بررسی تطبیقی استعاره در عربی و فارسی | ||
| نثرپژوهی عربی | ||
| دوره 2، شماره 3 - شماره پیاپی 4، مهر 1404، صفحه 1-16 اصل مقاله (958.05 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22091/npa.2025.13013.1035 | ||
| نویسنده | ||
| یحیی کاردگر* | ||
| استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه قم، قم، ایران | ||
| چکیده | ||
| استعاره از مهمترین گونههای مجاز است که در هر زبانی جایگاه ویژه دارد؛ اما نوع نگاه به آن در زبانهای مختلف، متفاوت است. در زبان عربی و فارسی، مشابهتهای این بحث، بیش از تمایزهاست؛ به گونهای که غالب مباحث استعاری کتابهای بلاغی عربی به فاصله دو یا سه قرن در کتابهای فارسی تکرار شده است. این مقاله در شیوهای توصیفی، تحلیلی و تطبیقی به بحث استعاره در زبان فارسی و عربی پرداخته است. مبحث استعاره در کتابهای عربی، پنج مرحله آغاز، رشد، شکوفایی، رکود و نوگرایی را تجربه کرده و در فارسی با تحولات کمتر، سه مرحله پیدایش، گسترش و ویرایش را از سر گذرانده است. دوره پیدایش با دوره آغاز و رشد؛ دوره گسترش با دوره رکود و دوره ویرایش با دوره نوگرایی عربی قابل تطبیق است. متأسفانه بلاغت فارسی از دوره شکوفایی بلاغت عربی بهره چندانی نگرفته است؛ از این رو نگاه تحلیلی و زیباییشناسانه در آن کمرنگ است. پژوهشهای امروز دو زبان به مباحث انتقادی، بهرهگیری از مطالعات استعاری زبانهای دیگر و نگاه زبانشناسانه متمایل شده که در این میان، توجه به ماهیت زبان و بومیگرایی در استعارهپژوهان فارسی برجستهتر است. عدم توجه به تدوین فرهنگ استعاری، بیتوجهی به انواع و سبکهای ادبی در پژوهشهای استعاری و کمتوجهی به سیر تحول استعاره در متون ادبی از نقاط ضعف استعارهپژوهی دو زبان است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| بلاغت؛ زبان فارسی؛ زبان عربی؛ مجاز؛ استعاره | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| A Comparative Study of Metaphor in Persian and Arabic | ||
| نویسندگان [English] | ||
| yahya kardgar | ||
| professor, Department of Persian language and literature, Faculty of literature and Humanities, University of Qom, Qom,Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| Metaphor is one of the most important figurative types that has a special place in every language; but the way it is viewed in different languages is different. In Arabic and Persian, the similarities of this discussion are more than their differences; in such a way that most of the metaphorical discussions of Arabic rhetorical books have been repeated in Persian books after a gap of two or three centuries. This article discusses metaphor in Persian and Arabic using a descriptive, analytical, and comparative method. The topic of metaphor in Arabic books has experienced five stages: beginning, growth, flourishing, stagnation, and modernization, and in Persian, with fewer developments, it has gone through three stages: emergence, expansion, and revision. The period of emergence can be compared to the period of initiation and growth; the period of expansion can be compared to the period of stagnation; and the period of revision can be compared to the period of Arabic modernization. Unfortunately, Persian rhetoric has not benefited much from the flourishing period of Arabic rhetoric; hence, the analytical and aesthetic perspective in it is weak. Today's research in both languages is inclined towards critical discussions, the use of metaphorical studies of other languages, and a linguistic perspective, among which, attention to the nature of language and vernacularism is more prominent in Persian metaphor scholars. Lack of attention to the development of metaphorical culture, disregard for literary types and styles in metaphorical research, and lack of attention to the evolution of metaphor in literary texts are some of the weaknesses of bilingual metaphor research. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Rhetoric, Persian, Arabic, Idiom, Metaphor | ||
| مراجع | ||
|
ابن رشیق القیروانی، أبو علی الحسن، (2000م). العمدة، تحقیق: صلاح الدین الهواری، هدی عوده، بیروت: دار و مکتبة الهلال.
ابن معتز، عبدالله بن محمد، (1395ش). کتاب البدیع، ترجمه و تحقیق: یحیی کاردگر، بهاء الدین اسکندری، قم: مؤسسه بوستان کتاب.
ابن ندیم، محمدبن إسحاق، (1346ش). کتاب الفهرست، ترجمه: رضا تجدّد، چاپ دوم، تهران: چاپخانه بانک بازرگانی ایران.
