نحو و پیوند آن با اندیشه در سخنان شیخ ابوالحسن خرقانی | ||
| پژوهش های دستوری و بلاغی | ||
| دوره 14، شماره 26، دی 1403، صفحه 187-202 اصل مقاله (566.9 K) | ||
| نوع مقاله: دستوری | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22091/jls.2025.12672.1686 | ||
| نویسنده | ||
| احمد سنچولی* | ||
| دانشیار زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه زابل،زابل، ایران. | ||
| چکیده | ||
| خرقانی یکی از عارفان برجستة قرن چهارم و پنجم هجری که با وجود اُمّی بودن، سخنانش از طراوت و تازگی خاصی برخوردار است. هرچند بهدلیل غرابت واژههای نامأنوس، کاتبان و تذکرهنویسان تغییرات و تصرّفاتی در کلام او روا داشتهاند، اما سخنانش هم از حیث لفظ و هم از لحاظ معنی، ویژگیهایی دارد که زبان او را از زبان دیگران متمایز میکند. لذا در این پژوهش که به شیوۀ توصیفی- تحلیلی صورت گرفته، بهمنظور دستیابی به ویژگیهای سبکی سخنانش، نحو و پیوند آن با محتوای کلامش بر اساس سبکشناسی لایهای از حیث پیوند و طول جملهها، وجه فعل و صدای دستوری مورد بررسی و مطالعه قرار گرفته است. سبک جملات او هم گسسته است و هم پیوسته و در مواردی بسیار اندک متصل و تودرتو. جملاتش کوتاه و متناسب برای بیان تجربههای عاطفی و شهودی است. در مواردی که او از احوال خود سخن میگوید و هیجانهای عاطفیاش را در لحظات کشف و شهود بیان میکند، وجه فعل اخباری است. در چنین حالتی گوینده مغلوب ضمیر ناخودآگاه و عواطف شدید باطنی خویش است و صدای دستوری سخنانش غالباً انعکاسی است. در مواردی هم که به توصیهای اخلاقی و عرفانی میپردازد، وجه فعل التزامی (امر، نهی، التزام) است و سخنانش متأثر از ضمیر خودآگاه وی بوده و بهدلیل جهتگیری کلام بهسوی مخاطب، جنبۀ ترغیبی و تشویقی مییابد. خرقانی آنگاه که به توضیح و تشریح نکتهای عرفانی و اخلاقی میپردازد، کلامش حالت ارجاعی دارد. با توجه به نظریۀ ارتباط زبانی یاکوبسون، در این حالت نیز وجه فعل، اخباری و صدای دستوری غالب در اینگونه سخنان، صدایی منفعل است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ابوالحسن خرقانی؛ سبکشناسی لایهای؛ نحو؛ وجه فعل؛ صدای دستوری | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Syntax and its Connection with Thought in the Words of Sheikh Abulhasan Kharqani | ||
| نویسندگان [English] | ||
| ahmad sanchooli | ||
| Associate Professor of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Zabol University. zabol. Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| Despite being an illiterate, Kharghani is one of the prominent mystics of the 4th and 5th centuries of Hijri, whose words are particularly fresh and new. Although, due to the strangeness of unfamiliar words, scribes and writers of biography have allowed changes and manipulations in his words, but his words have characteristics both in terms of words and of meaning that distinguish his language from the language of others. Therefore, in this research, which was conducted in a descriptive-analytical method, in order to achieve the stylistic features of his speech, the syntax and its connection with the content of his speech based on layered stylistics in terms of connection and sentence length, verb form and grammatical voice, have been investigated and studied. The style of his sentences is both discrete and continuous and in very few cases connected and complicated. His sentences are short and appropriate to express emotional and intuitive experiences. In cases where he talks about his situation and expresses his emotions in the moments of discovery and intuition, the mood of the verb is indicative. In such a situation, the speaker is dominated by his subconscious mind and strong inner emotions, and the commanding voice of his words is often reflexive. In cases where he deals with moral and mystical advice, the object of the verb is obligatory (command, prohibition, obligation) and his words are influenced by his conscious mind and because of the orientation of the words towards the audience, they have a persuasive and encouraging aspect. When Kharghani explains and describes a mystical and moral point, his speech is in the referential mood. According to Roman Jakobson's theory of linguistic communication, in this case too the verb mood is in the adverbial mood and the dominant grammatical voice in such speech is the passive voice. