تدوین چارچوبی برای تحول در برنامهی درسی دورهی کارشناسی علم اطلاعات و دانششناسی و ارائهی یک طرح پیشنهادی | ||
| علوم و فنون مدیریت اطلاعات | ||
| مقاله 11، دوره 11، شماره 3، مهر 1404، صفحه 316-284 اصل مقاله (2.06 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22091/stim.2025.10975.2121 | ||
| نویسنده | ||
| غلامرضا حیدری* | ||
| دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران | ||
| چکیده | ||
| هدف این نوشتار تدوین چارچوبی برای تحول در برنامهی درسی دورهی کارشناسی علم اطلاعات و دانششناسی و طراحی یک برنامهی درسی پیشنهادی برای این رشته بوده است. دستیابی به این هدف قبل از هر چیز مستلزم نقد برنامههای درسی موجود بود. ابتدا با طرح دقیق و همهجانبهی مساله، مهمترین چالشها و سؤالاتی که در این زمینه وجود دارد، به گونهای روشمند و نظاممند دستهبندی و تدوین شدهاند. قدم بعدی نقد و بررسی وضعیت برنامههای درسی موجود و شناسایی و تحلیل محورهای عمدهی نقد و جزییات آن بود. در ادامه، شبکهای از واژگان پربسامد در گفتارهای روزمرهی دغدغهمندان دانشگاهی ترسیم شد که بیانگر کلیدیترین مفاهیم در مورد دورههای آموزشی کارآمد و مورد نیاز امروز و آینده است. این اصطلاحات و کلمات پرتکرار تا حدودی تکلیف گفتمان غالب و پیامدهای آن برای دروس آموزشی را روشن میکند. سپس، معیارها و شاخصهای تحول در تناظر با محورهای عمدهی نقد، شبکهی واژگانی و گفتمان غالب، شناسایی و دستهبندی شدند. در همین راستا، دروس عمومی، پایه و تخصصی با توجه به معیارها و شاخص-های تعیینکنندهی مسیر تحول، مورد نقد و بررسی و بازاندیشی و بازنگری قرار گرفتند و دروس پیشنهادی، برای دورههای آموزشی پایه، عمومی، تخصصی الزامی (اجباری) و اختیاری و حتی فناورانه و کارآفرینانه، که در واقع و به ترتیب ادامهی دروس الزامی و اختیاری به حساب میآیند، شناسایی و ارائه شدند. در نهایت با تحلیل، و قبض و بسط انواع دروس تخصصی، و فرایندهای موجود در آنها، راهکارهایی برای چگونگی کارآمدسازی تک تک دروس در نسبت با معیارها، ارائه شده است. پیشنهاد نهایی این متن اجرای یک طرح پژوهشی وسیع و عمیق به منظور تکمیل و به سرانجام رساندن طرح پیشنهادی این پژوهش برای آموزش در دورهی کارشناسی علم اطلاعات و دانششناسی است. در این نوشتار نمونههایی از چگونگی تحلیل و قبض و بسط روشمند و نظاممند ابعاد مختلف برنامهی درسی دورهی کارشناسی علم اطلاعات و دانششناسی ارائه شد. توسعه و ادامهی این تلاشها و کار عمیق در تک تک بخشهای این نوشتار مستلزم مطالعه و پژوهش بیشتر است. برای نمونه در مورد دروس مختلف و توسعهی بحث در بخشهای مختلف برنامههای آموزشی و درسی موجود دورهی کارشناسی علم اطلاعات و دانششناسی، نکات زیادی برای ارائه وجود دارد که در قالب یک مقالهی محدود نمیگنجد و نیازمند محملها و فضاهای خاص دیگری است. این فضا میتواند با ارائهی یک طرح بزرگ پژوهشی ایجاد و مهیا شود. همانطور که بیان شد در این مقاله تنها نمونههایی از ابعاد بزرگتر برنامهی درسی و مسائل و موضوعات مختلف آن مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. ادامهی این پژوهش مخصوصاً در قالب یک طرح پژوهشی بزرگتر، حتی میتواند به عنوان الگویی برای دیگر رشتههای علوماجتماعی و انسانی هم مورد توجه قرار گیرد. یک پژوهش گسترده در این مورد حداقل در پنج محور زیر قابل توسعه است: 1. تکمیل و توسعهی بیان مسأله و ابعاد آن تحت عنوان: تبیین مسالهی برنامهی درسی در علم اطلاعات و دانششناسی یا تحلیل دانششناختی مسألهی برنامهی درسی در علم اطلاعات و دانششناسی؛ 2. توسعهی نقد در ابعاد مختلف برنامههای درسی موجود قبلی 1391 و فعلی در پنج دانشگاه مورد بررسی، و رسیدن به دستهبندی و جمعبندی نهایی تحت عنوان: نقد و تحلیل برنامههای درسی دورهی کارشناسی علم اطلاعات و دانششناسی؛ 3. تدوین و توسعهی چارچوبی برای تحول در برنامهی درسی دورهی کارشناسی علم اطلاعات و دانششناسی در قالب فهرست معیارها و توصیف دقیق و عمیق تکتک آنها تحت عنوان: ارائهی چارچوبی برای تحول در برنامهی درسی دورهی کارشناسی علم اطلاعات و دانششناسی؛ 4. توسعهی توصیفات و تحلیلهای مربوط به بخش انواع دروس عمومی، پایه، و تخصصی الزامی و اختیاری تحت عنوان طرح پیشنهادی برنامهی درسی دورهی کارشناسی علم اطلاعات و دانششناسی یا ارائه و تبیین طرح پیشنهادی برنامهی درسی دورهی کارشناسی علم اطلاعات و دانششناسی؛ 5. توسعه مداوم در زمینهی ارزیابی طرحهای پیشنهادی و بررسی ابعاد آن از دیدگاه حرفهمندان علم اطلاعات و دانششناسی. | ||
| کلیدواژهها | ||
| برنامهی درسی"؛ علم اطلاعات و دانششناسی"؛ دورهی کارشناسی"؛ تحول"؛ نقد"؛ معیارها و شاخصها"؛ "؛ گفتمان غالب"؛ کارآمدی"؛؛ "؛ قبض و بسط رشتهای" | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Developing a Framework for Curriculum Reform in the Undergraduate Program of Information Science and Knowledge Studies and Presenting a Proposed Plan | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Gholamreza Heidari | ||