أبوعبیده، معمر بن المثنى، (1981م). مجازالقرآن، تحقیق: محمد فؤاد سزکین، ط2، بیروت: مؤسسة الرسالة.
تاج الحلاوی، علی بن محمّد، ( 1383ش). دقایق الشعر، تصحیح: محمّد کاظم امام، چاپ دوم، تهران: دانشگاه تهران.
التفتازانی، سعدالدین، (1416ه). المطول، ط 4، قم: مکتبة الداوری.
ثعلب، أ بو العباس أحمد بن یحیى، (1995م). قواعدالشعر، تحقیق: رمضان عبدالتواب، ط 2، القاهرة: مکتبة الخانجی.
الجاحظ، أبو عثمان عمرو بن بحر بن محبوب، (1926م). البیان و التبیین، تحقیق: حسن السندوبی، قم: انتشارات کتابخانه أرومیه.
الجرجانی، عبدالقاهر، ( 1368ش). دلائلالاعجاز فی القرآن، ترجمه: سید محمد رادمنش، مشهد، آستان قدس رضوی.
--------، ( 1374ش). أسرارالبلاغة، ترجمه: جلیل تجلیل، چاپ چهارم، تهران: دانشگاه تهران.
حسینی نیشابوری، برهانالدین عطاءالله محمود، ( 1384ش). بدایعالصنایع، تصحیح: رحیم مسلمانیان قبادیانی، تهران: بنیاد موقوفات محمود افشار.
الخطیب القزوینی، محمد بن عبدالرحمن، (2008م). تلخیصالمفتاح، تحقیق: یاسین الأیّوبی، بیروت: المکتبة العصریة.
الرادویانی، محمد بن عمر، (1380ش). ترجمان البلاغة، تصحیح احمد آتش، به کوشش توفیق هـ. سبحانی و اسماعیل حاکمی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
الرازی، شمس الدین محمد بن قیس. ( 1373). المعجم فی معاییر أشعار العجم، به کوشش سیروس شمیسا، تهران: فردوس.
السکاکی، أبو یعقوب یوسف بن أبی بکر، (بیتا). مفتاحالعلوم، قم: انتشارات کتابخانه ارومیه.
السیّد شیخون، محمد، (1994م). الاستعارة نشأتها و تطورها، ط 2، مصر: دارالهدایة.
صالح مازندرانی، محمد هادی بن محمد. ( 1376ش). أنوارالبلاغة، تصحیح محمد علی غلامینژاد، تهران: مرکز فرهنگی نشر قبله و دفتر نشر میراث مکتوب.
طوسی، خواجه نصیرالدین، (1375ش). أساسالاقتباس، سید عبدالله انوار، چاپ اول، تهران: نشر مرکز.
عتیق، عبدالعزیز. (بیتا). فی تاریخ البلاغة العربیة، بیروت: دارالنهضة العربیة.
العسکری، أبوهلال الحسن بن عبد الله بن سهل، (1372ش). معیار البلاغة(ترجمه کتاب صناعتین)، ترجمه: محمدجواد نصیری، تهران: دانشگاه تهران.
فروزانفر، بدیع الزمان، (1376ش). معانی و بیان، به کوشش سید محمّد دبیر سیاقی، تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی، نامه فرهنگستان، ضمیمه شماره 3.
فندرسکی، میرزا ابوطالب، (1381ش). رساله بیان بدیع، تصحیح سیده مریم روضاتیان، اصفهان: دفتر تبلیغات اسلامی.
قدامة بن جعفر، أبوالفرج، (1302ه). نقدالشعر، قسطنطینیة: مطبعة الجوائب.
المرغینانی، أبوالحسن نصر بن الحسن، (بیتا). محاسنالکلام، به کوشش محمد فشارکی، اصفهان: فرهنگسرای اصفهان.
واعظ کاشفی سبزواری، کمالالدّین حسین. ( 1369). بدایعالأفکار فی صنایعالأشعار، ویراسته میر جلالالدین کزّازی، تهران: نشر مرکز.
وطواط، رشید الدین محمد بن محمد، (1362ش). حدائق السحر فی دقایق الشعر، تصحیح عباس اقبال آشتیانی، تهران: کتابخانه طهوری و سنایی.
هاوکس، ترنس، ( 1380ش). استعاره، ترجمه فرزانه طاهری، چاپ دوم، تهران: نشر مرکز.
همایی، جلال الدین، ( 1374ش). معانی و بیان، چاپ سوم، تهران: نشر هما. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 312 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 180 |
||