امکانسنجی جبران زیان خسارت دیده معنوی ناشی از انتشار امواج الکترومغناطیس در دریاها با تمرکز بر رویکرد قاعده فقهی لاضرر و حقوق فرانسه | ||
| پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب | ||
| دوره 12، شماره 4 - شماره پیاپی 46، دی 1404، صفحه 199-232 اصل مقاله (1.32 M) | ||
| نوع مقاله: علمی و پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22091/csiw.2025.9931.2459 | ||
| نویسندگان | ||
| مژگان مطلبی1؛ محمود قیوم زاده* 2؛ محمدرسول آهنگران3 | ||
| 1دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران. | ||
| 2استاد گروه حقوق، دکتری تخصصی، واحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامی، ساوه، ایران. | ||
| 3استاد گروه فقه و حقوق، دانشکده الهیات، دانشکدگان فارابی،دانشگاه تهران، قم، ایران. | ||
| چکیده | ||
| این جستار با هدف امکانسنجی جبران زیان خسارت دیده معنوی ناشی از انتشار امواج الکترومغناطیس در دریاها انجام شده است. این پژوهش با روشی توصیفیتحلیلی به بررسی امکانسنجی و شیوههای جبران زیان خسارت دیده معنوی ناشی از انتشار امواج الکترومغناطیس در دریاها در گستره فقه و حقوق فرانسه پرداخته است. با توجه به مسئله اصلی پژوهش در قانون مسئولیت مدنی جمهوری اسلامی ایران مواد 1، 2، 8، 9 و10 به خسارت معنوی و نحوهی جبران خسارت معنوی پرداخته است. همچنین با بررسیهای انجام شده نشان داده شد در قوانین مدنی کشور فرانسه به خسارت معنوی و نحوهی جبران آن نیز پرداخته شده است. در متون فقهی نیز شیوهای برای جبران این نوع از خسارات پیشبینی نشده و اجرای حد، تعزیر، قصاص و پرداخت دیه تنها برخی از مصادیق خسارت معنوی را تا حدودی جبران میکند. یافتههای پژوهش نشان میدهد که در حقوق فرانسه خسارتهای مادی و معنوی قابل جبران است، ولی باید این خسارت آشکارا غیرعادی بوده و اهمیتی خاص نیز داشته باشد. همچنین قواعد مسئولیت مدنی در حقوق ایران و فرانسه در قبال ارسال امواج الکترومغناطیس مبتنی است بر اجتناب از اضرار ناروا به دیگران و در صورت لزوم جبران ضررهای وارده که در حقوق ایران در پرتو قاعده لاضرر قابل تأمل است. نتایج تحقیق حاکی از آن است که جبران کامل خسارت معنوی امری ناممکن است به این دلیل که معیاری برای اندازهگیری دقیق آن وجود ندارد و لذا از هر طریقی که بتواند رضایت خاطر و تسکین روحی زیاندیده را فراهم نماید بایستی استفاده کرد. با توجه به رویه قضایی میتوان گفت که دو معیار برای جبران خسارت معنوی وجود دارد. مهمترین و بحثانگیزترین معیار جبران خسارت معنوی، شیوه جبران مالی است. معیار دیگر جبران خسارت معنوی نیز شیوه جبران غیرمالی است. | ||
تازه های تحقیق | ||
