مطالعه تطبیقی امکان انتقال تابعیت از مادر به فرزند در ازدواجهای چندملیتی (حقوق آمریکا و برخی کشورهای خاورمیانه از قبیل افغانستان و عراق) | ||
| پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب | ||
| دوره 12، شماره 1 - شماره پیاپی 43، فروردین 1404، صفحه 1-24 اصل مقاله (2.39 M) | ||
| نوع مقاله: علمی و پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22091/csiw.2024.10276.2493 | ||
| نویسندگان | ||
| زهره افشار قوچانی* 1؛ محمدباقر مقدسی2 | ||
| 1استادیار گروه حقوق، دانشگاه بجنورد، بحنورد، ایران. | ||
| 2دانشیار گروه حقوق، دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران. | ||
| چکیده | ||
| اگرچه تابعیت از گذشتههای دور مورد توجه نهادهای ملی و بینالمللی بوده است، اما دولتها در تعیین معیار تبعه بودن اشخاص بهصورت واحد عمل ننمودهاند که نتیجه آن، گاهی بروز بیتابعیتی و گاهی تحقق تابعیت مضاعف است. یکی از مسائل بسیار حائز اهمیت در این حوزه، موضوع تابعیت فرزندان حاصل از ازدواجهای چندملیتی است که در پژوهش حاضر، با شیوه توصیفی و تحلیلی و تطبیقی، ضمن بررسی قوانین موجود، کتب، مقالات و سایر منابع علمی-حقوقی مرتبط، مورد تدقیق قرار گرفته است تا مشخص گردد که تابعیت فرزندان حاصل از ازدواج چندملیتی در کشورهای خاورمیانه از قبیل عراق، اردن، مصر و افغانستان، به چه ترتیبی تعیین میشود؛ آیا همگی از رویکرد واحدی تبعیت مینمایند یا خیر و در صورت تفاوت در طریق انتخابی، کدام راهکار با مصلحت کودک نزدیکتر و در نظام حقوقی ایران قابل استفاده است. درحالیکه گروهی از کشورهای خاورمیانه مانند اردن و عراق و امارات متحده عربی، با اعمال قوانین سنتی، جز در موارد استثنائی همچنان قائل به انتقال تابعیت از پدر به فرزند هستند که درنتیجه آن، احتمال بیتابعیت شدن کودکان زیاد خواهد بود. کشورهایی دیگری از قبیل افغانستان و مصر انتقال تابعیت از مادر و پدر به کودک را بهصورت یکسان به رسمیت شناخته و بدینترتیب، گام مهمی در راستای حمایت از حق کودک در داشتن تابعیت از بدو تولد برداشتهاند. ایالاتمتحده آمریکا نیز در گروه اخیر قرار گرفته و انتقال تابعیت هم از پدر و هم از مادر را به رسمیت شناخته است. قطعاً طریق اخیر با اضافه نمودن یکسری قیود و شروط مانع مضاعف شدن تابعیت، توسط قانونگذار ایرانی نیز قابل استفاده خواهد بود. | ||
تازه های تحقیق | ||
ـ حق کودک در وابستگی او به دولتی خاص، حقی بشری است که باید قانونگذاران تمام تلاش خود را در حصول و رعایت آن بهکار بسته و طرق تحصیل آن را به دقت و ظرافت تعیین و تبیین نمایند. یکی از طرق تحصیل تابعیت انتقال تابعیت از طریق نسب است که در بسیاری از نظامهای حقوقی بهعنوان طریق اصلی یا فرعی مورد شناسایی قرار گرفته است. ـ مسئله تابعیت کودکان و احتمال بروز بیتابعیتی برای ایشان همواره مورد توجه نهادهای ملی، بینالمللی و منطقهای بوده و منتج به نتایج و دستاوردهای مهمی در این زمینه شده است. درحالیکه نهادهای منطقهای و بینالمللی با تصویب و پیگیری اجرای مصوبات خویش در این زمینه، نقش مهمی در حمایت از کودکان در این زمینه ایفا میکنند، دولتها در سطح ملی، بهعنوان مهمترین عاملین اعطای تابعیت، با اصلاح قوانین داخلی و بهویژه عدم اعمال تبعیض میان مادر و پدر، به سمت پذیرش انتقال تابعیت از مادر به فرزند در حرکت هستند. ـ اگرچه بهصورت سنتی، در سیستم تابعیتی خون، نظر بر تعیین تابعیت فرزند از طریق شناسایی تابعیت پدر بوده است، اما به مرور زمان رویکرد مذکور تغییر نموده و هماکنون بسیاری از قوانین ملی بر امکان انتقال تابعیت از پدر و مادر بهصورت یکسان به فرزند تأکید نمودهاند. ـ در کشورهای مورد مطالعه، گروهی هنوز از قوانین سنتی انتقال تابعیت از پدر به فرزند دست نشسته و جز در موارد استثنائی از قبیل مجهولالهویه بودن پدر یا نامشخص بودن تابعیت وی، انتقال تابعیت از مادر به فرزند را منتفی میدانند که اردن و امارات متحده عربی از آن دست میباشند؛ گروهی انتقال تابعیت از مادر به فرزند را موکول به وقوع تولد در خاک کشور خود کردهاند و انتقال تابعیت از مادر به فرزند در فرضی که تولد خارج از خاک کشور خود باشد را موکول به درخواست فرزند و حصول شرایط متعدد نمودهاند که عراق در این دسته قرار میگیرد و گروه دیگر در این مسیر تلاش قابل توجهی داشته و انتقال