شناسایی و تحلیل پیشرانهای موثر بر آینده اقتصاد رسانه در ایران | ||
| مطالعات بین رشتهای اقتصاد | ||
| مقاله 6، دوره 2، شماره 1 - شماره پیاپی 5، فروردین 1405، صفحه 90-108 اصل مقاله (2.05 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22091/ise.2025.13756.1055 | ||
| نویسندگان | ||
| مهدی فقیهی نژاد* ؛ محمدحسن ملکی | ||
| گروه مدیریت، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه قم، قم، ایران | ||
| چکیده | ||
| اقتصاد رسانه بهعنوان یکی از حوزههای میان رشتهای، تحت تأثیر تحول دیجیتال، فناوریهای نوین و تغییر رفتار مصرفکنندگان قرار گرفته است. این پژوهش با هدف شناسایی و اولویتبندی پیشرانهای مؤثر بر آینده اقتصاد رسانه در ایران انجام شد. مطالعه حاضر از رویکرد کمی -خبرهمحور بهره برد و از ترکیب دو روش دلفی فازی و کوکوسو برای غربال و رتبهبندی پیشرانها استفاده شد. ابتدا با مرور پیشینه علمی و مصاحبه با ۱۰ نفر از خبرگان حوزه رسانه، ۲۱ پیشران شناسایی گردید. سپس، با استفاده از روش دلفی فازی و تعیین حد آستانه 7/0، ۱۰ پیشران مهم برای تحلیل نهایی انتخاب شدند. پیشرانهای منتخب شامل دیجیتالی شدن رسانهها، تحلیل دادهها و هوش مصنوعی، تحول ساختار مالکیت رسانهها، سرمایهگذاری در زیرساختهای فناوری، اقتصاد پلتفرمی، مدلهای نوین درآمدزایی، تحول سیاستگذاری رسانهای، رشد شبکههای اجتماعی، اقتصاد رفتاری رسانهای و اقتصاد سیاسی رسانه بودند. دادههای حاصل از نظرسنجی خبرگان در طیف ۱۰تایی جمعآوری و با روش کوکوسو تحلیل شدند. نتایج نشان داد که دیجیتالی شدن رسانهها، تحلیل دادهها و هوش مصنوعی و تحول ساختار مالکیت رسانهها به ترتیب بیشترین اهمیت و اولویت را در تعیین آینده اقتصاد رسانه دارند. سایر پیشرانها نیز نقشهای اثرگذار اما با شدت کمتر داشتند. این یافتهها نشان میدهد که موفقیت و توسعه اقتصاد رسانه در ایران بیش از هر عامل دیگری به ظرفیت فناوری، مدیریت داده و بازتعریف ساختارهای مالکیتی بستگی دارد. پژوهش حاضر با ارائه چارچوبی تحلیلی و شناسایی پیشرانهای کلیدی، زمینه تصمیمگیری راهبردی برای سیاستگذاران، مدیران رسانهای و سرمایهگذاران را فراهم میآورد و نشان میدهد که نگاه جامع به فناوری، سیاست، اقتصاد و رفتار مصرفکننده برای آینده اقتصاد رسانه ضروری است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| پیشران؛ اقتصاد؛ رسانه؛ اقتصاد رسانه؛ آینده | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Identification and Analysis of Drivers Shaping the Future of Media Economy In Iran | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Mahdi Faghihi Nejad؛ Mohammad Hasan Maleki | ||
| Department of Management, Faculty of Economic and Administrative Sciences, University of Qom, Qom, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Media economics, as an interdisciplinary field, has been profoundly influenced by digital transformation, emerging technologies, and changes in consumer behavior. This study aims to identify and prioritize the drivers affecting the future of media economics in Iran. A mixed quantitative-expert approach was employed, combining the fuzzy Delphi and COCOOSO methods for screening and ranking the drivers. Initially, 21 potential drivers were identified through a comprehensive literature review and interviews with 10 media experts. Subsequently, using the fuzzy Delphi method and a threshold value of 0.7, 10 key drivers were selected for the final analysis. The selected drivers include digitalization of media, data analytics and artificial intelligence, transformation of media ownership structures, investment in technological infrastructure, platform economy, novel revenue models, media policy reform, social network growth, behavioral media economics, and political economy of media. Expert survey data were collected on a 10-point scale and analyzed using the COCOOSO method. The results