در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، از جمله در اصول 39 و 40 ایراد هرگونه ضرر و خسارت ممنوع شده و طبق اصل 22 و 23 و 32 قانون اساسی، لطمه به حقوق معنوی انسانها ممنوع شده است و اگر خسارتی به حیثیت و شرافت و سرمایه معنوی کسی وارد آید طبق اصل 171 قانون اساسی باید جبران شود و در قوانین عادی نیز تلویحاً و یا با بالصراحه اشاراتی راجعبه خسارت معنوی شده است که این امر نشانگر توجه شایان قانونگذار ما به موضوع خسارت معنوی است. بحث ضررهای قابل مطالبه در سالهای اخیر جایگاه ویژهای یافته و مورد توجه خاص حقوقدانان و فقها قرار گرفته است و آرای قضایی بسیاری راجعبه آن صادر شده است. ضررهای قابل مطالبه بهطورکلی به دو دسته تقسیم میشود: 1. مادی؛ 2. معنوی. صدمههای بدنی را باید زیانی میان آن دو گروه به شمار آورد، چون هر دو چهره مادی و معنوی را دارا است، و در خصوص قابل مطالبه بودن این نوع از ضرر هم اشاره شده است. جبران ضرر ضرردیده امواج الکترومغناطیس در حدود مباحث مسئولیت مدنی وقتی عامل ورود ضرر مشخص باشد، از قضیه منطقی «عامل ضرر به غیر مکلف به ترمیم ضرر است» پیروی میکند. قضیه اما آنجا وارد چالش میشود که علم اجمالی نسبت به وجود چند عامل محقق است؛ اما دقیقاً مشخص نباشد کدامیک از آنها عامل اصلی ورود ضرر است. این عامل مجهول از بین چند عامل مصدر تأسیس حقوقی «عامل مجمل» است. دو رویکرد در این مورد اتخاذ شده است. در دکترین حقوق یک رویکرد مؤکد بر اینکه مسئولیت مدنی مبتنی بر رابطه عاملیت است و مجهول بودن عامل موجب نقص در معادلهی تسبیب است، بر سلب مسئولیت از تمام عوامل متعدد میرود. قائلین به رویکرد دوم اما مؤکد بر لزوم توازن میان رابطه عاملیت و ضرورت حمایت از ضرردیده راهکارهایی برای جبران ضرر ضرردیده ارائه میکنند که بررسی آنها در نظام حقوقی ایران و فرانسه مادهی اصلی مباحث پژوهش حاضر را تشکیل میدهد. چنان که قضیه از منظر فقه امامیه و قوانین ناظر بر حدود مسئولیت مدنی و ملزومات و بایستههای آن در دایره سامان حقوقی ایران مورد ارزیابی و آسیبشناسی واقع شده و ضمن پرداخت به مفاهیم و تأسیسات اساسی متشکل موضوعی ضمان قهری، نهایتاً به این نتیجه میانجامد که در نظام حقوق مسئولیت مدنی ایران هرچند میتوان با تعمیم برخی اصول تئوریک فقهی و حقوقی و ضوابط به تفسیر و تقدیر عملی محاکم رفع تحیر کرد؛ اما اصل قضیه در نظام داخلی مسکوت است و ترمیم این شکاف چه از مسیر تقنین (چهبسا اجتهاد) و چه از مسیر رویهی قضایی امر ناگزیر و محتوم است. اما در زمینه نوع شیوه جبران آن تفاوتهای دیدگاه وجود دارد فقهای عامه بیشتر به امکان جبران مالی خسارتهای معنوی توجه داشته درحالیکه فقهای امامیه بر شیوههای غیرمالی آن تأکید بیشتری مینمایند. درحالیکه خسارتدیده معنوی، ضرری است محقق و مسلم که مطالبه آن منطبق با قواعد حقوقی است و با توسل به قواعد عام مسئولیت مدنی و قاعده لا ضرر باید از ضرورت جبران خسارتدیده معنوی ناشی از انتشار امواج الکترومغناطیس دفاع نمود و نامحصور بودن زیاندیدگان نباید موجب از بین رفتن حق مطالبه خسارت شود. ازاینرو ضرورت وضع قوانینی کارآمد در این راستا بهوضوح احساس میشود. برای رفع آثار خسارت معنوی و نیز جلوگیری از تکرار چنین عملی در فقه اسلامی مجازات تعیین شده و آن را بهعنوان تعزیر در اختیار