فن خطابه در مثنوی از دیدگاه استدراجات بر حسب مخاطب | ||
| پژوهش های دستوری و بلاغی | ||
| مقاله 2، دوره 14، شماره 26، دی 1403، صفحه 18-39 اصل مقاله (713.07 K) | ||
| نوع مقاله: بلاغی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22091/jls.2025.11679.1644 | ||
| نویسندگان | ||
| سیدمجید مقیمی1؛ علیرضا فولادی* 2 | ||
| 1استادیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. | ||
| 2دانشیار زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و زبان های خارجی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران. | ||
| چکیده | ||
| سخن گفتن به مقتضای حال مخاطب، از اساسیترین عناصر تعریفهایی است که برای علم معانی و در معنای گستردهتر آن، بلاغت، به دست دادهاند. این عملکرد، ریشه در آموزههای فن خطابه دارد و هدف از این مقدار توجه به مخاطب، اقناع است. حالات، خصوصیات و ویژگیهای مخاطب و تأثیر متقابل خطیب و مخاطب بر هم که در فن خطابه «استدراجات بر حسب مخاطب» نامیده میشود، در مثنوی به بهترین شکل مورد توجه بوده است. از جمله مواردی که به اثبات این مدعا یاری میرساند و در مقالة حاضر، با روش توصیفی- تحلیلی مورد بحث قرار گرفتهاند، عبارتند از: نقش مخاطب از جهت ایجاد انگیزه در خطیب، توجه به مخاطب خاص، استفاده از بیان عاطفی، درگیر کردن مخاطب با مباحث خطابه، بیان تعالیم به سادهترین شکل، عناوین اصلی و فرعی در خدمت خطابه، سکوت و رازداری در مقابل مخاطب نااهل و نامحرم، پاسخ به اشکالات مقدّر مخاطب، رفع ملال و خستگی از مخاطب و اشاره گذرا به داستان یا بحثی که مفصل آن در جایی دیگر از مثنوی آمده است. این مقاله پس از بحث دربارة موضوعات بالا، سرانجام نتیجه میگیرد که خالق مثنوی، آشنایی و درک وسیعی از نقش مخاطب در گیرایی و مقبولیت سخنان خطیب داشته است و همراه با شور و حال شاعرانه، از این شگرد خطابی در جهت جذب و جلب مخاطب استفاده کرده است و یکی از اصلیترین رموز مانایی و جاودانگی این اثر در کنار شاعرانگی و مهارت مولوی برای بیان انشائی، به مخاطبمحوری وی بازمیگردد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| بلاغت؛ خطابه؛ استدراجات؛ مخاطب؛ مثنوی معنوی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The rhetorical technique in the Masnavi from the point of view of audience-centered Estedrajat | ||
| نویسندگان [English] | ||
| seyedmajid moghimi1؛ alireza fouladi2 | ||
| 1Assistant Professor of Persian Language and Literature, Farhangian University, Tehran, Iran. | ||
| 2Associate Professor of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, University of Kashan, Kashan, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| Speaking according to the needs of the audience is one of the most basic elements of the definitions that have come from semantics and in its umbrella term, rhetoric. This function has its roots in the teachings of the art of rhetoric where the purpose of paying attention to the audience is persuasion. Paying attention to moods, characteristics and the mutual influence of the speaker and the audience, which is called the audience-oriented Estedrajat, has been considered in the best way in Mawlawi's Masnavi. Among the things that help to prove this claim and are discussed in the present article with a descriptive-analytical method are: the role of the audience in order to motivate the speaker, paying attention to the specific audience, using emotional expression; engaging the audience with the topics of the speech, expressing the teachings in the simplest form, main and secondary topics in the service of the speech, silence and confidentiality in front of the ineligible audiences, answering potential audience questions, relieving boredom and fatigue from the audience and referring to the story or a discussion that is detailed elsewhere in the Masnavi. After discussing the above topics, this article finally concludes that the creator of Masnavi had a broad understanding and familiarity with the role of the audience in the appeal and acceptability of the orator's words, and along with poetic enthusiasm, he used this rhetorical technique to attract and attract the audience. One of the main secrets of the permanence and immortality of this work, along with Rumi's poetics and skill in compositional expression, goes back to the audience-centered approach. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Eloquence, Rhetoric, Estedrajat, Audience, Masnavi-ye-Ma'anavi | ||
| مراجع | ||
|
References
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 544 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 236 |
||