کارکرد بلاغی تقدیم و تأخیر مسندالیه و فعل در شعرهای مهدی اخوان ثالث | ||
| پژوهش های دستوری و بلاغی | ||
| دوره 15، شماره 27، تیر 1404، صفحه 25-44 اصل مقاله (1.25 M) | ||
| نوع مقاله: بلاغی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22091/jls.2025.12634.1684 | ||
| نویسنده | ||
| همایون جمشیدیان* | ||
| دانشیار زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران. | ||
| چکیده | ||
| تقدیم و تأخیر در اجزای جمله یکی از شگردهای بلاغی است که کلام را از سطح اطلاعرسانی صرف فراتر میبرد و با دلالتهای ضمنی پیام را پیچیدهتر کرده، عمق میبخشد و معانی افزونتری پدید میآورد و از سوی دیگر خواننده نیز با توجه به توانش ادبی و تحلیلی خود با توجه به ساختار و معنا در هر بافت با به گفتار درآوردن متن معانیای را به فعلیت درمیآورد، یا بر امکانات معنایی متن میفزاید. از ویژگیهای شعر اخوانثالث تشخص نحوی است با جملاتی گاه بلند مرکب از انواع قیدها و صفتها و جابهجایی در جایگاه سازههای نحوی و تقدیم و تأخیر اجزای اصلی جمله که دلالتهای ضمنی متنوعی را پدید میآورد. از سوی دیگر این پژوهش با رویکرد توصیفیتحلیلی، به بررسی نقش تقدیم و تأخیر مسندالیه و فعل میپردازد. هدف از این پژوهش نشان دادن ظرفیتهای شعر اخوانثالث در این باب و تحلیل و طبقهبندی اشعار او در این زمینه است. یافتهها نشان میدهد که با تقدیم و تأخیر مسندالیه مفاهیمی چون به تعلیق درآوردن فاعل، فضاسازی، القای حس عاطفی، ایجاد تقابل، القای ترس، تصویرسازی موقعیت، چیستانگونگی، طنز و موضوعاتی از این دست پدید آمده است و جابهجایی فعل نیز در خدمت گسترش تصویر، ایجاد تقابل، القای لحن حماسی و رجزخوانی بوده است. این شگردها در اشعار اخوان ثالث، علاوه بر افزایش غنای موسیقایی و انسجام متن، بازتاب پیچیدگیهای شعر اخوانثالث است و خواننده را به تأمل برمیانگیزد و موجب التذاذ هنری میشود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تقدیم و تأخیر در اجزای کلام؛ دلالتهای ضمنی؛ مسندالیه؛ فعل؛ مهدی اخوانثالث | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The Rhetorical Function of Preposing and Postposing the Subject and Verb in the Poetry of Mehdi Akhavan-Sales | ||
| نویسندگان [English] | ||
| homayun jamshidian | ||
| Associate Professor of Persian Language and Literature, Faculty of Humanities and Social Sciences, Golestan University, Gorgan, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| Preposing and postposing of sentence elements are rhetorical devices that elevate speech beyond merely conveying of information. These techniques deepen the complexity of meaning by adding implicit connotations and enhancing textual depth. Additionally, readers, based on their literary and analytical competence, engage with the structure and meaning in various contexts, thereby actualizing certain interpretations or expanding the semantic potential of the text. One prominent feature of Mehdi Akhavan Sales’ poetry is its syntactic distinctiveness, characterized by occasionally long sentences composed of various adverbs, adjectives, and rearranged syntactic elements. This manipulation of word order, particularly the preposing and postposing of key sentence components, generates diverse implicit meanings. This descriptive-analytical study aims to explore the function of preposing and postposing of the subject and verb in Akhavan Sales’ poetry. The objective is to demonstrate the latent capacities within his poetic structure and to analyze and classify his poems accordingly. The findings reveal that by preposing and postposing the subject, meanings such as suspense regarding the subject, atmospheric enhancement, emotional resonance, creation of contrasts, evocation of fear, situational imagery, enigma, humor, and similar nuances emerge. Similarly, rearranging the verb contributes to expanding imagery, establishing contrast, setting the tone for epic expression, and enhancing declamatory style. These stylistic techniques not only enrich the musicality and coherence of Akhavan Sales’ poetry but also reflect its inherent complexity, compelling readers to reflect more deeply and experience artistic delight. Introduction fronting and postponement of sentence elements constitute a rhetorical device that elevates language beyond merely conveying of information. By embedding implicit nuances, it adds depth and generates additional meanings. On the other hand, the reader, drawing upon their literary and analytical skills, actualizes meanings within each context, thereby enhancing the semantic potential of the text. One of the hallmarks of Akhavan-Sales’s poetry is syntactic distinction, featuring occasionally long sentences composed of various adverbs and adjectives, alongside shifts in the position of syntactic structures and the fronting and postponement of main sentence elements, producing diverse implicit implications. In rhetorical criticism, the text is analyzed to identify which elements the author or poet utilizes and how they are employed to impact the audience, engaging them more deeply with the subject, idea, or image under discussion. In the poetry of Mehdi Akhavan-Sales, the main sentence elements-the predicate and verb-appear in various positions. These positions, given the context and the idea derived