| Associate Professor of Knowledge and Information Science, Razi University, Kermanshah, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| The aim of this paper is to develop a framework for curriculum reform in the undergraduate program of Information Science and Knowledge Studies and to design a proposed curriculum for this field. Achieving this goal first requires a critique of the existing curricula. Initially, by precisely and comprehensively addressing the issue, the most significant challenges and questions in this area were methodically and systematically categorized and formulated. The next step involved reviewing and critiquing the current curricula and identifying and analyzing the major critique points and their details. Subsequently, a network of frequently used terms in the everyday discourse of concerned academics was mapped out, reflecting the key concepts regarding the efficient and necessary educational programs for today and the future. These recurring terms and phrases somewhat clarify the prevailing discourse and its implications for educational courses. Then, the criteria and indicators for transformation, corresponding to the main critique points, the lexical network, and the prevailing discourse, were identified and categorized. Accordingly, general, foundational, and specialized courses were critiqued, reconsidered, and revised concerning the determining criteria and indicators for the transformation path, and the proposed courses were identified and presented for basic, general, mandatory specialized, and elective specialized courses, including technological and entrepreneurial courses, which essentially continue mandatory and elective courses, respectively. Finally, by analyzing and expanding on various specialized courses and the existing processes within them, strategies were presented for enhancing the efficiency of each course concerning the criteria. The final recommendation of this text is to implement an extensive and in-depth research project to complete and finalize the proposed plan of this research for undergraduate education in Information Science and Knowledge Studies. Keywords: Curriculum, Information Science and Knowledge Studies, undergraduate curriculum, Undergraduate Course, Reform, Critique, Rethinking and Revising, Criteria and Indicators, Dominant Discourse, Core General Competencies, Core Specialized Competencies, General Courses, Basic Courses, Mandatory Specialized Courses (Compulsory), Optional Specialized Courses, Technological Courses, Entrepreneurial Courses, Efficiency, Disciplinary Expansion and Contraction. The aim of this paper is to develop a framework for curriculum reform in the undergraduate program of Information Science and Knowledge Studies and to design a proposed curriculum for this field. Achieving this goal first requires a critique of the existing curricula. Initially, by precisely and comprehensively addressing the issue, the most significant challenges and questions in this area were methodically and systematically categorized and formulated. The next step involved reviewing and critiquing the current curricula and identifying and analyzing the major critique points and their details. Subsequently, a network of frequently used terms in the everyday discourse of concerned academics was mapped out, reflecting the key concepts regarding the efficient and necessary educational programs for today and the future. These recurring terms and phrases somewhat clarify the prevailing discourse and its implications for educational courses. Then, the criteria and indicators for transformation, corresponding to the main critique points, the lexical network, and the prevailing discourse, were identified and categorized. Accordingly, general, foundational, and specialized courses were critiqued, reconsidered, and revised concerning the determining criteria and indicators for the transformation path, and the proposed courses were identified and presented for basic, general, mandatory specialized, and elective specialized courses, including technological and entrepreneurial courses, which essentially continue mandatory and elective courses, respectively. Finally, by analyzing and expanding on various specialized courses and the existing processes within them, strategies were presented for enhancing the efficiency of each course concerning the criteria. The final recommendation of this text is to implement an extensive and in-depth research project to complete and finalize the proposed plan of this research for undergraduate education in Information Science and Knowledge Studies. Keywords: Curriculum, Information Science and Knowledge Studies, undergraduate curriculum, Undergraduate Course, Reform, Critique, Rethinking and Revising, Criteria and Indicators, Dominant Discourse, Core General Competencies, Core Specialized Competencies, General Courses, Basic Courses, Mandatory Specialized Courses (Compulsory), Optional Specialized Courses, Technological Courses, Entrepreneurial Courses, Efficiency, Disciplinary Expansion and Contraction. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| &ldquo؛ Curriculum&rdquo؛ Information Science and Knowledge Studies&rdquo؛ undergraduate curriculum&rdquo؛ Undergraduate Course&rdquo؛ Reform&rdquo؛ Critique&rdquo؛ Criteria and Indicators&rdquo؛ Dominant Discourse&rdquo؛ Efficiency&rdquo؛, &ldquo؛ Disciplinary Expansion and Contraction&rdquo | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 357 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 69 |
||