جعل ادیبانه کلمات شعر و بلاغت آن | ||
| پژوهش های دستوری و بلاغی | ||
| دوره 14، شماره 26، دی 1403، صفحه 169-184 اصل مقاله (600.63 K) | ||
| نوع مقاله: بلاغی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22091/jls.2025.12483.1679 | ||
| نویسنده | ||
| اختیار بخشی* | ||
| استادیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| در این مقاله با روش توصیفی- تحلیلی به بررسی موضوع جعل ادیبانه در شعر پرداختهایم. جعل ادیبانه هرگونه تغییر و تبدیل در کلمات، بافت و ساخت شعر است که در جریان نقل شفاهی یا نوشتن شعر یک شاعر، به صورت غیرعمدی یا عمدی از سوی شخص ادیب انجام میشود. با توجه به فراوانی و شیوع این امر و اینکه تا کنون در هیچ منبع علمی مربوط به ادبیاتشناسی، به صورت مستقل به این موضوع پرداختهنشده، اهمیّت و ضرورت انجام این تحقیق آشکار میگردد. مسئلۀ تحقیق، تبیین ماهیت، تعریف، ویژگیها، انواع جعل ادیبانه، تأثیر آن بر تعدّد نسخ خطی و چگونگی حضور آن در کتب علوم بلاغی است. در مقدمۀ مقاله به معرفی موضوع مقاله با ذکر نمونهها و به بحث دشواری نامگذاری این پدیده پرداخته و خاطرنشان کردهایم که در این مقاله منظور ما از جعل، معنای خنثای آن، یعنی ساختن است. در ادامه به پیشینۀ تحقیق و بررسی این پدیده از منظر علوم بلاغی پرداختهایم. سپس موضوع تأثیر این پدیده را بر تعدّد نسخ دیوانهای شاعران با ذکر و تحلیل نمونههایی از دیوان حافظ بررسی کردهایم و در ادامه چگونگی حضور این پدیده در کتابهای مربوط به علوم بلاغی با ذکر نمونههای متعدّد بررسی و تحلیل شده است. نتیجۀ تحقیق نشان میدهد که جعل ادیبانه به دو نوع اصلی شفاهی و کتبی و این دو نوع نیز به گونههای شاعرانه و غیرشاعرانه و آگاهانه و ناآگاهانه تقسیم میشود. در جعل شاعرانه گاه نتیجۀ کار زیباتر، متناسبتر و تأثیرگذارتر از اصل شعر شاعر از کار درمیآید. جعل ادیبانه کتبی اغلب از نوع غیرشاعرانه است. این نوع جعل در نسخهبدلها اغلب به صورت آگاهانه و غیرشاعرانه دیده میشود. در کتب علوم بلاغی به مواردی متعدّد از این پدیده میتوان برخورد که اغلب از نوع ناآگاهانه و غیرشاعرانهاند. به عنوان نتیجۀ کلی باید گفت که جعل ادیبانه اغلب غیرشاعرانه است و به زیبایی، تناسب، فصاحت و بلاغت اشعار آسیب وارد میکند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تعدّد نسخهها؛ تغییر و تبدیل؛ جعل ادیبانه؛ شعر؛ شعرسازی؛ علوم بلاغی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Literary Alteration of the Words of Poetry and its Rhetoric | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Ikhtiyar Bakhshi | ||
| Assistant Professor of Persian Language and Literature. Farhangian University. Tehran. Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| In this article, we have examined the issue of literary alteration in poetry using a descriptive-analytical method. Literary alteration is any change or transformation in the Words, texture and structure of a poem that is made unintentionally or intentionally by the writer during the oral transmission or composition of a poem. Given the frequency and prevalence of this issue, and the fact that it has not been addressed independently in any scientific source related to literary studies, the importance and necessity of conducting this research is clear. The research question is to explain the nature, definition, characteristics, and types of literary alteration, its effect on the abundance of manuscripts, and its presence in rhetorical books. In the introduction to the article, we introduce the topic of the article by citing examples and discussing the difficulty of naming this topic. We have noted that in this article, by alteration we mean its neutral meaning, that is to make. In the following, we will discuss the background of research and study of this phenomenon from the perspective of rhetorical sciences. Then, we have examined the impact of this phenomenon on the number of copies of poets' divans by presenting and analyzing examples from Hafez's divan and we have continued to examine and analyze the presence of this phenomenon in books related to rhetorical sciences by citing numerous examples. The