from other lines of the poem, contain aesthetic components that consciously or unconsciously affect the reader. In rhetorical criticism, the critic endeavors to reveal the aspects and functions of these artistic features based on their interpretation and exegesis of the text. These interpretations remain open to alternative justified readings. Materials & Methods This study adopts a descriptive-analytical approach and aims to examine the role of fronting and postponement of the predicate and verb. The work analyzes and categorizes Akhavan-Sales’s poems based on instances of fronting and postponement. In classical treatises on semantics, secondary implications of predicate postponement are rarely mentioned. In this paper, by extracting examples of predicate postponement, the resulting meanings and probable implications are examined. The central methodological focus is on identifying the rhetorical functions that fronting and postponement of main sentence elements serve in Akhavan-Sales’s poetry, and the concepts or images they convey. One method of content expression is the arrangement of words within a sentence and the relationship among words at both sentence and textual levels. This arrangement may suspend meaning, making the intended sense of the poem initially elusive; the reader, through reflection and careful attention, arrives at probable meanings. Research findings The postponement of meaning creates artistic pleasure, enabling multiple semantic layers. In Nimaic poetry, where line length can be adjusted according to the topic, these stylistic devices allow for greater variation. According to al-Jurjani, the beauty of a text lies not merely in word choice but in the manner of their arrangement-a principle that aligns with the syntactic strategies observed in Akhavan-Sales’s work. Analysis of the rhetorical function of fronting and postponement shows that this linguistic device plays a fundamental role in the aesthetics and meaning-making of his poetry. By utilizing these techniques, Akhavan-Sales emphasizes key concepts, conveys musicality, and evokes emotions. Long, complex sentences combined with syntactic shifts and repositioning of main elements produce implicit meanings and allow readers to perceive additional and intricate meanings. Discussion of Results & Conclusion Placing the predicate at the beginning of a sentence aligns with conventional language usage; however, when it appears outside its usual position, depending on context and adjacency to other words, it acquires additional implicit meanings. Some instances serve ambiguity by suspending the subject, guiding the reader to consider alternative subjects, drawing attention to unconventional actions of the subject, or highlighting contrasts among sentence elements. The atypical positioning of the verb expands imagery, establishes contrasts among components or concepts, and creates artistic suspense. In Nimaic poetry, with its flexible structure, these shifts gain heightened expressive power. This stylistic device thus contributes deeply to the rhetorical and aesthetic texture of Akhavan-Sales’s poems. The study shows that fronting and postponement in Akhavan-Sales’s poetry are crucial rhetorical tools impacting both aesthetic effect and semantic production. These strategies emphasize concepts, create musical rhythm, induce ambiguity, suspend meaning, and expand interpretive possibilities. They stimulate reflection, highlight contrasts, and increase artistic pleasure. The implications confirm the significance of syntactic arrangement in shaping poetic meaning, supporting al-Jurjani’s view that beauty arises from the organization of words and their relations. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| : Preposing and postposing in sentence elements, implicit connotations, subject, verb, Mehdi Akhavan Sales | ||
| مراجع | ||
فهرست منابعابوت، اچ. پورتر. (1397). سواد روایت. ترجمة رویا پوآذر و نیما م. اشرفی. تهران: اطراف.
ابودیب، کمال. (1384). صورخیال در نظریة جرجانی. ترجمة فرزان سجودی و فرهاد ساسانی. تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات هنری.
اخوان ثالث، مهدی. (1369). زمستان. تهران: انتشارات مروارید.
اخوان ثالث، مهدی. (1378). آخر شاهنامه. تهران: انتشارات مروارید.
اخوان ثالث، مهدی. (1379). از این اوستا. تهران: انتشارات مروارید.
اخوان ثالث، مهدی. (1381). سواحلی. تهران: انتشارات زمستان.
اسکندری، مسعود. (1399). «بررسی کارکردهای بلاغی ساختهای قیدی و صفتی در اشعار مهدی اخوان ثالث». پژوهشهای دستوری و بلاغی. شمارة 18. صص: 85ـ63.
ارلیش، ویکتور. (1402). فرمالیسم روسی. ترجمة مسعود شیربچه. تهران: نشر نقش جهانمهر.
پورنامداریان، تقی. (1374). سفر در مه. تهران: انتشارات زمستان.
پورنامداریان، تقی. (1377). خانهام ابری است. تهران: انتشارات سروش.
پورنامداریان، تقی. (1379). در برزخ شعر گذشته و امروز در «باغ بیبرگی». به اهتمام مرتضی کاخی. انتشارت زمستان.
جرجانی، عبدالقاهر. (1384). دلائل الاعجاز فی القرآن. اصفهان: انتشارات شاهنامهپژوهی.
حیدری، حسن و صباغی، علی. (1390). «پرسش بلاغی در شعر مهدی اخوان ثالث». پژوهشهای ادبی. شمارة 31. صص: 80ـ51.