revealed that digitalization of media, data analytics and AI, and transformation of media ownership structures hold the highest importance and priority in shaping the future of media economics. Other drivers also play significant but comparatively lower roles. These findings indicate that the success and development of media economics in Iran largely depend on technological capacity, data management, and redefinition of ownership structures. This study provides an analytical framework and identifies key drivers, offering strategic guidance for policymakers, media managers, and investors, and emphasizes the necessity of a comprehensive approach integrating technology, policy, economic factors, and consumer behavior for the future of media economics. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Driver, Economy, Media, Media Economy, Future | ||
| مراجع | ||
|
کمالیپور، ی و قرهباغ، س. م. (۱۳۸۸). فروش محتوای آموزشی: جدیدترین شیوه درآمدزایی در اقتصاد رسانهای. مجله جهانی رسانه – نسخه فارسی، ۴(۸). https://www.magiran.com/p9198203
کریمی، ک و خواجهئیان، د. (۱۴۰۱). بررسی رویکرد اقتصاد رفتاری در مطالعات رسانه: مروری نظاممند. بررسیهای مدیریت رسانه، ۱(۳)، ۲۷۴–۲۹۴. https://www.magiran.com/p2759213
قنبری، ا. ر.، صمدی، م و فرهنگی، ع. ا. (۱۴۰۰). الگوی سیاستگذاری اقتصاد سیاسی توسعه اقتصاد و رسانه با محوریت خبرگزاریها. پژوهشهای روابط بینالملل، ۱۱(۴)، ۱۱۹–۱۳۹. https://www.magiran.com/p2405535
حنجری، س.، تقوی، م.، تاری، ف.، جعفری صمیمی، ا و شاکری، ع. (۱۳۹۸). بررسی اثر تعاملی فرهنگ، ورزش، رسانه و سرمایه انسانی بر رشد اقتصادی استان=های ایران: رویکرد گشتاورهای تعمیمیافته. اقتصاد و تجارت نوین، ۱۴(۴)، ۲۵–۵۴. https://www.magiran.com/p2207816
شریفی، س. م.، دانایی، ا و هوشیار، س. (۱۴۰۰). طراحی مدل اقتصاد رسانهای صنایع خلاق در شبکههای اجتماعی. رسانههای دیداری و شنیداری، ۱۴(۳۶)، ۶۱–۸۶ . https://www.magiran.com/p2250973
Albarran, A. B. (2023). The media economy. Routledge.
Alexander, A., Owers, J., Carveth, R. A., Hollifield, C. A., & Greco, A. N. (2003). Media economics: Theory and practice. Routledge.
Arabi, S. H., Maleki, M. H., & Ansari, H. (2024). Future study of revenue sources in the social security organization with the scenario planning approach. foresight, 26(2), 315-336.
Aridor, G., Jiménez-Durán, R., Levy, R. E., & Song, L. (2024). The economics of social media. Journal of Economic Literature, 62(4), 1422–1474. https://doi.org/10.1257/jel.20231302
Bustos, J. C. M. de, & Izquierdo-Castillo, J. (2019). Who will control the media? The impact of GAFAM on the media industries in the digital economy. Revista Latina de Comunicación Social, 74, 803–821. https://doi.org/10.4185/RLCS-2019-1350
Chalaby, J. K. (2024). The streaming industry and the platform economy: An analysis. Media, Culture & Society, 46(3), 552–571. https://doi.org/10.1177/01634437221138765
Choi, S. Y., & Whinston, A. B. (2000). The future of the digital economy. In Handbook on electronic commerce (pp. 25–52). Springer.
Franklin, B. (2014). The future of journalism: In an age of digital media and economic uncertainty. Journalism Studies, 15(5), 481–499. https://doi.org/10.1080/1461670X.2014.930254
Ghanbari, A. R., Samadi, M., & Farhangi, A. A. (2021). A political economy policy-making model for developing the economy and media with a focus on news agencies. Journal of International Relations Research, 11(4), 119–139. (in Persian)
Habibi, A., Jahantigh, F. F., & Sarafrazi, A. (2015). Fuzzy Delphi technique for forecasting and screening items. Asian Journal of Research in Business Economics and Management, 5(2), 130.