حاکم اسلامی قرار داده است. پس میتوان بیان داشت که جبران مالی و انواع جبرانهای غیرمالی بهمنظور ترمیم ضرر معنوی در فقه و حقوق اسلامی قابل دفاع است و علاوهبر آن حاکم اسلامی میتواند مجازاتهایی برای تأدیب ایرادکنندهی ضرر معنوی تعیین کند. بنابراین با در نظر گرفتن ماده 14 آیین دادرسی کیفری به نظر میرسد میتوان رأی به جبران خسارت عدم نفع خسارت دیده معنوی ناشی از انتشار امواج الکترومغناطیس داد؛ از سویی دیگر در نظام بینالمللی دولتها مطالبه عدمالنفع در این نظام به خسارتی غیرقابلانکار مبدل گشته است. لازم به ذکر است مطالبه تمام اشکال عدمالنفع منوط به تحقق شرایط محدود کننده خسارت معنوی ناشی از انتشار امواج الکترومغناطیس از قبیل وجود رابطه علیت، قابل پیشبینی بودن آن و رعایت تکلیف تقلیل خسارت است. در سیستمهای حقوقی کشور فرانسه راهکارهایی برای جبران خسارت معنوی در نظر گرفته شده است. امّا معیار ثابت و مشخصی برای روشهای جبران خسارت معنوی وجود ندارد. در ایران هنوز در شرعی بودن مطالبه اینگونه خسارات و نحوه جبران آن شک و تردید است. در صورتی که ضرر و زیان معنوی ناشی از جرم جزء مهمی از خسارات ناشی از جرم است. در قانون مدنی دو کشور ایران و فرانسه قوانین مربوط به خسارت معنوی و نحوه جبران آن بهصورت کلی نوشته شده و قانونگذار اشاره به شخص خاصی نکرده است. لازم به ذکر است که ساختار کلی مسئولیت مدنی ارسالکنندگان امواج در حقوق ایران و فرانسه در مبنا مشابه هم هستند؛ در حقوق ایران، عمد و بیاحتیاطی دو موجب مستقل برای دعاوی مسئولیت مدنی است. از طرفی مسئولیت مدنی در حقوق فرانسه، تقصیر عامل ضرر یا خطری که ایجاد نموده مبنا قرار گرفته که در شباهت حداکثری با حقوق ایران است. مسئولیت مدنی اشخاص حقوقی شرکتهای خصوصی ارسالکنندگان امواج الکترومغناطیسی در ایران و فرانسه با چالشهایی مبنایی (در حوزه تقصیر و عامل ضرر) و ساختاری در پرتو قوانین مدون و رویههای موجود مواجه است و هنوز پاسخ قانعکنندهای به تعیین سبب مسئول در خسارت الکترومغناطیس در موارد اجمال داده نشده است و در این خصوص به نظر میرسد به غیر از مواردی که مقرره قانونی خاصی با الهام از برخی نظریات نظیر نظریه خطر، مسؤولیت محض، تضمین حق و... برای خوانده یا خواندگان، مسؤولیت ضرر وارده را تحمیل میکند یا به جز در مواردی که قانونگذار با استفاده از برخی امارات یا فروض نظیر فرض سببیت، خوانده را ملزم به جبران خسارات زیاندیده میکند، نمیتوان با استفاده از قرعه و...، حکم به مسؤولیت خواندگان نمود. در موضوع ابهام نیز در قابل جبران بودن آن نباید تردید نمود، زیرا تمام شرایط قابل جبران بودن آن و به تعبیری ایجاد مسؤولیت وجود دارد. در خاتمه باید به این نکته نیز اشاره کرد که پذیرش مطلق جبران خسارت معنوی نظام حقوقی ما را دچار بحران بهاصطلاح مسئولیت مدنی خواهد نمود. به نظر میرسد لازم است قانونگذار علاوهبر دستور کلی برای جبران خسارات معنوی، مقرراتی را برای تعیین میزان و نحوه جبران خسارت معنوی وضع نماید.