تابعیت از هر یک از مادر یا پدر به فرزند را، صرفنظر از محل تولد کودک، به رسمیت شناختهاند که ایالاتمتحده آمریکا و افغانستان و مصر در آن زمره هستند ـ آمریکا، علیرغم اعمال سیستم تابعیتی خاک، در خصوص کودکانی که در خارج از خاک این کشور از والدی (پدر یا مادر) آمریکایی متولد میشوند با حصول شرایطی تابعیتی آمریکایی را به رسمیت میشناسد. ـ ایران، علیرغم پیشرفتی که در این حوزه داشته، همچنان در گروه اول جای دارد و انتقال تابعیت خودکار از مادر به فرزند را جز در موارد استثنائی به رسمیت نشناخته است؛ لذا به نظر میرسد حقوقدانان ایرانی باید دراینباره تلاش بیشتری نمایند تا بتوانند قانونگذار را به سمت به رسمیت شناختن انتقال خودکار تابعیت از مادر ایرانی به فرزند سوق دهند. باید اذعان داشت که به همان میزانی که نداشتن تابعیت موجد مشکلات عدیده برای اشخاص است، داشتن دو تابعیت نیز مصائب شخصی و گروهی را به همراه خواهد داشت، بنابراین تلاشی هماهنگ میان دولتها و نهادهای بینالمللی در راستای ممانعت از وقوع تابعیت مضاعف نیز دراینباره ضروری خواهد بود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تابعیت کودکان؛ کسب تابعیت؛ انتقال تابعیت؛ ازدواج چندملیتی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| A Comparative Study of The Possibility of Transferring Nationality from Mother to Child in Multinational Marriages (Laws of The United States and Some Middle Eastern Countries Such as Afghanistan and Iraq) | ||
| نویسندگان [English] | ||
| zohre afshar quchani1؛ Mohammad Bagher Moghadasi2 | ||
| 1Assistant Professor, Department of Law, University of Bojnord, Bojnord, Iran. | ||
| 2Associate Professor, Department of Law, University of Bojnord. Bojnord. Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| Although nationality has been the focus of national and international institutions since the distant past, governments have not acted uniformly in determining the citizenship criteria of individuals, which sometimes results in statelessness and sometimes the realization of dual citizenship. One of the very important issues in this field is the issue of citizenship of children from multinational marriages, which is examined in the present research, with a descriptive, analytical and comparative method, while examining the existing laws, books, articles and other related scientific-legal sources. It has been examined to determine how the citizenship of children from multinational marriages is determined in the Middle East countries such as Iraq, Jordan, Egypt and Afghanistan; Do they all follow the same approach or not, and if there is a difference in the chosen method, which method is closer to the interest of the child and can be used in Iran's legal system. While a group of countries in the Middle East such as Jordan, Iraq and the United Arab Emirates, by applying traditional laws, except in exceptional cases, continue to transfer citizenship from father to child, as a result of which there is a high probability of children becoming stateless; Others such as Afghanistan and Egypt have recognized the transfer of nationality from mother and father equally to the child; and thus have taken an important step in the direction of protecting the right of the child to have citizenship from birth. The United States of America is also in the last group and has recognized the transfer of citizenship from both father and mother. Certainly, the latter method, by adding a series of restrictions and conditions to prevent the doubling of citizenship, can also be used by the Iranian legislator. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Nationality Of Children, Acquisition of Nationality, Transfer of Nationality, Multinational Marriage | ||
| مراجع | ||
|
نصیری، محمد (1372)، حقوق بینالملل خصوصی، جلد 1، تهران: نشر آگاه.
