2016). Phytochemical analysis and antibacterial effects of Calendula officinalis essential oil. Bioscience Biotechnology Research Communications, 9(3), 517–522. Cotton, C. M. (1996). Ethnobotany: Principles and applications. John Wiley & Sons. Davis, P. H. (1966–1984). Flora of Turkey (Vols. 5–10). Edinburgh University Press. Didevar, M., Ebadi, M. T., Barani, M., & Rahimi, R. (2021). Study of indigenous knowledge and traditional uses of some medicinal plants in the Baluchistan region of Iran. Journal of Traditional Medicine of Islam and Iran, 12(3), 233–245. (in Persian) Doosthosini, M., Sodaiezadeh, H., Yazdani-Biouki, R., Sarafraz Ardakani, M. R., & Hakimzadeh, M. (2020). Investigation of morphological and physiological responses of Suaeda fruticosa to different concentrations of saline water. Journal of Water Research in Agriculture, 34(1), 121–135. https://doi.org/10.22092/jwra.2020.122014 (in Persian) Fazeli, M. S., Assadi, N., Sharifi, R., Mahmoodi, M., Mohaghegh, B., Hassanlou, A., Mahshadnia, F., Aghababazadeh, N., Rezaii, A., Mirkazemian, M. S., & Rastegar, H. (2016). Roadmap of geosciences and mining in Khuzestan Province. (in Persian) Ghavam, M., Dehdari, S., & Hosseinpour, S. (2019). Introduced floras, life forms and geographic distribution of plants of Tange Balengestan. Plant Research Journal, 4(31), 936–946. (in Persian) Hadian, J., Karimi, E., Shouryabi, M., Najafi, F., & Kanani, M. R. (2016). Evaluation of morphological variation and path coefficient analysis of oil content of Thymus daenensis Celak populations. Plant Production Technology, 8(1), 41–56. (in Persian) Haerinasab, M., & Abbasi, S. (2019). Ethnobotanical study of medicinal plants and introduction to some poisonous plant species of Ardestan (Isfahan Province). Journal of Medicinal Plants, 18(70), 122–143. http://jmp.ir/article-1-1770-fa.html (in Persian) Heidarizadeh, M., Ghaneei Alvar, M., & Lotfi, V. (2018). Chemical composition, allelopathic effects, and antibacterial activity of silver cypress (Cupressus arizonica) leaf extract. Iranian Journal of Plant Research (Iranian Biology), 31(1), 72–81. (in Persian) Hooper, D. (1937). Useful plants and drugs of Iran and Iraq. Field Museum of Natural History. Hosseini, M., Forouzeh, M. R., & Barani, H. (2019). Identification and ethnobotanical study of selected medicinal plants of Neyshabur city (case study: Zabarkhan rangelands). Journal of Medicinal Plants, 18(70), 212–231. (in Persian) Keshavarzi, M., & Mosaferi, S. (2019). An ethnobotanical survey in some areas of northwest of Isfahan province, Iran. Collectanea Botanica, 38, e008. Khodayari, H., Amani, S., & Amiri, H. (2014). Ethnobotany of medicinal plants in northeastern Khuzestan province. Ecophytochemistry of Medicinal Plants, 8(4), 12–26. (in Persian) Lavari, N., Ghasemi, M., & Nabipour, E. (2017). Ethnopharmacology of medicinal plants in the southwest of Mond Mountain. Iranian South Medical Journal, 20(4), 380–398. (in Persian) Minaeifar, A. A., Hasanbarani, M., & Daneshmand, F. (2024). Identification of medicinal plants and their ethnobotanical investigation in Mehriz of Yazd province. Ethnobiology and Biodiversity Conservation, 1(4), 22–36. https://doi.org/10.22091/ethc.2024.10934.1029 (in Persian) Mojab, F., Vahidi, H., Nickavar, B., & Kamali-Nejad, M. (2009). Chemical components of essential oil and antimicrobial effects of rhizomes from Cyperus rotundus L. Journal of Medicinal Plants, 8(32), 91–97. (in Persian) Mozaffarian, V. (2018). Identification of medicinal and aromatic plants of Iran. Farhang Moaser. (in Persian) Mousavi, M., Khosravipour, B., & Sorkhy, A. (2014). Identifying factors affecting the attitude of vegetable growers in Bavi County, Khuzestan Province, toward organic farming. Rural Development Strategies, 1(4), 105–118. (in Persian) Nadaf, M. (2021). Floristic study and introduced medicinal plants of Babaaman region, North Khorasan. Plant Research Journal, 34(1), 205–219. (in Persian) Nadaf, M., Amiri, M. S., Joharchi, M. R., Omidipour, R., Moazezi, M., Mohaddesi, B., … Mottaghipisheh, J. (2023). Ethnobotanical diversity of trees and shrubs of Iran: A comprehensive review. International Journal of Plant Biology, 14(1), 120–146. Nadaf, M., Halimi Khalil Abad, M., Omidipour, R., Soorgi, H., Riahi-Madvar, A., & Saleh Ghamari, E. (2025). Ethnobotanical knowledge, chemistry, and pharmacology of the Asteraceae family in Iran: A review. Ethnobotany Research and Applications, 30, 1–27. https://ethnobotanyjournal.org/index.php/era/article/view/6544 Prance, G. T., Balee, W., Boom, B. M., & Carneiro, R. L. (1987). Quantitative ethnobotany and the case for conservation in Amazonia. Conservation Biology, 1(4), 296–310. Pei, S., Alan, H., & Wang, Y. (2020). Vital roles for ethnobotany in conservation and sustainable development. Plant Diversity, 42(6), 399–404. Razmjoue, D., Zarei, Z., & Armand, R. (2017). Ethnobotanical study (identification, medicinal properties and methods of use) of some medicinal plants of Behbahan city, Khuzestan province, Iran. Journal of Medicinal Plants, 16(64), 33–49. (in Persian) Rechinger, K. H. (1963–2015). Flora Iranica (Vols. 1–178). Akademische Druck- und Verlagsanstalt. Sabzi Nojadeh, M., Amani, M., & Younessi-Hamzekhanlu, M. (2021). Medicinal uses of rangeland plants by indigenous communities in the Qaradagh region (case study: Ahar County, East Azerbaijan Province). Environmental Science Studies, 6(1), 3370–3382. (in Persian) Sadeghi, M., Zolfaghari, B., Jahanian-Najafabadi, A., & Abtahi, S. R. (2016). Anti‑pseudomonas activity of essential oil, total extract, and proanthocyanidins of Pinus eldarica Medw. bark. Research in Pharmaceutical Sciences, 11(1), 58–64. Soler, J. K., Okkes, I., Wood, M., & Lamberts, H. (2008). The coming of age of ICPC: Celebrating the 21st birthday of the International Classification of Primary Care. Family Practice, 25, 312–317. Tardío, J., & Pardo‑de‑Santayana, M. (2008). Cultural importance indices: A comparative analysis based on the useful wild plants of southern Cantabria (Northern Spain). Economic Botany, 62, 24–39. Toghranegar, Z., & Vafadar, M. (2024). Ethnobotanical study of some medicinal plants based on indigenous knowledge of women in Zanjan city. PEC, 12(24), 14. (in Persian) Vafadar, M., & Toghranegar, Z. (2020). Ethnobotanical study of some medicinal plants of Abhar County, Zanjan Province. Journal of Medicinal Plants, 19(75), 30–54. (in Persian) Zohary, M. (1973). Geobotanical foundations of the Middle East (Vols. 1–2). Gustav Fischer Verlag.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 318 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 127 |
||