| ||
| کلیدواژهها | ||
| خسارت معنوی؛ فقه؛ خسارت دیده معنوی؛ قاعدهی لاضرر؛ حقوق فرانسه؛ خسارت امواج الکترومغناطیس | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Feasibility of compensatory damages for spiritual damage caused by the emission of electromagnetic waves in the seas, focusing on the approach of the legal rule of harmless and French law | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Mozhgan Motalebi1؛ Mahmud ghayumzadeh2؛ Mohammad Rasool Ahangaran3 | ||
| 1PhD student in Jurisprudence and Fundamentals of Islamic Law, Isfahan (Khorasgan) Branch, Islamic Azad University, Isfahan, Iran. | ||
| 2Professor, Department of Law, PhD, Saveh Branch, Islamic Azad University, Saveh, Iran. | ||
| 3Professor, Department of Jurisprudence and Law, Faculty of Theology, Farabi Colleges, University of Tehran, Qom, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| This research, with an analytical and comparative method, has dealt with the feasibility of compensation for spiritual damage caused by the emission of electromagnetic waves in the seas, focusing on the approach of the legal rule of harm and French law. The special achievement of this research points to the fact that in jurisprudence texts no way has been foreseen to compensate for this type of unforeseen damages and the implementation of hadd, ta'zir, qisas and payment of dowry compensates only some examples of spiritual damage to some extent. The results of the research show that: in French law, material and spiritual damages can be compensated, but this damage must be obviously unusual and have a special importance. Also, the rules of civil liability in Iranian and French laws for sending electromagnetic waves are based on avoiding undue harm to others and, if necessary, compensating for the losses incurred, which can be considered in the light of the harmless rule in Iranian law. On the other hand, the loss of spiritual damage caused by the release of electromagnetic waves in the seas, the claim of non-profit in this system has become an undeniable loss. In French law, special laws and judicial procedure for the compensation of moral damage caused by sending waves of organized persons have been accepted. However, in Iranian law, a special law regarding the compensation of such losses has not been approved, and there is no consensus in the jurisprudence from which the right to demand compensation for collective damages can be inferred. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| jurisprudence, spiritual damage, harmless rule, French law, damage caused by electromagnetic waves | ||
| مراجع | ||
|
افشار، حسن (1400). جبران خسارت معنوی در حقوق ایران. تهران: مجد.
امیری، احمد؛ مبین، حجت؛ خورسندیان، محمدعلی و حیدری، سیروس (1400). «مسئولیت مدنی ناشی از آسیب به شخصیت مطالعه تطبیقی در فقه امامیه، حقوق ایران و انگلیس». پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب، دوره ۸، شماره۳.
انصاری، شیخ مرتضی (1415). کتاب المکاسب. جلد ۳، قم: کنگره جهانی بزرگداشت شیخ اعظم انصاری، چاپ اول.
پروین، فرهاد (1390). «خسارت معنوی در حقوق ایران»، تهران: ققنوس.
پورنوری، منصور و حبیبی، محمد (1386). حقوق بینالملل دریاها کنوانسیون حقوق دریاها. چاپ سوم، تهران: مهد حقوق.
توپا ابراهیمی، شبیر (1398). درآمدی بر خسارت معنوی. تهران: آثار اندیشه.
جلالی، محمود (1388). «تأسیس دادگاه بینالمللی محیطزیست و مشکلات آن». مطالعات حقوق خصوصی (حقوق)، دوره ۳۹، شماره 1.
حسینی نواز، سید علی (1391). سیستم حلوفصل اختلافات در کنوانسیون 1982. رساله دکتری، دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی.
دبیری، فرهاد؛ خلعتبری، یلدا و زارعی، سحر (1397). «دستیابی به توسعه پایدار از منظر حقوق بینالملل محیطزیست». انسان و محیطزیست. دوره ۱۶، شماره 1.
زمانی، سید قاسم (1381). «توسعه مسئولیت بینالمللی در پرتو حقوق بینالملل محیطزیست». پژوهشهای حقوقی، سال ۱، شماره 1.
ژوردن، پاتریس (1385). اصول مسئولیت مدنی، ترجمه مجید ادیب، تهران: میزان.
سلیمی، زهرا (1390). مسئولیت ناشی از آلودگی نفتی در حقوق ایران. پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی.
شید، بابک (1391). «مسئولیت مدنی متصدی حملونقل دریایی مواد خطرناک». تحقیقات حقوقی بینالمللی، دوره۵، شماره 18.
صفائی، حسین،(1399)، مسئولیت مدنی(الزامات خارج از قرارداد). تهران: سمت.
عسگری، علیرضا و حسینی، هادی (1393). «مسئولیت مالک کشتی و شرایط بیمهای آن». تحقیقات حقوقی بینالمللی، دوره 23، شماره 7.
قاسمی، ناصر و حیدری، فلورا (1390). «بررسی مسئولیت مدنی ناشی از خسارات زیستمحیطی»، فصلنامه پژوهش حقوق عمومی، مقاله 16، دوره 13، شماره ۳۴.
