شرط ارتکازی استیلاد در نکاح دائم: تحلیل مبانی در فقه امامیه و اهل سنت و پیامدهای حقوقی آن | ||
| آموزههای حقوق خصوصی کشورهای اسلامی | ||
| دوره 2، شماره 1 - شماره پیاپی 5، فروردین 1404، صفحه 1-16 اصل مقاله (908.16 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22091/dplic.2025.13120.1059 | ||
| نویسندگان | ||
| محمود اکبری1؛ احسان یاوری* 2؛ میثم شعیب3 | ||
| 1عضو هیات علمی گروه حقوق دانشگاه آیت الله بروجردی(ره)، | ||
| 2عضو هیات علمی گروه حقوق دانشگاه آیت الله بروجردی (ره) | ||
| 3دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد | ||
| چکیده | ||
| مقاله حاضر با رویکردی تطبیقی، وضعیت حقوقی سکوت زوجین درباره فرزندآوری در عقد نکاح دائم را در فقه امامیه و اهل سنت تحلیل میکند. یافتهها نشان میدهد که اختلاف این دو مکتب در تفسیر سکوت طرفین، نه صرفاً یک تفاوت فرعی، بلکه ناشی از تقابل دو نظام فلسفی در تبیین ماهیت قراردادهاست. درحالی که هر دو مکتب فقهی فرزندآوری را از مقتضای ذاتی عقد نکاح نمیدانند، در مواجهه با سکوت زوجین، دو رویکرد متمایز ظهور میکند: فقه امامیه با اتکا به پارادایم مقاصدی-عرفی، سکوت را به مثابه شرط ضمنی (ارتکازی) تفسیر میکند و با استناد به عرف و اهداف عقلایی ازدواج، در صورت امتناع یک طرف از فرزندآوری، ضمانت اجرای عسر و حرج را به رسمیت میشناسد. در مقابل، فقه اهل سنت با پیروی از پارادایم شکلگرایانه- لفظی، تنها اراده صریح را معتبر میداند و در غیاب شرط صریح، هیچ تعهد یا ضمانت اجرایی را قابل استناد نمیداند. این پژوهش استدلال می کند که مسئله استیلاد، کلیدی برای بازخوانی تفاوت های بنیادین در مبانی تفسیر قرارداد در فقه اسلامی است و بر ضرورت تصریح توافقات مرتبط با فرزندآوری در عقد نکاح تأکید می ورزد. یافتهها علاوه بر کاربرد در مطالعات فقه تطبیقی، پیامدهای عملی برای تقنین در حقوق خانواده دارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| شرط ارتکازی؛ استیلاد؛ فقه تطبیقی؛ تفسیر قرارداد؛ فقه امامیه؛ فقه اهل سنت؛ اراده صریح | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The Implicit Condition of Sexual Exclusivity in Permanent Marriage: An Analysis of Its Foundations in Imami and Sunni Jurisprudence and Its Legal Implications | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Mahmud Akbari1؛ ehsan yavari2؛ meysam shoeyb3 | ||
| 1Faculty member, Law Department, Ayatollah Boroujerdi University | ||
| 2Faculty member, Law Department, Ayatollah Boroujerdi University | ||
| 3PhD in Jurisprudence and Fundamentals of Islamic Law, Ferdowsi University of Mashhad | ||
| چکیده [English] | ||
| Adopting a comparative approach, this article analyzes the legal status of the spouses’ silence regarding procreation in a permanent marriage contract within Imami and Sunni jurisprudence. The findings indicate that the divergence between these two schools in interpreting such silence is not merely a secondary difference but reflects a deeper philosophical contrast in their conceptualization of contractual nature. Although both schools agree that procreation is not an intrinsic element of marriage, they diverge significantly when facing the spouses’ silence: Imami jurisprudence, grounded in a purposive and customary paradigm, interprets silence as an implicit (presumptive) condition. Relying on social custom and the rational objectives of marriage, it recognizes hardship (ʿusr wa ḥaraj) as a valid ground for remedy when one party refuses procreation. In contrast, Sunni jurisprudence, adhering to a formalistic and textual paradigm, validates only express intent and, in the absence of an explicit stipulation, denies any enforceable obligation or sanction. The study argues that the issue of procreation serves as a key to reinterpreting the fundamental differences in contract interpretation within Islamic jurisprudence and underscores the necessity of explicitly stipulating agreements related to procreation in marriage contracts. Beyond its contribution to comparative jurisprudence, the findings carry practical implications for family law legislation. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Implicit Condition, Sexual Exclusivity, Comparative Jurisprudence, Contract Interpretation, Imami Jurisprudence, Sunni Jurisprudence, Express Intent | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 193 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 121 |
||