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Abolhasan Kharqani, Layered stylistics, Syntax, Verb form, Grammatical voice | ||
| مراجع | ||
|
References Abrams, M. H. (2008). Farang-e Towsifi-ye Estelahat-e Adabi. Tarjome-ye Sa'id Sabzian Moradabadi. Tehran: Rahnama. [In Persian] Arzhang, G. R. (2013). Dastoor-e Zaban-e Farsi-ye Emrooz. Tehran: Qatra. [In Persian] Aristotle. (2010). Rhetorigha (Fan-e Khatabe). Tarjome-ye Parkhideh Maleki. Tehran: Iqbal. [In Persian] Ansari Heravi, K. A. (1983). Tabaqat-ol-Sufiye. Be Ehtemam-e Mohammad Sarvar Mowlaei. Tehran: Toos. [In Persian] Anvari, H. and Ahmadi Givi, H. (2011). Dastoor-e Zaban-e Farsi 2. Tehran: Fatemi. [In Persian] Attar Neyshaburi, F. M. (2003). Tazkarat ol-Aowliya. Tashih-e Mohammad Este'lami. Tehran: Zovar. [In Persian] Baloo, F. and Abbasi, H. (2015). “Tahlil-e Rabete-ye “Ensan va Khoda” Dar Miras-e Erfani-ye Abolhasan Khareqani Ba Elham Az Nazari-ye “Man-o To” Martin Boober”. Majalle-ye Adabiyat-e Erfani-ye Daneshgah-e Al-Zahra (S). 7th year, No. 12, pp. 43-71. [In Persian] Caden, J. A. (2007). Farhang-e Towsifi-ye Adabiyat Va Naghd. Tarjome-ye Kazem Firouzmand, Tehran: Shadegan. [In Persian] Fairclough, N. (1990). Tahlil-e Enteghadi-ye Gofteman. Gorouh-e Motarjeman. Virastaran: Mohammad Nabavi Va Mehran Mohajer. Tehran: Markaz-e Tahghighat-e Rasaneha. [In Persian] Fotouhi, M. (2010). "Az Kalam-e Motamaken Ta Kalam-e Maghloob". Faslname-ye Naghd-e Adabi, Vol. 3, No. 10, pp. 35-62. [In Persian] Fotouhi, M. (2012), Sabkshenasi: Nazariyeha, Rooykardha Va Raveshha. Tehran: Sokhan. [In Persian] Farshidvard, K. (2003). Dastoor-e Mofassal-e Emrooz. Tehran: Sokhan. [In Persian] Jacobsen, R. (2001). Sakhtargaraei, Pasasakhtargaraei Va Motale'at-e Adabi (Majmoo'e Maghalat), Tarjome Be Sarparasti-ye Farzan Sojoodi, Tehran: Howzeh Honari. [In Persian] Crystal, D. (2003). A dictionary of Linguistics and Phonetices Blagkwell 5th edition (July 11, 1985). Kharqani, A. A. (2012). Naveshte Bar Darya, Az Miras-e Erfani-ye Abolhasan Kharqani. Moghademe, Tashih Va Ta'lighat: Mohammad Reza Shafi'i Kadkani. Tehran: Sokhan. [In Persian] Klaiman, A. H. (1991). Grammatical Voice. Cambridge Studies in Linguistics. Cambridge University Press. Meshkat ol-Dini, M. (2009). Dastoor-e Zaban-e Farsi: Vazhgan Va Peyvandhaye Sakhti. Tehran: Samt. [In Persian] Mohammadian, A. and Shahsanam, F. (2019). “Jelveha-ye Surrealism Dar Miras-e Erfani-ye Bayazid Va Abolhasan-e Khareghani”. Pajuheshnam-ye Erfan. 10th year, No. 20, pp. 141-165. [In Persian] Suhrawardi, S. (1976). Mosanafat-e Sheikh-e Eshraq. Be Tashih Va moghdame-ye Henry Corbin. Tehran: Anjoman-e Falsafe-ye Iran. [In Persian] Shafiei Kadkani, M. R. (2012). Naveshte Bar Darya, Az Miras-e Erfani-ye Abolhasan Kharqani. Tehran: Sokhan. [In Persian] Tortel, C. (1999). Sheikh Abolhassan-e Khareghani. Tarjome-ye Abdolhamid-e Rooh-Bakhshan. Tehran: Markaz. [In Persian] Tufte, V. (1971). Grammar as Style. USA: Holt, Rinehart and Winston, Inc. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 427 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 157 |
||