افعال معین تصویرساز آغازی در زبان فارسی | ||
| پژوهش های دستوری و بلاغی | ||
| مقاله 3، دوره 13، شماره 23، آبان 1402، صفحه 44-63 اصل مقاله (663.16 K) | ||
| نوع مقاله: دستوری | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22091/jls.2023.9615.1517 | ||
| نویسندگان | ||
| فاطمه خاله اقلی تبریزی1؛ جهاندوست سبزعلیپور* 2؛ بهرام خشنودی3 | ||
| 1دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد آستارا، دانشگاه آزاد اسلامی، آستارا، ایران. | ||
| 2دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران. | ||
| 3استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد آستارا، دانشگاه آزاد اسلامی، آستارا، ایران | ||
| چکیده | ||
| نمود آغازی با کمک افعال کمکی ساخته میشود که علاوه بر نشان دادن شروع و آغاز انجام گرفتن عمل، بر ضرورت آن نیز دلالت میکنند. افعال معین آغازی مانند افعال «آغازیدن، آغاز نهادن، ایستادن، گرفتن و ...» که سازندة نمود آغازین در جمله هستند، در فارسی امروز کاربردی ندارند اما در دورههای پیشین زبان فارسی نقش پررنگی داشتهاند. در حوزة افعال معین آغازی با دستهای از افعال مواجهایم که برای ساخت نمود آغازی با کمک ساخت تصویرهایی مستمر از مبدأ فعلی ثانویه به فعل اصلی در جمله میرسند و با این طرحوارة حرکتی روند آغاز یک کنش یا فعل را نشان میدهند. در این پژوهش سعی شده تا افعال معین تصویرساز که بر نمود آغازی در زبان فارسی دلالت دارند استخراج و معرفی شوند. از اینرو این پژوهش با روش توصیفی – تحلیلی به بررسی افعال معین تصویرساز آغازی در دورة تاریخی قرن چهارم تا دوازدهم زبان فارسی در میان کتابهای منثور فارسی پرداخته است. نتایج نشان میدهد که افعال «برگرفتن، برداشتن، برخاستن، گشودن» از افعال معین تصویرساز آغازی محسوب میشوند. در این میان افعال «برخاستن و برداشتن» همچنان نقش معین تصویرساز آغازی خود را حفظ کرده اما مابقی افعال دستخوش معینزدگی شده و کاربرد خود را از دست دادهاند. علاوه بر آن، افعال دیگری در فارسی محاورهای امروز مانند «کشیدن و گرفتن» به این محدوده افزوده شدهاند که روند معینی خود را در ساخت نمود آغازی طی میکنند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| دستوریشدگی؛ معینشدگی؛ فعل معین؛ نمود آغازی؛ معین تصویرساز آغازی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Auxiliary Verbs, the Inchoative Aspect in the Persian Language | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Fatemeh Khale-oghli Tabrizi1؛ jahandoust sabzalipour2؛ Bahram Khoshnoudi3 | ||
| 1Ph.D. student, Department of Persian Language and Literature, Astara Branch, Islamic Azad University, Astara, Iran | ||
| 2Associate Professor, Department of Persian Language and Literature, Rasht Branch, Islamic Azad University, Rasht, Iran | ||
| 3Assistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Astara Branch, Islamic Azad University, Astara, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| The inchoative aspect is made with the help of auxiliary verbs, which, in addition to showing the beginning of the action, also indicates its necessity. The inchoative auxiliary verbs such as the verbs “to start, to begin, to stand, to take, etc.”, which are the inchoative aspect of the sentence, are not used in the Persian language today but played a prominent role in the past periods of the Persian language. In the scope of inchoative auxiliary verbs, we are faced with a group of verbs that reach the main verb in the sentence with the help of creating continuous images from the secondary verb origin to create an inchoative aspect, and with this movement scheme, they show the process of the beginning of an action or verb. In the present research, an attempt has been made to extract and introduce the auxiliary verbs that indicate the inchoative aspect in the Persian language. Therefore, this research, using a descriptive-analytical method, has investigated the inchoative auxiliary verbs in the historical period of the 4th to the 12th century of the Persian language among Persian prose books. The obtained results showed that the verbs “to take, to pick up, to rise, and to open” are considered to be among the verbs that create the inchoative aspect. In the meantime, the verbs “to rise” and “to pick up” still retain their original role as an inchoative auxiliary verb, but the rest of the verbs have undergone deauxiliation and lost their use. In addition, other verbs in today’s colloquial Persian have been added to this range, such as “to pull” and “to take” which go through their auxiliation process in the construction of the inchoative aspect. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Grammaticality, auxiliation, auxiliary verb, inchoative aspect, inchoative auxiliary verb | ||