کوشه، ژرالد؛ لانگلند، جان، لبو، دانیل (1391). آیین دادرسی مدنی فرانسه. ترجمه: احمدعلی هاشمی، تهران: دادگستر.
گرشاسبی، علی (1389). مسئولیت مدنی ناشی از خسارات آلودگی نفتی در دریای آزاد. پایاننامه درجه کارشناسی ارشد، دانشکده حقوق و علوم سیاسی. گروه حقوق خصوصی. دانشگاه تهران.
لوراسا، میشل (1375). مسئولیت مدنی. ترجمه محمد اشتری، تهران: حقوقدان.
محقق داماد، سید مصطفی (1400). قواعد فقه (بخش مدنی). چاپ پنجاهوهشتم، تهران: اسلامیه.
مؤمنیراد، احمد؛ امیرخانی، آزاده و تیموری، زهره (1395). «حفظ محیطزیست محیطی بشر در قراردادهای نفتی». دو فصلنامه مطالعات حقوق بشر اسلامی، سال پنجم، شماره 11، صص 130-113.
نقیبی، ابوالقاسم (1388). خسارت معنوی در حقوق اسلام، ایران و نظامهای حقوقی معاصر. پایاننامه دکتری تهران: امیرکبیر.
نیکنام، زهرا (1392). «جبران خسارت معنوی در فقه و حقوق». شماره 11، تهران: مجله فقهی و حقوقی.
وفادار، علی (1386). «تعهد و مسئولیت دولتها در رعایت محیطزیست». علوم و تکنولوژی محیطزیست، دوره ۹، شماره 1.
وکیلزاده، رحیم (1396). «کرامت انسان در حقوق اسلام». شماره 8، تهران: ادیان و عرفان، علوم اسلامی.
یدایی امناب، محسن (1389). رویکرد نظام مسئولیت بینالمللی دولتها در خسارتهای زیستمحیطی. پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی.
یزدانیان، علیرضا و حبیبیان، هدیه (١٣٩٣). «مسئول جبران خسارات ناشی از حوادث هستهای در کنوانسیونهای بینالمللی و حقوق ایران». مجلۀ مطالعات حـقوقی دانـشگاه شیراز، دوره ۶، شماره ٢.
References Andrews, C. & Vernon, N (2021). Psychiatric Injury in Aviation Accidents under the Warsaw and Montreal Conventions: The Interface between Medicine and Law, Air L. & Com. 3. Estephan, D. P. , & Milde, M (2019). International Air Carrier Liability: The Montreal Convention of 1999, Mc Gill University, Canada. Magnier, Véronique. (2006). Class Actions, Group Litigation & Other Forms of Collective Litigation, Protocol for National Reporters, France(2006). p5. Cerutti, Guillaume & Guillaume, Marc. Rapport surl’Action de Groupe(2005). P. 22 Sivignon, Jacques & Xavier. Nyssen, The International Comparative Legal Guide to Class and Group Actions, Global Legal Group(2018)p. 89. Magnier, Véronique. Class Actions, Group Litigation & Other Forms of Collective Litigation, Protocol for National Reporters, France(2016). p5. -Cerutti, Guillaume & Guillaume, Marc. Rapport surl’Action de Groupe(2016). P. 22. haze, A (2018). Indemnisation du préjudice moral de l'enfant né 43. postérieurement au décès de son père. Journal Spécial des Sociétés Le préjudice moral en droit de la responsabilité , H (2019). Gali 44.