الماسی، سعید؛ الماسی، نجادعلی و افتخارجهرمی، گودرز، (1400)، «تابعیت زن و فرزندان حاصل از ازدواج زن ایرانی با مرد غیرایرانی با مطالعه تطبیقی در حقوق انگلستان»، فصلنامه تحقیقات حقوقی، دوره 25، پیاپی 100، 11-36.
توسلی نائینی، منوچهر و افضلی، عبدالواحد (1394)، «تحولات حقوقی ناشی از ازدواجهای چندملیتی در پرتو تحولات تابعیت مضاعف، با رویکردی به قوانین تابعیت ایران»، فصلنامه مطالعات حقوق خصوصی، دوره ۴5، پیاپی ۳، 413-29.
صفاری نیا، محیا (1398)، «رویکرد سازمان همکاری اسلامی در ارتقای حقوق زن»، فصلنامه پژوهش حقوق تطبیقی حقوق اسلام و غرب، دوره ۶، پیاپی ۲، 25-54.
عبدیپور، ابراهیم و سعید، چاچ (1398)، «نابرابری بین پدر و مادر ایرانی در انتقال تابعیت به فرزندان»، فصلنامه مطالعات حقوق تطبیقی، دوره ۱۰، پیاپی ۱، 261-278.
وحدتی شبیری، سید حسن و افشار قوچانی، زهره (1393)، «تعیین وضعیت حقوقی فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مردان خارجی»، فصلنامه پژوهشهای حقوق تطبیقی، دوره ۱۸، پیاپی ۴، 147-168.
References Articles Al Dalaien, Ahmad A. & Al Enizi, Ziad Kh. (2021), "Women’s rights and nationality: a comparative study of Jordanian nationality law and CEDAW", Australian Journal of Human Rights, Vol. 27, No. 1. Athayi, Abdullah, (2017), "Report on Citizenship Law: Afghanistan", Global Citizenship Observatory (GLOBALCIT), Robert Schuman Centre for Advanced Studies in collaboration with Edinburgh University Law School. Belton, Kristy A. (2016), "Ending Statelessness Through Belonging: A Transformative Agenda?", Ethics & International Affairs , Volume 30 , Issue 4 , pp. 419-427 Background Note on Gender Equality, Nationality Laws and Statelessness, 2022, available at: https://www.refworld.org/pdfid/6221ec1a4.pdf Emanuel, James, (2012), "Discriminatory Nationality Laws in Jordan and Their Effect on Mixed Refugee Families", Gender Issues in International Law, University of Notre Dame Law School. Sturkenboom, Inge; Waas Laura van, (2016), "How Real Is the Risk of a 'Stateless Generation' in Europe?: Reflections on How to Fulfil the Right to a Nationality for Children Born to Refugee and Migrant Parents in the European Union, SSRN Electronic Journal. Kneebone, Susan, (2015), "Nationality and Identity in Regulation of International Marriage Migration in Southeast and East Asia: Children as Pawns of the State?" Melbourne Legal Studies Research Paper No. 734. UNITED NATIONS Division for the Advancement of Women Department of Economic and Social Affairs, (2003), "Women, nationality and citizenship". United Nations, (2014), "Women's Rights are Human's Rights", available at: Books Al Agati, Mohammad, (2012), "Women and Equal Citizenship: Analysis of the New Constitution of Egypt", Arab Forum for Citizenship in Transition. Alfirev, Christina O., (2011), "Volatile Citizenship or Statelessness? Citizen Children of Palestinian Descent and the Loss of nationality in Israel", in children Without a State, The MIT Press. Creech, Chris; Modugno Hope; Pitarra Raven, (2022), "The Campaign to End Statelessness in Egypt", Boston University School of Law International Human Rights Clinic Law Students. Darling, Marsha Tyson, (2017) "What about the Children? Citizenship, Nationality and the Perils of Statelessness", in Babies for Sale?, Zed Books Publication. ElChazli, Fatouh, (2012), "Women’s Rights in the Nationality Laws", National Council for Women. Groot, Gerard-René de, (2014), "Children, their right to a nationality and child statelessness" book chapter of Nationality and Statelessness under International Law, Cambridge University Press. Rastin-Tehrani, Kabeh; Yassary, Nadjmeh, (2012), Max Planck Manual on Family Law in Afghanistan, Max Planck Institute, 2nd Edition. Omar Yassen, Abdullah, (2021), Report