تحلیل محتوای کیفی تبصره (2) بودجه کل کشور در سالهای 1395-1403 | ||
| مطالعات بین رشتهای اقتصاد | ||
| مقاله 4، دوره 1، شماره 3، مهر 1404 اصل مقاله (1.23 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22091/ise.2025.13215.1041 | ||
| نویسندگان | ||
| محمدجواد معصومی نیا1؛ کریم ابراهیمی* 2 | ||
| 1دانشجوی دکتری گروه اقتصاد اسلامی، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه قم، قم، ایران. | ||
| 2استادیار گروه مدیریت صنعتی، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه قم، قم، ایران. | ||
| چکیده | ||
| میزان مداخله دولت در فعالیتهای اقتصادی یکی از حوزههای چالش برانگیز در ادبیات اقتصادی است. در این خصوص، یکی از مهمترین اسنادی که خط مشی و حدود و ثغور مداخله دولت در حوزه اقتصاد را تبیین مینماید، سند بودجه است. سند بودجه مشتمل بر احکام و قواعدی است که دولت در برش یکساله برنامه توسعه کشور نیازمند آنها است تا بتواند مجوزهای قانونی مورد نیاز برای پیشبرد برنامههای خود را اخذ کند. این احکام در قالب تبصرههای ماده واحده قانون بودجه تصویب میشوند و اصطلاحاً بهعنوان قوانین تنظیمگر بخشهای مختلف عمل مینمایند. یکی از مهمترین این تبصرهها که اتفاقاً در برخی از بندهای آن به نقش دولت در حوزههای مختلف مالی و اقتصادی اشاره میشود، تبصره(2) است. تبصره(2) قانون بودجه سالانه بهعنوان یکی از ابزارهای کلیدی دولت برای مدیریت بنگاههای دولتی و چارچوبی برای واگذاری شرکتهای دولتی و نحوه مصرف وجوه حاصل از خصوصیسازی تعیین میشود. منطق تعریف تبصره (2) در قوانین بودجه، هماهنگسازی احکام مربوط و افزایش شفافیت منابع و مصارف این شرکتها بوده است. بر این اساس، در پژوهش حاضر که یک رویکرد کیفی در روششناسی دارد، با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی، کلیه تبصرههای (2) قوانین بودجه سالانه از سال 1395 تا سال 1403 بررسی شده است. در این فرایند، با تکنیک کدگذاری سه مرحلهای ( باز، محوری و گزینشی)، کلیه متون تبصرهها کدگذاری شد و در نهایت 156 کد باز، 95 کد محوری و 16 کد گزینشی بهدست آمد. از میان اینها، احکام ناظر بر انتظامبخشی، احکام هزینهای، احکام ناظر بر واگذاری و احکام ناظر بر هوشمندسازی بیشترین تعداد کد و در نتیجه بیشترین تمرکز تبصره را به خود اختصاص دادهاند. نوآوری پژوهش در نمایش مقولات و مفاهیم اصلی تبصره(2) طی 9 سال و ارائه راهکار به سیاستگذاران برای تدوین آن در سالهای آتی است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| خصوصی سازی؛ رد دیون شرکت های دولتی؛ واگذاری؛ اصل 44؛ حکمرانی شرکتی؛ تبصره 2؛ سند بودجه | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Qualitative content analysis of Note (2) of the country's total budget in 1395-1403 | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Mohammad Javad Masoominia1؛ Karim Ebrahimi2 | ||
| 1PhD student, Department of Islamic Economics, Faculty of Economic and Administrative Sciences, University of Qom, Qom, Iran. | ||
| 2Assistant Professor, Department of Industrial Management, Faculty of Economic and Administrative Sciences, University of Qom, Qom, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| The extent of government intervention in economic activities is one of the challenging areas in economic literature. In this regard, one of the most important documents that desines the policy and the scope and and boundaries of government intervention in the economy is the budget document. The budget document consists of provisions and regulations that the government needs in the one-year segment of the national development plan in order to obtain the necessary legal authorizations to advance its programs. These provisions are approved in the form of clauses within the single-article budget law and are referred to as regulatory laws for various sectors. One of the most important of these clauses, which in some of its paragraphs refers to the government's role in various financial and economic areas, is Clause (2). Clause (2) of the annual budget law serves as one of the key tools for the government to manage state-owned enterprises and as a framework for the divestiture of state-owned companies and the manner of spending the from privatization. The rationale for defining defining Clause (2) in budget laws has been to harmonize related provisions and increase the transparency of the resources and expenditures of these companies. Accordingly, in the present study, which adopts a qualitative approach in its methodology, using the qualitative content analysis method, all Clause (2) provisions of the annual budget laws from 1395 to 1403 (2016–2024) were examined. In this process, through a three-stage coding technique (open, axial, and selective), all clause texts were coded, and finally 156 open codes, 95 axial codes, and 16 selective codes were obtained. Among these, provisions related to regularization, expenditure provisions, provisions related to divestiture and provisions related to digitalization accounted for the highest number of codes and thus the primary focus of the clause. The novelty of this study lies in presenting the main categories and concepts of Clause (2) over nine years and providing recommendations to policymakers for its formulation in the coming years. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Privatization, Debt Settlement of State-Owned Enterprises, Divestiture, Article 44 of the Constitution, Corporate Governance, Clause (2), Budget Document | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 234 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 123 |
||