تحلیل بلاغیِ روایتگری در سروده های اخوان (با تکیه بر قصۀ شهر سنگستان) | ||
| پژوهش های دستوری و بلاغی | ||
| مقاله 3، دوره 15، شماره 28، دی 1404، صفحه 42-58 اصل مقاله (1.48 M) | ||
| نوع مقاله: بلاغی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22091/jls.2025.13556.1719 | ||
| نویسندگان | ||
| محمدرضا موحدی* 1؛ ابن علی کریمی گنجه2 | ||
| 1دانشیار زبان و ادبیات فارسی، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه قم، قم، ایران. | ||
| 2دانش آموختۀ دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه قم، قم، ایران. | ||
| چکیده | ||
| مقاله، پژوهشی است نمونهوار در شیوة روایتگریِ شعر اخوان ثالث (1307-1369ش) که به گفتة منتقدانش، این شگرد از ویژگیهای برجسته و از شیوههای بلاغی - ادبی سبکی شعر اوست. تحلیل و تفسیر روایت و انواع آن در قصة شهر سنگستان میتواند سایر شعرهای روایی اخوان را نیز نمایندگی کند. شاعر در این اثر، انواع روایت از قبیل فولکلوریک، اسطورهای، سیاسی و تاریخی را هنرمندانه خلق میکند و در بخشهایی از آن، چند روایت گوناگون را با زبان عامیانه و ادبی، ماهرانه در هم میآمیزد. این روایات، به صورت شبکهای در هم تنیده جلوهای ویژه دارند و از جهات گوناگون همانند قصههای عامیانهاند؛ ازجمله داشتن شخصیتهای مشترک با چهار قصه عامیانۀ منتخب در مقاله، مشابهتهای زبانی و لحنی با آن قصهها و نیز استفاده از اصطلاحاتی چون افسون، تقدیر، طلسم، شیطان و سنگ شدن. این مقاله نشان میدهد که اخوان با استفاده از شگرد بلاغی روایتگری، هم توانسته زبان عامیانه را در کنار زبان ادیبانه قرار دهد و آن دو را با هم تلفیق نماید، بدون آنکه به ساختار کلی روایت آسیبی برساند و هم توانسته دگرگونی معنایی در شخصیت کبوتران قصههای عامیانه ایجاد کند به طوریکه با توجه به فضای موجود در شعر او بتوان معنایی نمادین برای آنها در نظر گرفت. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اخوان ثالث؛ بیان روایی؛ بلاغتِ روایتگری؛ قصۀ شهر سنگستان؛ قصه های عامیانه | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Rhetorical Analysis of Narrative in Akhavan's Poems (Based on the Story of Shahre Sangestan) | ||
| نویسندگان [English] | ||
| mohammadreza movahedi1؛ ebn Ali karimiganjeh2 | ||
| 1Associate Professor of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, University of Qom, Qom, Iran. | ||
| 2PhD in Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, University of Qom, Qom, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| The article is a typical study of the narrative style of Akhavan Sales's poetry (1307-1369), which, according to his critics, is one of the outstanding features and rhetorical-literary methods of his poetic style. The analysis and interpretation of the narrative and its types in the Story of Shahre Sangestan can also represent other narrative poems of Akhavan. In this work of art, the poet artistically creates types of narrative such as folkloric, mythical, political and historical, and in parts of the story, he skillfully combines several different narratives with vernacular and literary language. These narratives, as an interwoven network, have a special effect and are similar to folk tales in various ways; Including: having common characters with the four folk tales selected in the article, linguistic and tonal similarities with those tales, and the use of terms such as: enchantment, destiny, talisman, devil, and turning to stone. This article shows that Akhavan, by using the rhetorical technique of narrative, has been able to place the folk language alongside the literary language and combine the two without harming the overall structure of the narrative; and has also been able to create a semantic transformation in the character of the pigeons in the folk tales so that, given the space in his poem, a symbolic meaning can be considered for them. Introduction Narrative as a rhetorical-artistic device occupies a central place in both classical and modern Persian poetry. Understanding the narrative structure of a poem illuminates its linguistic beauty, layered meanings, and symbolic depth. Among modern poets, Mehdi Akhavān Sāles made an exceptional and consistent use of narrative techniques throughout his works, with the exception of a few shorter poems. According to Akhavān himself and a number of prominent commentators—most notably Reżā Barāhenī—narrativity constitutes one of the defining stylistic pillars of his poetic identity. The most celebrated narrative poems of Akhavān belong to his mature period, especially between 1954 and 1964, following the political upheaval of the 1953 coup. During this time, he published his influential collections Zemestān (Winter), Ākhar-e Shāhnāmeh (The Last Shāhnāmeh), and Az In Owestā. Shafi‘i Kadkani describes Az In Owestā as the culmination of Akhavān’s narrative craft, representing the point where his earlier experiments matured into a fully developed narrative poetics. Materials & Methods This study follows an analytical-descriptive methodology based on close reading, rhetorical analysis, and comparative folkloristic study. The primary corpus consists of Akhavān’s narrative poems, with a special focus on The City of Stone. To contextualize the folkloric components, four representative Iranian folk narratives were selected for comparison. The research process involved: Identifying the narrative features distinctive to Akhavān’s poetry. Analyzing his integration of mythological, historical, political, and folkloric narrative modes. Comparing recurring motifs, characters, and linguistic patterns between The City of Stone and selected folk tales. Examining Akhavān’s transformation of traditional symbols—particularly the dove motif—into modern poetic and political symbolism. Primary and secondary sources included Akhavān’s poetic collections, commentaries such as those by Shafi‘i Kadkani, and scholarly discussions of narrative poetics in Persian literature. Research findings The analysis reveals several key findings: 1.Multiplicity of narrative modes: Akhavān blends diverse narrative styles—folkloric, mythic, historical, and political—into a cohesive structure. This multiplex narrative texture is especially evident in The City of Stone, where mythopoetic elements coexist with political allegory. Integration of colloquial and elevated language: Akhavān juxtaposes popular vernacular with classical diction, creating a hybrid linguistic field. This technique enhances accessibility while preserving rhetorical depth. Notably, colloquial idioms and folkloric expressions such as afsūn, tāqdir, telesm, shaytān, and the motif of turning to stone are strategically deployed. Narrative interweaving: Several narrative threads run simultaneously in the poem, forming a network of interconnected stories reminiscent of oral storytelling traditions. This interlacing structure mirrors the layered temporalities of myth and history. Symbolic reconfiguration of folkloric characters: Akhavān reinterprets folkloric characters—especially the doves—transforming them from passive figures in folk narratives into symbolic agents reflecting sociopolitical tensions, despair, and aspiration in post-coup Iran. Function of narrative as political and emotional expression: Storytelling becomes a medium for articulating collective grief, suppressed political aspirations, and existential disillusionment, particularly in the aftermath of the 1953 coup. Discussion of Results & Conclusion The study concludes that narrative technique is not merely one stylistic option in Akhavān’s poetry but rather a structural and ideological foundation of his poetic expression. Through narrative, Akhavān mediates between tradition and modernity, synthesizes folkloric memory with contemporary experience, and gives form to political trauma. The City of Stone, as a representative narrative poem, demonstrates his ability to merge colloquial and literary language, reshape folkloric motifs into modern allegories, and construct multilayered narrative networks. This poem provides a blueprint for understanding the narratological foundations of Akhavān’s other works. The findings underscore the significance of studying narrative poetics within modern Persian poetry and highlight Akhavān’s central role in transforming traditional storytelling into a modern, politically charged, and symbolically rich mode of poetic discourse. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Akhavan Sales, Narrative expression, Narrative rhetoric, Story of Shahre Sangestan, Folk tales | ||
| مراجع | ||
منابعاسکندری، مسعود. (1399). «بررسی کارکردهای بلاغیِ ساختهای قیدی - وصفی در اشعار اخوان ثالث». پژوهشهای دستوری و بلاغی. شمارة 18. صص: 85-63.
اخوان ثالث، مهدی. (1368). از این اوستا. تهران: نشر مروارید.
ایرانی، ناصر. (1394). هنر رمان. تهران: نشر نو.
براهنی، رضا. (1358). طلا در مس. تهران: کتاب زمان.
حیدری، محمود و خرمیان، امالبنین. (1393). «روایت پردازی افسانهها و اسطورهها در سرودههای مهدی اخوان ثالث و بدر شاکر السیاب». دوفصلنامة ادبنامة تطبیقی. شمارة 1. صص: 94-81.
خدیش، پگاه. (1391). ریخت شناسی افسانههای جادویی. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
جمشیدیان، همایون. (1404). «کارکرد بلاغی تقدیم و تأخیر مسندالیه و فعل در شعرهای مهدی اخوان ثالث». پژوهشهای دستوری و بلاغی. شمارة 27. صص: 44-25.
دستغیب، عبدالعلی. (1373). نگاهی به مهدی اخوان ثالث. تهران: مروارید.
زادهمحمدی، مجتبی. (1389). لومپنها (در سیاست عصر پهلوی). تهران: نشر مرکز.
زرقانی، سید مهدی. (1378). «آمیزش شعر و داستان در آثار اخوان ثالث». مجلة شعر. شمارة 27. صص: 79ـ72.
زرینکوب، حمید. (1358). چشمانداز شعر نو فارسی. تهران: انتشارات طوس.
سلاجقه، پروین. (1389). نقد نوین در حوزة شعر. ج 1. تهران: مروارید.
