لزوم مفهومشناسی حقوقی حوزه عمومی با نقد دیدگاههای غیرحقوقی با تأکید بر نقد دیدگاه هابرماس | ||
| حقوق عمومی تطبیقی | ||
| دوره 1، شماره 3، مهر 1403، صفحه 1-25 اصل مقاله (720.02 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22091/cpl.2024.11299.1035 | ||
| نویسنده | ||
| کورش استوارسنگری* | ||
| دانشیار دانشکده حقوق وعلوم انسانی، دانشگاه آزاد شیراز. | ||
| چکیده | ||
| مفهوم حوزه عمومی و آثاری که بر تشخیص آن مترتب است، در حقوق ایران و بهویژه حقوق عمومی در حد لزوم نیز مورد بحث قرار نگرفته است. این مفهوم حدوداً در دو دهه اخیر اصطلاح حوزه عمومی با ترجمه کتاب یورگن هابرماس در ایران محل بحث و چالش واقع شده است. ادبیات موجود در این خصوص نیز تحت تأثیر اندیشه هابرماس است. نویسنده در این مقاله ضمن بررسی مفهوم حوزه عمومی ازنظر هابرماس و هانا آرنت معتقد است که تعبیر هابرماسی حوزه عمومی غیرحقوقی است و نمیتواند مبنای بررسی حقوقی این موضوع گردد، لذا نخست باید مفهوم حقوقی حوزه عمومی تبیین شود تا امکان تفکیک آن از حوزه خصوصی و آثار آنها مشخص شود. در این مقاله مفهوم حوزه عمومی ازنظر حقوقی بر اساس نقش اراده انسان در تعیین تکلیف یک امر مورد توجه قرار گرفته است و نویسنده معتقد است که مفهوم حقوقی حوزه عمومی را باید براساس نقش اراده انسان در تعیین تکلیف نسبت به یک امر در نظر گرفته و تعریف شود و ملاک تفکیک حوزه خصوصی از حوزه عمومی گردد. هر جا که اراده شخص بهتنهایی مبانی تصمیمگیری قرار میگیرد، حوزه خصوصی تلقی میشود و هر جا که اراده دیگری بر فرد تحمیل میشود جزء حوزه عمومی محسوب میگردد. | ||
تازه های تحقیق | ||
1. اندیشمندان پیشگامی که مفهوم حوزه عمومی را مطرح کردند، جنبه حقوقی و آثار تفکیک آن را مدنظر نداشتند و لذا از یکسو مفهوم حوزه عمومی ازنظر اندیشمندی مانند هابرماس نمیتواند ملاک تبیین این مفهوم و تفکیک آن با حوزه خصوصی ازنظر حقوقی باشد. هرچند این تلاشهای علمی میتواند مورد استفاده حقوقدانان در خصوص تبیین موضوع قرار گیرد و از آن بخش از مطالب که میتواند مبنای تحلیل حقوقی قرار گیرد، استفاده نمود. از سوی دیگر لازم است که این مفاهیم نیز توسط حقوقدانان تشریح و ملاک حقوقی تفکیک حوزه خصوصی و عمومی تبیین شود.
| ||
| کلیدواژهها | ||
| حقوق؛ حوزۀ خصوصی؛ حوزۀ عمومی؛ مفهوم؛ هابرماس | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Necessity of Legal Conceptualization of the Public Sphere through Criticizing Non-Legal Views With Emphasis on Criticizing the Habermas's Point of View | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Kourosh Ostovar Sangari | ||
| Associate Professor, Faculty of Law and Humanities, Islamic Azad University, Shiraz Branch,. | ||
| چکیده [English] | ||
| The concept of the Public Sphere (PS) and the works that are related to its recognition have not been discussed in Iranian law, especially the public law, to the extent necessary. This concept has been discussed and challenged in the last two decades with the translation of Jürgen Habermas's book in Iran. The existing literature in this regard is also influenced by Habermas's thought. In this article, the author, while examining the concept of PS from the viewpoints of Habermas and Hannah Arendt, believes that the Habermas' interpretation of PS is not legal and it cannot be the basis of legal investigation about the subject. Therefore, at first the legal concept PS should be defined in order to divide it from private sphere and determine the consequences. In this article, the legal concept of PS is taken into consideration based on the role of human's will in determination of a matter; if only an individual's will would be considered as the basis of decision making, the matter is interpreted within the area of private sphere, and whenever another person's will would be imposed on the individuals, the matter is considered within PS. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Public Sphere, Private Sphere, Law, Concept, Habermas | ||
| مراجع | ||
|
الف. کتابها
انصاری، باقر، (1386). حقوق حریم خصوصی، تهران: انتشارات سمت.