results of the research show that literary alteration is divided into two main types: oral and written, and these two types are also divided into poetic and non-poetic, intentional and unintentional types. In poetic alteration, sometimes the result of the work turns out to be more beautiful, more appropriate, and more effective than the original poem of the poet. Written literary alteration is often of an unpoetic nature. This type of alteration in the duplicitous version is often seen as conscious and unpoetic. In books on rhetorical sciences, this phenomenon is often seen in a non-poetic form. As a general conclusion, it should be said that literary alteration is often unpoetic and damages the beauty, proportion, eloquence, and rhetoric of poems. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Multiple versions, Change and transformation, Literary alteration, Poetry, Composing poetry, Rhetorical sciences | ||
| مراجع | ||
|
References Alavi Moqaddam M. & Ashrafzade, R. (2002). Maani va bayan. Tehran: Samt. [In Persian] Anoosheh, H. et al. (2002). Farhangname-ye Adabi-ye Farsi. Vol. 2. Tehran: Sazman-e Chap va Entesharat. [In Persian] Azarnoosh, A. (2002). Farhang-e Mo'aser Arabi-Farsi. Tehran: Ney. [In Persian] Bakhshi, I. (2017). Torkan-e Parsigu ya khuban-e Parsigu. “Majmu’e maqalat-e dovvomin kogere-ye olum ensani va motale’at-e farhangi”. 1-12. [In Persian] Dehkhoda, A. (1967). Loghatname. Tehran: Entesharat-e daneshghah-e Tehran. [In Persian] Ferdowsi, A. (2001). Shahnameh (Moscow Press). Tehran: Qatre. [In Persian] Hafiz Shirazi, Kh. Sh. M. (2006). Divan-e-Hafez. Ed. By. Mohammad Qazvini & Qasem Ghani.Tehran: Payam-e Haqq. [In Persian] Hedayat, R. (1888). Riyaz-ol arefin. Tehran: Chapkhane-ye darolkhalafe-ye Tehran. [In Persian] Homayi, J. (1992). Fonoon-e Balaghat va Sanna’at-e Adabi. Tehran: Homa. [In Persian] Jami, N. A. (2008). Baharestan. Ed. By. Esma’il Hakemi. Tehran: Entasharat-e Ettela’at. . [In Persian] Khatib Rahbar, Kh. (1994). Roudaki. Tehran: Safi Ali Shah. [In Persian] Khorramshahi, B. (1994). Hafeznameh. Tehran: Elmi va Farhangi. [In Persian] Movlavi, j. M. (2005). Kulliyat- e Shams-e Tabriz. Ed. By. Badi'ozzamān Forūzānfar. Tehran: Elm. [In Persian] Movlavi, j. M. (2003). Masnavi Ma’navi Rumi. Ed. By. Tovfiq H. Sobhani. Tehran: Rowzaneh. [In Persian] Moein, M. (1992). Farhang-e Farsi-ye Moein. Tehran: Amir Kabir. [In Persian] Mokhtari, O. (1962). Divan-e Osman Mokhtari. Ed. By. Jalaloddin Homaei. Tehran: Bongah-e Tarjome va Nashr-e Ketab. [In Persian] Rastgu. M. (1991). E’mal-e saliqe-ye Sha’erane. “Adabestan-e farhang-o honar”. 22. 42-47. [In Persian] Razi, Sh. M. Q. (2009). Almoajam fi Ma’aire Asharolajam. Ed. By. Siroos Shamisa. Tehran: Elm. [In Persian] Sa’di Shirazi, M. (2005). Kolliyate Sa’di. Ed. By. Mohammad Ali Foroughi. Tehran: Namak. [In Persian] Sadri Afshar, Gh. et al. (2002). Farhang-e mo’aser-e Farsi-ye Emrouz. Tehran: Farhang-e mo’aser. [In Persian] Sanayi Gaznavi. M. (2009). Divan-e Sanayi Gaznavi. Tehran: Sanayi. [In Persian] Shafi'i Kadkani, M. (1998). Jaduy-e mojaverat. “Bukhara”. 2, 15–26. Shafi'i Kadkani, M. (1993). Taziyanehay-e soluk: Naqd-o tahlil-e chand qasiyde az Sanayi-e Ghaznavi. Tehran: Aghah. [In Persian] Shamisa, S. (2002). Bayan. Tehran: Ferdows. [In Persian] Shamisa, S. (2014). Bayan va Ma’ani. Tehran: Mitra. [In Persian] Shamisa, S. (2005). Ma’ani. Tehran: Mitra. [In Persian] Shamisa, S. (2019). Negah-i taze be Badi’. Tehran: Mitra. [In Persian] Safavi, K. (2015). Az Zabanshenasi Be Adabiyyat: Nazm. Vol.1. 5th edition. Tehran: Soore-ye Mehr. [In Persian] Safavi, K. (2015). Az Zabanshenasi Be Adabiyyat: She’r. Vol.2. 5th edition. Tehran: Soore-ye Mehr. [In Persian] | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 521 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 262 |
||