حمایتپذیری طرحهای لباس در نظام حقوق ادبی و هنری ایران و آمریکا | ||
| پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب | ||
| دوره 11، شماره 1 - شماره پیاپی 39، فروردین 1403، صفحه 145-160 اصل مقاله (1.72 M) | ||
| نوع مقاله: علمی و پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22091/csiw.2024.10223.2484 | ||
| نویسنده | ||
| سید محمدهادی قبولی درافشان* | ||
| دانشیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد. | ||
| چکیده | ||
| طرحهای لباس بهعنوان یکی از اجزای مهم فرآیند تولید، بازاریابی و فروش آن محسوب میشوند که ممکن است به شکل لباس مربوط شوند یا نقشهای روی آن را دربرگیرند. این طرحها در صورت دربرداشتن شرایط مقرر در قوانین، از حقوق مالکیت ادبی و هنری برخوردار میشوند. در حقوق آمریکا، شرایط حمایت عبارتند از اصالت و تثبیت در یک حامل ملموس. در عین حال، در آمریکا، اعطای کپیرایت به طرحهای لباس، حتی در فرض تحقق شرایط حمایت، با مانع مهم کاربردی بودن پوشاک مواجه است. در حقوق ایران، با عنایت به قانون حمایت حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان، طرحهای لباس در صورت اصالت و تجسم خارجی حمایت خواهند شد. قانون ساماندهی مد و لباس، با در نظر گرفتن لزوم پایبندی به ارزشهای اصیل جامعه و حفظ حجاب و عفت عمومی، شرط مبتنی بودن بر نمادهای ایرانی-اسلامی را برای حمایتپذیری طرحهای لباس پیشبینی کرده است. نتایج حاصل از این مقاله، که به روش توصیفی-تحلیلی نگارش یافته، حاکی از این است که قانونگذار ایرانی، حفظ نظم عمومی و اخلاق حسنه را بر حمایت از حقوق پدیدآورندگان طرحهای لباس ترجیح داده است که اقدامی شایسته محسوب میشود. | ||
تازه های تحقیق | ||
طرحهای لباس بخش مهمی از صنعت رقابتی مد را تشکیل میدهند. از رهگذر ارایه طرحهای مبتکارانه، امکان حضور و بقای در بازار وجود خواهد داشت. اما طراح مد لباس، زمانی انگیزه ابراز خلاقیتهای خود را به دست میآورد که قانونگذار از وی حمایتهای ضروری را به عمل آورد. یکی از راههای مؤثر حمایت از طراحان لباس، اعطای حقوق مالکیت ادبی و هنری به طرحهای خلاقانه آنها است. مانند هر اثر دیگری، حمایت از طرحهای پوشاک، متوقف بر وجود شرایط حمایت است که قانونگذاران نظامهای حقوقی مورد مطالعه یعنی آمریکا و ایران در قوانین خود گنجاندهاند. در حقوق آمریکا، طرح اصیلی که در یک حامل فیزیکی تثبیت شده باشد شرایط اساسی حمایت به موجب کپیرایت را دارد؛ ولی طرحهای لباس، در نتیجه اجرای نظریه اشیای کاربردی، با مشکل عدم حمایت مناسب مواجه هستند. در حقوق ایران، آثار، از جمله طرحهای لباس، به محض خروج از ذهن پدیدآورنده و بدون نیاز به تثبیت در یک حامل ملموس، حمایتپذیر هستند. با وجود این، ضرورت تقید به فرهنگ غنی ایرانی-اسلامی، از حمایت بیقید و شرط طرحهای لباس جلوگیری میکند و در نتیجه، طرحهایی حمایتپذیرند که مخالف احکام اسلام و اخلاق حسنه و نظم عمومی، شامل لزوم رعایت حجاب، نباشند. در اقدامی مناسب، قانون ساماندهی مد و لباس، مبتنی بودن طرحهای لباس را بر نمادهای ایرانی- اسلامی، به عنوان شرط برخورداری از حمایتهای مقرر در قوانین مالکیت فکری اعلام کرده است. این شرط، که با توجه به معیارهای دستورالعمل اجرایی صدور شناسه شیما، بیان دیگری از ضرورت مطابقت طرحهای لباس با ارزشهای حاکم بر جامعه ایرانی است، گام مهمی در راستای حفظ عفت عمومی و اخلاق حسنه و در نتیجه، پیشگیری از رواج طرحهای مروج فرهنگ نامطلوب بیگانه به شمار میرود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| طرح لباس؛ اخلاق حسنه؛ حق مؤلف؛ نظم عمومی؛ فرهنگ ایرانی- اسلامی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Legal Protectability of Clothes Design in Literary and Artistic Law of Iran and America | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Sayyed Mohammad Hadi Ghabooli Dorafshan | ||
| Associate Professor, Department of Islamic Jurisprudence and Principles of Islamic Law, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| Clothes designing is highly considered as one of the most crucial components of the clotheproduction, marketing and sales process which might be relevant to the shape or its patterns. If these designs meet the conditions stipulated in the laws, they will enjoy literary and artistic property rights. While in American law, the conditions of protecting legally refer to originality and fixation in a tangible medium. Simultaneously, in America, granting copyright to clothes designs, even assuming that the conditions of protection being fulfilled, encounters the important obstacle as its applicability. In Iran 's law, according to the Law on the Protection of Authors' and Composers' Artists' Rights, clothes design might be protected if they are original and expressed. Referring the Law on Regulating Fashion and Clothes, taking into account the necessity of adhering to the original values of the society and maintaining veil and Public Chastity, has foreseen the condition of adapting Iranian-Islamic symbols for the copyrightability of clothes designs. The results of this article, has been vividly depicted with a descriptive-analytical method, the Iranian legislator has preferred maintaining public order and good morals over protecting the rights of creators of clothes designs, considered a worthy action. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| clothes design, good morales, author's right, public order, Iranian-Islamic culture | ||
| مراجع | ||
|
حبیبا، سعید، فخاری، لیلا، 1395ش، بررسی تطبیقی ضرورتهای ناشی از برقراری نظام خاص حمایتی از طرحهای مد، مجله تحقیقات حقوقی، ش 76.