on Citizenship Law: Iraq", Global Citizenship Observatory (GLOBALCIT) Robert Schuman Centre for Advanced Studies in collaboration with Edinburgh University Law School Kirmanj Sherko, (2013), "Identity and Nation in Iraq", Lynne Rienner Publishers. Khoury, Dina Rizk, (2020), "Chapter 22 Nationality and Sect in Ottoman and Post-Ottoman Iraq in Ottoman War and Peace", Brill. Conventions and Treaties Abidjan Declaration of Ministers of ECOWAS Member States on Eradication of Statelessness, 25 February 2015, available at: http://www.refworld.org/docid/54f588df4.html Convention on the Rights of the Child, (1989) Convention on the Reduction of Statelessness (1961) Economic Community of West African States (ECOWAS) Plan of Action on Eradication of Statelessness, 2017–2024, 2017, available at: OIC Covenant on the Rights of the Child in Islam (CRCI), (2005) International Covenant on Civil and Political Rights (ICCPR)(1976) Universal Declaration of Human Rights, (UDHR)(1948) Reports Alsabeehg, Zeineb & Kuzmova, Yoana, (2022), "Report on Citizenship Law: United Arab Emirates", Robert Schuman Centre for Advanced Studies in collaboration with Edinburgh University Law School. Congressional Research Service, 2022, "U.S. Citizenship for Children Born Abroad: In Brief". The International Campaign for Freedom in the United Arab Emirates, (2016), "Statelessness In the United Emirate Arab", available at: UNHCR, (2019), "Acquisition of Iraqi Nationality by a Child Born Outside Iraq", available at: https://www.ecoi.net/en/file/local/2007917/5cd198ad7.pdf UNHCR, (2022), "Background Note on Gender Equality, Nationality Laws and Statelessness", available at: www.refworld.org/pdfid/6221ec1a4.pdf UNHCR, (2022), "Iraq Statelessness Report" available at: https://reliefweb.int/report/iraq/iraq-statelessness-report-september-2022 United Nations Developments Programs, (2018), "Egypt Gender Justice and the Law", available at: https://arabstates.unwomen.org/en/digital-library/publications/2018/12/gender-justice-and-the-law-in-the-arab-region United Nations Development Program, (2018), "Jordan Gender Justice & The Law", available at: https://www.undp.org/sites/g/files/zskgke326/files/migration/arabstates/Jordan-Country-Assessment---English.pdf United Nations Development Program, (2018), “Gender Justice & The Law- Iraq; Gender Justice”, available at: United Nations Development Program, (2018), “Gender Justice & The Law- Egypt; Gender Justice”, available at: United Nations Development Program, (2019), “Gender Justice & The Law- Jordan; Gender Justice”, available at: United Nations Development Program, (2019), “Gender Justice & The Law- Egypt; Gender Justice”, available at: Malek, Dalia, (2021), "Report on Citizenship Law: Egypt", Global Citizenship Observatory (GLOBALCIT), Robert Schuman Centre for Advanced Studies in collaboration with Edinburgh University Law School. Frost, Lillian, (2022), "Report on Citizenship Law: Jordan", Global Citizenship Observatory (GLOBALCIT), Robert Schuman Centre for Advanced Studies in collaboration with Edinburgh University Law School. Websites https://www.unwomen.org/en/news-stories/press-release/2023/06/press-release-geneva-summit-garners-action-to-tackle-gender-discriminatory-nationality-laws https://www.upr-info.org/sites/default/files/country-document/2023-04/JS5_UPR43_ARE_E_Main.pdf https://travel.state.gov/content/travel/en/legal/travel-legal-considerations/us-citizenship/Assisted-Reproductive-Technology-ART-Surrogacy-Abroad.html | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 710 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 322 |
||