| مراجع | ||
|
ابوالحسنی چیمه، زهرا. (1383). «افعال نمودی». مجموعه مقالات دانشگاه علامه طباطبایی. شمارة 186. صص: 32- 25 . ابوالقاسمی، محسن. (1367). پنج گفتار در دستور تاریخی زبان فارسی. چاپ اول. بابل: کتابسرای بابل. ارژنگ، غلامرضا. (1392). دستور زبان فارسی امروز. چاپ ششم. تهران: قطره. افراشی، آزیتا. (1392). ساخت زبان فارسی. چاپ هفتم. تهران: سمت. انوشه، مزدک. (1397). «نمود دستوری در ساخت فعلهای پیاپی در زبان فارسی، رویکرد کمینهگرا». نشریۀ پژوهشهای زبانشناسی. سال 11. شماره 20. صص: 91-73. بی نام. (1356). ترجمة تفسیر طبری. به اهتمام حبیب یغمائی. 7 جلد. چاپ اول. تهران: توس. بی نام. (1362). حدود العالم منالمشرق الی مغرب. به کوشش منوچهر ستوده. چاپ اول. تهران: طهوری. بی نام. (1381). تاریخ سیستان. به تصحیح محمّدتقی بهار. چاپ اول. تهران: معین. بیهقی، ابوالفضل. (1380). تاریخ بیهقی. براساس نسخه فیاض و نسخه ادیب پیشاوری و نسخه غنی – فیاض. مقدمه و توضیحات منوچهر دانش پژوه. 2 جلد. چاپ دوم. تهران: هیرمند. حق بین، فریده؛ فضلی، منصوره سادات. (1388). «فعلهای معین در زبان فارسی و فرضیة فعل معین دوجزئی». زبان پژوهی. سال اول. شماره 1. صص: 50-35. حیدری، علی رضا. (1391). «بررسی فعل آغازی در زبانهای ایرانی باستان و مقایسۀ آن با افعال شروع، حرف استقبال و باب استفعال در زبان عربی». مجموعه مقالات دانشگاه علامه طباطبایی. شماره 280. صص: 189- 179. خوشسیرت، ضیاالدین. (1393). «نمود آغازی فعل از ایرانی باستان تا فارسی نو (و بررسی آن در گیلکی)». پایاننامة کارشناسی ارشد. به راهنمایی مجتبی منشیزاده. تهران: دانشگاه علامه طباطبایی. داوری، شادی؛ نغزگوی کهن، مهرداد. (1395). «از اراده تا آینده: دستوریشدگی زمان آینده» در فارسی». زبان شناخت. سال هفتم. شماره 1. صص: 87-59. دهخدا، علی اکبر. (1377). لغتنامة دهخدا. تهران: موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران. طبری، ابوجعفر محمّد بنجریر. (1353). تاریخ بلعمی (تکلمه و ترجمه تاریخ طبری. به تصحیح محمّدتقی بهار. به کوشش محمّد پروین گنابادی. 4 جلد. چاپ دوم. تهران: کتابفروشی زوار، شاه آباد. عطار نیشابوری، شیخ ابیحامد محمّد بن ابیبکر ابراهیم فریدالدین. (1323). تذکرة الاولیا. با مقدمه میرزا محمّد بن عبدالوهاب قزوینی. 2 جلد. چاپ پنجم. تهران: انتشارات مرکزی. عموزاده، محمّد؛ کریمی دوستان، غلامحسین و بابک شریف. (1395). «شبکۀ معنایی فعل گرفتن بر اساس انگارۀ چند معنایی اصول مند». پژوهشهای زبانی. سال هفتم. شماره 1. صص: 136- 117. غزالی طوسی، امام محمّد. (1333). کیمیای سعادت. به تصحیح احمد آرام. 10 جلد. چاپ اول. تهران: کتابخانه و چاپخانه مرکزی. فرشیدورد، خسرو. (1391). فعل و گروه فعلی و تحول آن در زبان فارسی. چاپ دوم. تهران: سروش. فومنی، عبدالفتاح. (1274). تاریخ گیلان. به اهتمام برنهارد دارن. پترزبورگ: [بیجا]. قشیری، هوازن. (1374). ترجمة رساله قشیریه. به تصحیح بدیعالزمان فروزانفر. چاپ اول. تهران: علمی فرهنگی. گلفام، ارسلان. (1385). اصول دستور زبان. چاپ اول. تهران: سمت. ماهوتیان، شهرزاد. (1378). دستور زبان فارسی (از دیدگاه ردهشناسی). ترجمة مهدی سمائی. چاپ اول. تهران: مرکز. مجیدی، مریم. (1388). «جلوهها و کارکردهای نمود فعل در زبان فارسی». فصلنامه پژوهش زبان و ادبیات فارسی. شماره پانزدهم. صص: 145-158. مشکوةالدینی، مهدی. (1374). دستور زبان فارسی بر پایة نظریة گشتاری. چاپ دوم. تهران: انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد. میرفخرائی، مهشید. (1391). روایت پهلوی: آوانویسی، برگردان فارسی، یادداشتها و واژهنامه. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. میهنی، محمّد بن منور. (1393). اسرار التوحید. به تصحیح محمّدرضا شفیعی کدکنی. چاپ یازدهم. تهران: آگاه. ناتل خانلری، پرویز. (1374). تاریخ زبان فارسی. چاپ پنجم. تهران: سیمرغ. نغزگوی کهن، مهرداد. (1389). «افعال معین و نمایش نمود در زبان فارسی». ادب پژوهی. شماره چهاردهم. صص: 110-93. واصفی، زینالدین محمود. (1349). بدایع الوقایع. به تصحیح الکساندر بلدروف. 2 جلد. چاپ دوم. تهران: انتشارات بنیاد فرهنگ ایران، چاپخانه زر. واعظ کاشفی، ملاحسین. (1290 ق). اخلاق محسنی (نسخه خطی). کتابخانه مجلس. به شمارة IR۱۰-۳۰۶۱۰. وحیدیان کامیار، تقی. (1392). دستور زبان فارسی (1). با همکاری غلامرضا عمرانی. چاپ چهاردهم. تهران: سمت. وراوینی، سعدالدین. (1393). مرزباننامه. به تصحیح خلیل خطیب رهبر. چاپ بیست و دوم. تهران: صفی علیشاه. Comrie, Bernard. (1976). Aspect, Cambridge: Cambridge University Press. Bybee, Joan .(1985). Morphology: A Study of the Relation between Meaning and Form, Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 597 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 481 |
||