Hanjari, S., Taghavi, M., Tari, F., Jafari-Samimi, A., & Shakeri, A. (2019). The interactive effect of culture, sports, media, and human capital on economic growth in Iranian provinces: A generalized method of moments approach. New Economy & Trade Journal, 14(4), 25–54. (in Persian)
Heitmayer, M. (2025). The second wave of attention economics: Attention as a universal symbolic currency on social media and beyond. Interacting with Computers, 37(1), 18–29. https://doi.org/10.1093/iwc/iwaa024
Jin, D. Y., & Winseck, D. (2011). The political economies of media: The transformation of the global media industries. Bloomsbury Academic.
Kamalipour, Y., & Qarabag, S. M. (2009). Selling educational content: The newest revenue-generation method in the media economy. Global Media Journal – Persian Edition, 4(8), 3. (in Persian)
Karimi, K., & Khajehian, D. (2022). A systematic review of behavioral economics approaches in media studies. Media Management Review Journal, 1(3), 274–294. (in Persian)
Krämer, B. (2008). The economy of media events: Theory and examples. International Journal of Communication, 2, 16-16.
Lacy, S., & Bauer, J. M. (2006). Future directions for media economics research. In A. B. Albarran, S. M. Chan-Olmsted, & M. O. Wirth (Eds.), Handbook of media management and economics (pp. 652–671). Routledge.
Mansell, R. (2004). Political economy, power and new media. New Media & Society, 6(1), 96–105. https://doi.org/10.1177/1461444804039910
Mathe, L., & Motsaathebe, G. (2025). The political economy of indigenous local media for minority languages in Zimbabwe: A case of Lyeja FM community radio. Journal of Asian and African Studies, 60(1), 5–17. https://doi.org/10.1177/00219096221139912
Prat, A., & Strömberg, D. (2013). The political economy of mass media. In D. Acemoglu, M. Arellano, & E. Dekel (Eds.), Advances in economics and econometrics (Vol. 2, pp. 135–187). Cambridge University Press.
Rigi, J., & Prey, R. (2015). Value, rent, and the political economy of social media. The Information Society, 31(5), 392–406. https://doi.org/10.1080/01972243.2015.1069769
Ruotsalainen, J., & Heinonen, S. (2015). Media ecology and the future ecosystemic society. European Journal of Futures Research, 3(1), 9. https://doi.org/10.1007/s40309-015-0061-z
Saurwein, F., Brantner, C., & Möck, L. (2025). Responsibility networks in media discourses on automation: A comparative analysis of social media algorithms and social companions. New Media & Society, 27(3), 1752–1773. https://doi.org/10.1177/14614448221146159
Schneider-Strawczynski, S., & Valette, J. (2025). Media coverage of immigration and the polarization of attitudes. American Economic Journal: Applied Economics, 17(1), 337–368. https://doi.org/10.1257/app.20220035
Sharifi, S. M., Danaei, A., & Houshyar, S. (2021). Designing a media-economy model for creative industries on social networks. Audio-Visual Media Journal, 14(36), 61–86. (in Persian)
Serrano, F. (2014). The political economy of news media: Theory, evidence and open issues. In F. Forte, R. Mudambi, & P. Navarra (Eds.), Handbook of Alternative Theories of Public Economics (pp. 278–320). Edward Elgar Publishing. https://doi.org/10.4337/9781781004715.00021
Zeqiri, J., Koku, P. S., Dobre, C., Milovan, A. M., Hasani, V. V., & Paientko, T. (2025). The impact of social media marketing on brand awareness, brand engagement and purchase intention in emerging economies. Marketing Intelligence & Planning, 43(1), 28–49. https://doi.org/10.1108/MIP-06-2023-0170
Zerdick, A., Picot, A., Schrape, K., Burgelman, J. C., Silverstone, R., Feldmann, V., & Wolff, C. (Eds.). (2005). E-merging media: Communication and the media economy of the future. Springer.
Zhang, Q., Wu, P., Li, R., & Chen, A. (2024). Digital transformation and economic growth: Efficiency improvement in the digital media era. International Review of Economics & Finance, 92, 667–677. https://doi.org/10.1016/j.iref.2023 | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 441 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 165 |
||