شادرویمنش، محمد و برمکی، اعظم. (1391). «شگردهای روایت در شعرهای روایی مهدی اخوان ثالث». ادب فارسی. شمارة 10. صص: 83-102. شاهین دژی، شهریار. (1387). شهریار شهر سنگستان. تهران: سخن.
شفیعی کدکنی، محمد رضا. (1392). با چراغ و آینه. تهران: انتشارات سخن.
شمیسا، سیروس. (1388). راهنمای ادبیات معاصر. تهران: میترا.
فرضی، حمیدرضا. (1391). «نقد کهن الگویی شعر قصه شهر سنگستان مهدی اخوان». فصلنامة ادبیات عرفانی و اسطورهشناختی. شمارة 28. صص: 209-178.
کاردگر، یحیی. (1387). «ردپای فرهنگ توده در اشعار اخوان با تأکید بر شعر قصه شهر سنگستان». پژوهشنامه علوم انسانی. شمارة 57. صص: 364-335.
لوفلر دلاشو، م. (1386). زبان رمزی قصههای پریوار. ترجمة جلال ستاری. ج 2. تهران: طوس.
محمدعلی، محمد. (1372). گفت و گو با شاملو، دولت آبادی و اخوان ثالث. تهران: نشر قطره.
مرتضوی، سید جمال الدین. (1388). «فرآیند روایت در شعر اخوان». ادبیات و علوم انسانی (دانشگاه شهرکرد). شمارة: 14 و 15. صص: 187-196. یوسفی، غلامحسین. (1369). چشمة روشن. تهران: انتشارات سخن.
ReferencesAkhavan Sales, M. (1989). Az In Owstā. Tehran: Morvarid. [In Persian]
Baraheni, R. (1979). Gold in Copper. Tehran: Ketab-e Zaman. [In Persian]
Dastghib, A. (1994). A Look at Mehdi Akhavan Sales. Tehran: Morvarid. [In Persian]
Eskandari, M. (2021). A Study of the Rhetorical Functions of Adverbial–Descriptive Constructions in the Poetry of Akhavan Sales. Grammatical and Rhetorical Studies, 18, 63-85. [In Persian]
Farzi, H.R. (2012). An Archetypal Critique of Akhavan’s Poem ‘The Tale of the Stone City. journal of mytho-mystic literature, 28, 178-209. [In Persian]
Heydari, M & Khormian, O. (2014). Mythic and Legendary Narration in the Poetry of Mehdi Akhavan Sales and Badr Shakir al-Sayyab. Comparative Literature Biannual, 1, 81-94. [In Persian]
Irani, N. (2015). Honare- Roman. Tehran: Nashr-e Noo. [In Persian]
Jamshidian, H. (2025). The Rhetorical Function of Fronting the Subject and Verb in the Poetry of Mehdi Akhavan Sales. Grammatical and Rhetorical Studies, 27, 25-44. [In Persian]
Kardegar, Y. (2008). Traces of Folk Culture in the Poetry of Akhavan Sales, with Emphasis on ‘The Tale of the Stone City. Humanities Research Journal, 57, 335-364. [In Persian]
Khodish, P. (2012). Morphology of Magic Tales. Tehran: Elmi va Farhangi. [In Persian]
Löffler, Delachaux. M. (2007). The Symbolic Language of Fairy Tales. trans. Jalal Sattari. Vol. 2, Tehran: Tous. [In Persian]
Mohammad Ali, M. (1993). Conversations with Shamlu, Dowlatabadi, and Akhavan Sales. Tehran: Ghatré. [In Persian]
Mortazavi, S.J. (2009). The Narrative Process in Akhavan’s Poetry. Journal of Faculty of Letters and Humanities, 14&15, 187-196. [In Persian]
Salajegheh, P. (2010). Modern Criticism in the Realm of Poetry. Tehran: Morvarid. [In Persian]
Shadruy-Manesh, M & Barmaki, A. (2012). Narrative Techniques in the Narrative Journeys of Mehdi Akhavan Sales. Persian Literature, 10, 83-102. [In Persian]
Shafiʿi Kadkani, M.R. (2013). With Lantern and Mirror. Tehran: Sokhan. [In Persian]
Shahin-Dezhī, Sh. (2008). Shahriyar of the Stone City. Tehran: Sokhan. [In Persian]
Shamisa, S. (2009). A Guide to Contemporary Literature. Tehran: Mitra. [In Persian]
Yousefi, Gh. (1990). The Bright Spring. Tehran: Sokhan. [In Persian]
Zadeh Mohammadi, M. (2010). Lumpen Classes (In the Politics of the Pahlavi Era). Tehran: Nashr-e Markaz. [In Persian]
Zarqani, S,M. (2000). The Fusion of Poetry and Story in the Works of Akhavan Sales. Sheʿr Magazine, 27, 72-79. [In Persian]
Zarrinkoub, H. (1979). A Perspective on Modern Persian Poetry. Tehran: Tous. [In Persian]
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 183 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 64 |
||