In Persian Afshar, Hassan (1400SH). "Compensation for Moral Damage in Iranian Law". Tehran, Majd. Amiri, Ahmad; Mobin, Hojjat; Khorsandian, Mohammad Ali; Heydari, Sirous (1400 SH). "Civil Liability for Personal Injury: A Comparative Study in Imamiyya Jurisprudence, Iranian and English Law". Comparative Research on Islamic and Western Law, 8(3), 1-32. Ansari, Sheikh Morteza (1415AH). "The Book of Al-Makasib". Volume 3, Qom: World Congress in Commemoration of Sheikh Azam Ansari, First Edition. Parvin, Farhad (1390 SH). "Moral Damage in Iranian Law", Tehran, Qognos. Pornoori, Mansour; Habibi, Mohammad (1386 SH). "International Law of the Sea: Convention on the Law of the Sea". Third Edition, Tehran, Mahd Hogogh. Topa Ebrahimi, Shobir (1398 SH). "An Introduction to Moral Damage". Tehran, Asar Andishe. Safai, Hossein, (1399 SH), “Civil Liability (Non-Contractual Obligations)”. Tehran, Samt. Jalali, Mahmoud (1388 SH). “Establishment of the International Environmental Court and Its Problems”. Private Law Studies (Law), 39(1), 63-85. Hosseini Nawaz, Seyed Ali (1391 SH). “Dispute Resolution System in the 1982 Convention”. PhD Thesis, Faculty of Law, Shahid Beheshti University. Dabiri, Farhad; Khalatbari, Yalda; Zarei, Sahar (1397 SH). “Achieving Sustainable Development from the Perspective of International Environmental Law”. Man and Environment. Volume 16, Issue 1, pp. 63-73. Zamani, Seyed Ghasem (1381SH). “Development of International Liability in the Light of International Environmental Law”. Legal Research, Year 1, Issue 1, pp. 58-27. Jourdan, Patrice; (1385 SH). "Principles of Civil Liability", translated by Majid Adib, Tehran, Mizan. Salimi, Zahra (1390 SH). "Liability of Oil Pollution in Iranian Law". Master's thesis, Islamic Azad University, Central Tehran Branch. Sheid, Babak (1391SH). "Civil Liability of the Operator of Dangerous Goods by Sea". International Legal Research, Volume 5, Issue 18, pp. 112-85. Asgari, Alireza; Hosseini, Hadi (1393SH). "Shipowner's Liability and its Insurance Conditions". International Legal Research, Volume 23, Issue 7, pp. 156-131. Couchez, Gérard; Langland, John; Lebo, Daniel (1391SH). "French Civil Procedure". Translated by Ahmad Ali Hashemi, Tehran, Dadgostar. Gershasbi, Ali (1389SH). “Civil Liability for Oil Pollution Damages in the High Seas”. Master’s Thesis, Faculty of Law and Political Science. Department of Private Law. University of Tehran. Laurassa, Michel (1375SH). “Civil Liability”. Translated by Mohammad Ashtari, Tehran, hogogdan. Mohaghegh Damad, Seyyed Mustafa (1400SH). “Rules of Jurisprudence (Civil Section)”. Fifty-eighth edition, Tehran, Islamieh. Momeni-Rad, Ahmad; Amirkhani, Azadeh; Teymouri, Zohreh (1395SH). “Protecting the Human Environment in Oil Contracts”. Bi-Quarterly Journal of Islamic Human Rights Studies, Year 5, Issue 11, pp. 113-130. Naghibi, Abolghasem (1388SH). “Moral Damages in Islamic Law, Iran and Contemporary Legal Systems”. PhD Thesis, Tehran, Amirkabir. Niknam, Zahra (1392SH). “Compensation for Moral Damages in Jurisprudence and Law”. Issue 11, Tehran, Jurisprudence and Law Journal. Vakilzadeh, Rahim (1396SH). “Human Dignity in Islamic Law”. Issue 8, Tehran, Religions and Mysticism, Islamic Sciences. Vafadar, Ali (1386SH). “The Commitment and Responsibility of States in Respecting the Environment”. Environmental Sciences and Technology, Volume 9, Issue 1, pp. 101-110. Yadai Amnab, Mohsen (1389SH). “The Approach of the International Responsibility System of States in Environmental Damages”. Master’s Thesis, Shahid Beheshti University. Yazdanian, Alireza; Habibian, Hedieh (1393SH). “Responsible for Compensation of Damages Caused by Nuclear Accidents in International Conventions and Iranian Law”. Journal of Legal Studies, Shiraz University, Volume 6, No. 2. Ghasemi, Nasser and Heidari, Flora (2011). “Investigating Civil Liability for Environmental Damages”, Quarterly Journal of Public Law Research, Article 16, Volume 13, Numb | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,047 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 230 |
||