سلیمانی صدیقه و عالی عباسآباد، یوسف. (1398) «دامنه و کارکرد بلاغت در سبک فردی مهدی اخوان ثالث». دو فصلنامة علمی بلاغت کاربردی و نقد بلاغی. شمارة 1. صص: 148ـ135.
شریفیان، مهدی. (1393). «جنبههای بلاغی در شعر اخوان ثالث». زیباییشناسی ادبی. شمارة 19. صص: 16ـ1.
شفیعیکدکنی، محمد رضا. (1391). رستاخیز کلمات. تهران: انتشارات سخن.
شمیسا، سیروس. (1386). معانی. تهران: نشر میترا.
شمیسا، سیروس. (1403). قطعات. تهران: انتشارات مروارید.
عباس، محمد. (1387). عبدالقاهر جرجانی و دیدگاههای نوین در نقد ادبی. ترجمة مریم مشرف. تهران: نشر چشمه.
قویمی، مهوش. (1383). آوا و القا. تهران: انتشارات هرمس.
کاردگر، یحی و سوده عباسی. (1401) تحلیل عناصر زبانی، موسیقایی، بلاغی و محتوایی «غزل٣» مهدی اخوان ثالث». پژوهشهای دستوری و بلاغی. شماره 21. صص: 259ـ233.
ReferencesAbbott, H.P. (2018). Savad-e Revayat [The Cambridge Introduction to Narrative]. tarjomeye. Roya Pourazar & Nima M. Ashrafi. Tehran: Atrāf. [In Persian]
Abas, M. (2008). Abdolqaher-e Jorjani va Didgah-haye Nowin dar Naqd-e Adabi. tarjomeye. Maryam Moshref. Tehran: Nashr-e Cheshmeh. [In Persian]
Aboudib, K. (2005). Sovar-e Khiyal dar Nazariye-ye. tarjomeye. Farzan Sojoudi & Farhad Sasani. Tehran: Markaz-e Motale’at va Tahqiqat-e Honari. [In Persian]
Akhavan-e Sales, M. (1990). Zemestan. Tehran: Entesharat-e Morvarid. [In Persian]
Akhavan-e Sales, M. (1999). Akhar-e Shahnameh. Tehran: Entesharat-e Morvarid. [In Persian]
Akhavan-e Sales, M. (2000). Az in Avesta. Tehran: Entesharat-e Morvarid. [In Persian]
Akhavan-e Sales, M. (2002). Savāheli. Tehran: Entesharat-e Zemestan. [In Persian]
Ehrlich, V. (2023). Formalism-e Rusi. tarjomeye. Masoud Shirbache. Tehran: Nashr-e Naghshe Jahanmehr. [In Persian]
Eskandari, M. (2020). Barrasi-ye Karkard-haye Balaaghi-ye Sakht-haye Qeydi va Sefati dar Ash’ar-e Mahdi Akhavan Sales. Pajouhesh-haye Dastoori va Balaaghi, 18, 63-85. [In Persian]
Ghoveymi, M. (2004). Ava va Elgha. Tehran: Entesharat-e Hermes. [In Persian]
Gorgani, A. (2005). Dala’el al-I‘jaz fi al-Qur’an. Esfahan: Entesharat-e Shahnameh-Pajoohi. [In Persian]
Heydari, H & Sabbaghi, A. (2011). Porsesh-e Balaaghi dar She’r-e Akhavan-e Sales. Pajouhesh-haye Adabi, 31, 51-80. [In Persian]
Kardgar, Y & Abbasi Sardari, S (2022). A Study of the Linguistic, Rhetorical and Content Elements of Ghazal 3 by Mahdi Akhavan Sales. Pajouhesh-haye Dastoori va Balaaghi, 21,233-259. [In Persian]
Pournamdarian, T. (1995). Safar dar Meh. Tehran: Entesharat-e Zemestan. [In Persian]
Pournamdarian, T. (1998). Khane-am Abri Ast. Tehran: Entesharat-e Soroush. [In Persian]
Pournamdarian, T. (2000). Dar Barzakh-e She’r-e Gozashteh va Emrooz. In Bagh-e Bi-Barg, ed. Morteza Kakhi. Tehran: Entesharat-e Zemestan. [In Persian]
Sharifan, M. (2014). Janbeh-haye Balaaghi dar She’r-e Akhavan Sales. Zibashenasi-ye Adabi, 19, 1-16. [In Persian]
Shafiei-Kadkani, M.R. (2012). Rastakhiz-e Kalemat. Tehran: Entesharat-e Sokhan. . [In Persian]
Shamisa, S. (2007). Ma’ani. Tehran: Nashr-e Mitra. [In Persian]
Shamisa, S. (2024). Ghat’aat. Tehran: Entesharat-e Morvarid. [In Persian]
Soleymani, S & Abbasabad, Y.A. (2019). Damaneh va Karkard-e Balaaghat dar Sabk-e Fardi-ye Akhavan Sales. Do-Faslnameh-ye Elmi Balaaghat-e Kaarbordi va Naqd-e Balaaghi, 1, 135-148. [In Persian]
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 328 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 48 |
||