آرنت، هانا، (1390). وضع بشر، ترجمه: مسعود علیا، تهران: انتشارات ققنوس.
سروش، محمد، (1393). مبانی حریم خصوصی (براساس منابع اسلامی)، تهران: انتشارات سمت.
عباسی، بیژن، (1402). مبانی حقوق عمومی، چاپ پنجم، تهران: نشر دادگستر.
کاتوزیان، ناصر، (1381). مقدمه علم حقوق، چاپ سیام، تهران: شرکت سهامی انتشار.
کدیور، محسن، (1388). حقالناس، اسلام و حقوق بشر، چاپ چهارم، تهران: انتشارات کویر.
محسنی، فرید، (1389). حریم خصوصی اطلاعات، تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق (ع).
مسعود، پدرام، (1388). سپهر عمومی، روایت دیگری از سیاست، تهران: یادآوران.
نوبهار، رحیم، (1387). حمایت حقوقی کیفری از حوزههای عمومی و خصوصی، تهران: نشر جنگل.
هابرماس، یورگن، (1386). دگرگونی ساختاری حوزه عمومی، کاوشی در باب جامعه بورژوایی، ترجمه: جمال محمدی، چاپ دوم، تهران: نشر افکار.
هارت، هربرت، (1390). مفهوم قانون، ترجمه: محمد راسخ، تهران: نشر نی.
هولاب، رابرت؛ هابرماس، یورگن، (1383). نقد در حوزه عمومی، ترجمه: دکتر حسین بشیریه، چاپ سوم، تهران: نشر نی.
ب. مقالات
حبیبنژاد، سید احمد؛ شیرزاد، امید، (1398). «حوزه عمومی و نسبت آن با نظام حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران»، دوفصلنامه حقوق بشر، سال چهاردهم، شماره 1، شماره پیاپی 27.
دبیرنیا، علیرضا، (1403). «اتکا به آراء عمومی در نظامهای دموکراتیک و قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه حقوق عمومی تطبیقی، دوره 1، شماره پیاپی 1.
سبزهای، محمدتقی، (1394). «تحلیل جامعهشناسی حوزه عمومی در ایران پس از انقلاب»، فصلنامه علوم اجتماعی، دوره 22، شماره 71.
کالون، کرگ، (1389). «تاریخچه مفهوم جامعه مدنی و حوزه عمومی»، مجله تحقیقات حقوقی، ترجمه: نوبهار، رحیم، شماره 51.
موسوی بجنوردی، سید محمد؛ رضوینیا، مریم، (1393). «اوتانازی در فقه حقوق اسلامی با محوریت آرای امام خمینی»، پژوهشنامه متین، سال شانزدهم، شماره 63.
نجفزاده، مهدی، (1392). «از همزمانی ظهور حوزه عمومی در ایران و غرب تا موانع اجتماعی-سیاسی گسترش آن در ایران»، مجله جامعهشناسی ایران، دوره چهاردهم، شماره یک.
Referenses Books Abbasi, Bijan, (2023), Basics of Public Law, 5th edition, Tehran, Justice Publishing House. A-Book Ansari, Baqer (2006), Privacy Rights, Tehran: SAMT Publications. Arendt, Hannah, (2013), Human Condition, translated by Masoud Alia, Tehran: Qaqnuos Publications. Gripsrud, Josetin et al (2010), The Idea of the (Public) sphere, edited by Jostein Griptud et al., Maryland: Lexington Books. Habermas, Jürgen, (2016), Structural Transformation of the Public Sphere: An Inquiry into a Category of Bourgeois Society, translated by Jamal Mohammadi, second edition, Tehran: Afkar Publishing. Hart, Herbert, (2011) The Concept of Law, translated by Mohammad Rasekh, Tehran: Nashr-e-Ney. Holab, Robert, Jürgen, Habermas, (2004), Critic in the Public Sphere, translated by Hossein Bashirieh, third edition, Tehran, Ni Publishing. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 486 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 467 |
||