1دانشیار گروه فقه و مبانی حقوق دانشگاه قم. ایران، قم (نویسنده مسئول)
2دانشیار گروه قرآن و حدیث دانشگاه قم.ایران، قم
3دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق دانشگاه قم. ایران، قم
چکیده
ترکیب «حفظ فرج» چهار مرتبه در قرآن کریم به شکلهای متفاوت آمده و خداوند مؤمنان را به آن سفارش کرده است؛ اما به جهت محذوف بودن متعلق حفظ فرج، دلالت این آیات در هالهای از ابهام فرورفته است. در خصوص پاسخ به این سؤال که منظور شارع، حفظ فرج «از چه چیزی» است، دیدگاههای متفاوتی ابراز شده که هر یک از آنها الزامات خاص و قلمرو معنایی متفاوتی دارند. امروزه در حوزه فقه پزشکی، یکی از عمده دلایل مخالفت با پدیدههایی از قبیل «رحم اجارهای» یا برخی صور «تلقیح مصنوعی»، تنافی این پدیدهها با وجوب «حفظ فرج» است که ارزیابی این فتاوا، بدون داشتن تفسیر درست و روشمند از حفظ فرج، ممکن نیست. باوجود نقش مبنایی این آیات در استنباط فقهی، تاکنون هیچ اثر استدلالی مستقلی درباره تفسیر این آیات نگارش نیافته و همین خلأ نظری، سبب بروز تفاسیر بعضاً نادرست و نامنضبط گردیده است. پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی، به نقد و بررسی این تفاسیر میپردازد و نشان میدهد که تلقیح مصنوعی و رحم اجارهای اساساً ارتباطی با این آیات ندارد و این دو از یکدیگر بیگانهاند.
1Associate professor, Department of Jurisprudence and Law Foundations, University of Qom, Qom, Iran (corresponding author) | a.omidifard@qom.ac.ir. ORCID ID: 0000-0001-7223-6803
2 Associate professor, Department of Quran and Hadith, University of Qom, Qom, Iran | E.Molaeenia@qom.ac.ir. ORCID ID: 0000-0002-3629-632
3Theology faculty- Qom univecandidate, Jurisprudence and Law Foundations, University of Qom, Qom, Iran | Sadegh.Ramezani48@gmail.Com. ORCID ID: 0000-0002-6171-1960rsity Qom-Iran
چکیده [English]
The phrase “protecting the private parts” (ḥifz-i faraj) has been repeated four times in the Holy Quran in different forms and God has advised it to the believers. However, since the object of protecting the private parts has been omitted, the implication of these verses is ambiguous. Different views have been expressed regarding the answer to the question of what the intent of the legislator (God) was concerning the object of protecting the private parts, each of which has its own specific requirements and different semantic spheres. Nowadays, in the area of medical jurisprudence, of the main reasons for opposition to phenomena such as surrogacy or some forms of artificial insemination is the contradiction of these phenomena with the obligation of protecting the private parts and the evaluation of these laws is not possible without having the correct and methodical interpretation of “protecting the private parts.” Despite the foundational role of these verses in jurisprudential inferences, so far no independent argumentative work has been authored regarding the interpretation of these verses and this very theoretical vacuum has led to the emergence of sometimes incorrect and undisciplined interpretations. The present study aims to study and critique these exegeses through a descriptive-analytic method and to show that artificial insemination and surrogacy are essentially unrelated to these verses and these two are separate from each other.
ایروانى، باقر (1427 ق)، دروس تمهیدیة فی الفقه الاستدلالی على المذهب الجعفری، قم: موسسة الفقه، للطباعة و النشر.
بروجردى طباطبایى، آقا حسین (1420 ق)، نهایة التقریر، قم: مرکز فقه الائمه الاطهار (ع(.
بروجردى طباطبایى، آقا حسین (1426 ق)، تبیان الصلاة، قم: گنج عرفان للطباعة و النشر.
بحرانى، سید هاشم بن سلیمان (1374 ش)، البرهان فی تفسیر القرآن، قم: مؤسسه بعثه.
بیضاوى، عبدالله بن عمر (1418 ق)، انوار التنزیل و اسرار التأویل (تفسیر البیضاوى)، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
تبریزى، جواد بن على (1426 ق)، تنقیح مبانی العروة - کتاب الطهارة، قم: دار الصدیقة الشهیدة سلامالله علیها.
ثعلبى، احمد بن محمد (1422 ق)، الکشف و البیان المعروف تفسیر الثعلبی، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
جمعى از پژوهش گران (1423 ق)، موسوعة الفقه الإسلامی طبقا لمذهب أهل البیت علیهم السلام، زیر نظر سید محمود هاشمى شاهرودى، قم: مؤسسه دائرةالمعارف فقه اسلامى بر مذهب اهلبیت علیهم السلام.
جوهرى، اسماعیل بن حماد (1376 ق)، الصحاح، بیروت: دار العلم للملایین.
حلى اسدى، حسن بن یوسف بن مطهر (1388 ق)، تذکرة الفقهاء (ط - القدیمة)، قم: مؤسسه آل البیت علیهم السلام.
خمینى، سید روح اللّه موسوى (1421 ق)، کتاب الطهارة (للإمام الخمینی، ط - الحدیثة)، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى.
خمینى، سید روح اللّه موسوى (1415 ق)، المکاسب المحرمة (للإمام الخمینی)، قم: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى.
خمینى، سید روح اللّه موسوى (1422 ق)، کتاب الطهارة (تقریرات، للإمام الخمینی)، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
خمینى، سید مصطفى (بیتا)، مستند تحریر الوسیلة، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى.
خویى، سید ابوالقاسم موسوى (1418 ق)، موسوعة الإمام الخوئی، قم: مؤسسة احیاء آثار الإمام الخوئی
.25. راغب اصفهانى، حسین بن محمد (1412 ق)، مفردات الفاظ القرآن، بیروت: دار القلم.
زحیلى، وهبه (1411 ق)، التفسیر المنیر فی العقیدة و الشریعة و المنهج، دمشق: دار الفکر.
سمرقندى، نصر بن محمد (1416 ق)، تفسیر السمرقندى المسمى بحر العلوم، بیروت: دار الفکر.
سیواسى، احمد بن محمود (1427 ق)، عیون التفاسیر، بیروت: بیجا.
سیوطى، عبدالرحمان بن ابىبکر (1404 ق)، الدر المنثور فى التفسیر بالماثور، قم: کتابخانه عمومى حضرت آیتاللهالعظمی مرعشى نجفى.
شیخ حر عاملى، محمد بن حسن (1409 ق)، وسائل الشیعة، قم: مؤسسة آل البیت علیهمالسلام.
شیرازى، قدرت الله و پژوهشگران مرکز فقهى ائمه اطهار علیهم السلام (1429 ق)، موسوعة احکام الأطفال و أدلتها، قم: مرکز فقهى ائمه اطهار علیهم السلام.
صدر، شهید، سید محمدباقر (1408 ق)، بحوث فی شرح العروة الوثقى، قم:مجمع الشهید آیتالله الصدر العلمی.
