هنجارهای حقوق بشری بیش از آنکه محصول مقتضیات اجتماعی باشند، ریشه در وجدان اخلاق انسانی دارند. همین ویژگی اخلاق‌‌مداری هنجارهای حقوق بشری است که آن را متصف به جهان‌‌شمولی کرده است. دو "مکتب حقوق طبیعی" و "اخلاق حق‌‌مدار کانتی"، با تاکید بیشتری چارچوبی نظری در توجیه اخلاقی حق‌‌های جهان‌‌شمول، ذاتی و غیرقابل سلب برای انسان بما هو انسان ارائه می‌‌دهد. گرچه حقوق بشر معاصر ریشه در نظریه حقوق طبیعی و نظریه اخلاق کانتی دارد، ولی باید توجه کرد که نظریه حقوق طبیعی آن‌‌گونه که در حقوق بشر منعکس شده است، خود نیز به گونه‌‌ای اخلاق حق‌‌مدار را توصیه می‌‌کند. در اخلاق هنجاری، عمده‌‌ترین مسأله‌‌ای که درباره وظیفه اخلاقی مطرح است، این است که بر اساس چه معیاری، درستی یا نادرستی یک عمل را می‌‌توان تعیین کرد و نظریه امر الهی حاصل یکی از پاسخ‌‌هایی است که به این مسأله داده می‌‌شود. نظریه امر الهی، مبنای درستی یا نادرستی اعمال را "اراده خداوند" می‌‌داند. رابطه بین خدا و اخلاق موضوع کلان این نظریه است به‌‌گونه‌‌ای که اخلاق را به خداوند وابسته می‌‌داند. می‌‌توان گفت این نظریه از آن جهت که افراد ملزم به تبعیت از قواعدی هستند که خداوند متعال به عنوان تکلیف بر عهده آنها قرارداده، جز نظریات اخلاقی وظیفه‌‌گراست و اگر تبعیت از قواعد اخلاقی و شریعت به قصد ثواب و دوری از عقاب و جلب رضای خداوند باشد می‌‌توان آن‌‌را در زمره‌‌ی قواعد پیامدگرا دانست. سابقه این نظریه را به زمان یونان باستان می‌‌دانند که در سنت فکری اسلام، از این نظریه به "حسن وقبح شرعی" تعبیر شده است. بنا به اعتقاد "اشاعره"، چون خداوند تابع هیچ قانونی نیست، هیچ‌‌یک از افعالش نمی‌‌تواند قبیح باشد؛ زیرا پیش از اراده خداوند قاعده‌‌ای موجود نیست تا بر حسب آن حکم به قبح یک عمل بشود. از سوی دیگر، عموم متکلمان "معتزله و شیعه" با قول به" عقلی و ذاتی بودن حسن و قبح افعال" با نظریه امر الهی یا حسن و قبح شرعی مخالفت کرده‌‌اند. نظریه حسن و قبح ذاتی (عقلی)، بر قول به عینیت و مطلق بودن اخلاق مبتنی است. بدین معنی که برخلاف نسبیت‌‌گرایی اخلاقی، مفاهیم اخلاقی اموری عینی و واقعی‌‌اند. این مفاهیم فی ذاته از واقعیتی برخوردارند و این واقعیت به صورت مطلق در هر زمان و مکانی و حتی فراتر از زمان و مکان محقق است. جاودانگی اخلاق به همین معنا است. همان چیزی که جهان‌‌شمولی هنجارهای حقوق بشری مبتنی برآن است. "اراده باوری" رایج‌‌ترین تقریری است که از نظریه امر الهی شده است. بدین معنی که خداوند بر مبنای اراده خویش فرامینی صادر می‌‌کند و همین فرامین، قوانین اخلاق را تشکیل می‌‌دهد. این در حالی است که اگر ما از قبل به صورتی مستقل، درکی از حسن و قبح اخلاقی نداشته باشیم، نمی‌‌توانیم خداوند را موجودی اخلاقی بدانیم. اینکه باید از چنین موجودی تبعیت کرد در صورتی لازم می‌‌آید که خیریت اخلاقی خدا را به تصورمان از خدا بیفزاییم. ولی اگر ابتدا ندانیم که خیر، کمال است و موجب شایستگی خداوند می‌‌شود، نمی‌‌توان خدا را متصف به خیر کرد. بدین‌‌سان نه تنها شناخت حسن و قبح اخلاقی وابسته به امر و نهی خداوند نیست، بلکه اصولا تصور خداوند به عنوان خدای خیر، مترتب بر داشتن درکی از خیر و ارزش اخلاقی است. لذا مهم‌‌ترین نقد، به نظریه امرالهی، نقدی است که بر مبنای "استقلال اخلاق" اقامه گردیده است.

بدین ترتیب ابتنای نظریه امر الهی بر اراده خداوند مستلزم دگرآیینی است و دگرآیینی درست در مقابل خودآیینی- به عنوان اصل زیربنایی حقوق بشر- قرار دارد. دگرآیینی هرگاه با یک عمل درآمیزد، وجاهت قانونی آن عمل را که شرط لازم برای ارزش اخلاقی آن است، را از میان می‌‌برد. حقوق بشر معاصر، ترجمان نظام اخلاقی حق‌‌مدار و انسان‌‌مداری عقلانی است در حالی که نظریه فرمان الهی بر مبنای اطاعت محض از اوامر خداوند بدون توجه به عقل است. در نظام اخلاقی حق ‌‌مدار حقوق ‌‌بشر، همه حقوق حول انسان است؛ زیرا انسان غایت بالذات است و حقوق، فقط مبتنی بر عقل است. بنابراین مهم‌‌ترین ویژگی این نظام اخلاقی حق‌‌مدار، توانایی و حق انسان برای مطالبه و ادعا نسبت به حقوق بنیادین خویش است. این درحالی است که در گفتمان تکلیف‌‌مدار امرالهی، امکان مطالبه حق وجود ندارد، زیرا همه حقوق ذیل فرمان و دستور خداوند از درون تهی می‌‌شود و انسان و ارزش‌‌های ذاتی وی، محور حقوق بشر نخواهند بود. بنابراین رابطه‌‌ی میان حقوق بشر‌‌حق‌‌مدار و نظریه امرالهی که متعلق به اخلاق تکلیف‌‌مدار است به لحاظ نسب اربعه، متباین است و امکان مطالبه و ادعا نسبت به حقوق در رویکرد تکلیف‌‌مداری غرق در تکالیف می‌‌شود.