زرکلام، ستار، روحالامینی، سید امین، 1396ش، حمایت قانونی از تولیدات مرتبط با مد در قوانین مالکیت فکری ایران و فرانسه، فصلنامه حقوق خصوصی، دورۀ 14، ش1.
شبیری زنجانی، سید حسن، مهدویان، حسن، 1395ش، محدودیتهای نظامهای سنتی حقوق مالکیت فکری در حمایت از طرحهای مد و لباس، مطالعات حقوق خصوصی، دورۀ 46، ش 1.
قبولی درافشان، سید محمد هادی و دیگران، 1400ش، حقوق مالکیت فکری در شعبدهبازی: مطالعه در حقوق آمریکا و ایران با ملاحظه فقه امامیه، فصلنامه پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب، سال هشتم، ش3.
قبولی درافشان، سیدمحمد هادی، 1400ش، «غذا با طعم حق مؤلف، امکانسنجی حمایت حقوق مالکیت ادبی و هنری از ابتکارات آشپزی، مطالعۀ تطبیقی در حقوق امریکا و ایران»، فصلنامه حقوق خصوصی، دوره 18، ش 2.
محسنی، سعید، قبولی درافشان، سید محمد مهدی، 1394ش، حقوق ادبی و هنری (با مطالعه تطبیقی در حقوق ایران، فرانسه و مصر)، مشهد، مؤسسه انتشاراتی پژوهشکده مطالعات اسلامی در علوم انسانی.
معین اسلام، محمد، عرفان منش، محمدحسین، 1393ش، بررسی نحوه تخصیص حقوق مالکیت ادبی و هنری آثار ناشی از روابط قراردادی یا استخدامی، حقوق پزشکی، ویژهنامه حقوق مالکیت فکری.
Australian Fashion Council, (2012), A Guide to Intellectual Property for Australia's Clothing and Fashion Design Industry. Briggs, Anne Theodore, (2002), Hung Out to Dry: Clothing Design Protection Pitfalls in United States Law, Hastings Comm. & Ent. L.J. 169. Dente, Vendela, (2020), Fashion Design Piracy: An Issue of Intellectual Property or Economic Impact?, Fordham Undergraduate Law Review: Vol. 2. Elrod, Cassandra, (2017), The Domino Effect: How Inadequate Intellectual Property Rights in the Fashion Industry Affect Global Sustainability, Indiana Journal of Global Legal Studies, V.24, Iss.2. European IP Helpdesk, (2020), IP in the Fashion Industry. Hedrick, Lisa J. (2008), Tearing Fashion Design Protection Apart at the Seams, Wash. & Lee L. Rev.215. Mackey, Alexandra, (2012), Made in America: A Comparative Analysis of Copyright Law Protection for Fashion Design in Asian and in the United States, American University Business Law Review, Vol. 1, No. 2. Mrsa, Lana, (2021), Copyright Protection of Fashion Designs Customized via Applications EU and US, Central European University. Mulgund, Shrusti, (2022), Applicability of Intellectual Property Rights in the Realm of Fashion Industry, International Journal of Legal Science and Innovation, Vol. 4 Iss 1; 312. Tsai, Julie P. (2005), Fashioning Protection a Note on the Protection of Fashion Designs in the United States, Lewis & Clark Law Review, Vol. 9: 2. U.S. Congress, (2006), H.R.5055 — 109th Congress (2005-2006). Copyright Law of the United States (Title 17). WIPO, (2015), Guide on Surveying the Economic Contribution of Copyright Industries. Witzburg, Francesca Montalvo, (2017), Protecting Fashion: A Comparative Analysis of Fashion Design Protection in the United States and the European Union, The Trademark Reporter, Vol. 107 No. 6. Yeh, Brian, T. (2011), Copyright Protection for Fashion Design: A Legal Analysis of Legislative Proposals, Congressional Research Service. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 622 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 482 |
||