بررسی مستندات قرآنی «توحید» در منظومه کلامی اباضیه از منظر تفسیر «تیسیر التفسیر» أطَّفَیَّش و مقایسه آن با دیدگاه تفسیری علامه طباطبایی | ||
| پژوهش های تفسیر تطبیقی | ||
| دوره 9، شماره 1 - شماره پیاپی 17، اردیبهشت 1402، صفحه 5-32 اصل مقاله (1.03 M) | ||
| نوع مقاله: علمی و پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22091/ptt.2022.8093.2091 | ||
| نویسندگان | ||
| خدیجه احمدی1؛ حسین ستار* 2؛ محسن قاسم پور3 | ||
| 1دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه کاشان، ایران | ||
| 2استادیار گروه قرآن و حدیث دانشگاه کاشان، ایران | ||
| 3استاد تمام گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| اباضیه فرقهای وابسته به خوارج است که تا به امروز باقی مانده است. نظام اعتقادی آنان نظامی تقریباً مستقل است که عالمان و مفسرانی چون أطَّفَیَّش تلاش کردهاند آن را تبیین و حفظ نمایند. مسأله مهم، تحلیل تصورات توحیدی اباضی و مقایسه آن با برداشتهای مفسری چون علامه طباطبایی است که توحید قرآنی را با روش قرآن به قرآن تبیین کرده است. پژوهش حاضر با روش تحلیلی، به مطالعه تطبیقی بین برداشتهای تفسیری أطَّفَیَّش و علامه طباطبایی درباره توحید الهی پرداخته است. هر دو به وحدت ذات خدا و عینیت صفات با ذات رسیدهاند؛ اما برداشتهای تفسیری أطَّفَیَّش، مبتنی بر روش عقلی، روایی و قرآنی و متأثر از سابقه تاریخی و تلفیق بین عقاید معتزله و اشاعره و تعدیل عقیده خوارج است درحالیکه برداشتهای علامه، بر روش قرآنی و فارغ از تعلقات فکری شخصی مبتنی است. برداشت أطَّفَیَّش تنزیه محض و برداشت علامه جمع بین تشبیه و تنزیه است. نگاه آنان درباره رؤیت پروردگار در دو سطح متفاوت است. أطَّفَیَّش اختیار را در قالب نظریه خلق و کسب قرار میدهد، ولی علامه با نگاه طولی به اراده خدا و انسان، اختیار انسان را میپذیرد. | ||
تازه های تحقیق | ||
نتیجه نظام فکری و اعتقادی اباضیه، نظام خاصی است که أطَّفَیَّش به تبیین آن پرداخت و آن را در تیسیر التفسیر و در قالب توحیدهای چهارگانه بیان کرد. نتایج بررسی مقایسهای این نظام فکری با روش تفسیری علامه عبارتند از:
| ||
| کلیدواژهها | ||
| : اباضیه؛ أطَّفَیَّش؛ علامه طباطبایی؛ تیسیرالتفسیر؛ توحید و شرک؛ نظریه خلق و کسب | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Studying the Quranic documentation of Unity in the Theological System of the Ibadis according to Tafsir Taysir al-Tafsir by Attafayyash and its Comparison with Allamah Tabatabaei’s Exegetic View | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Khadijeh Ahmadi1؛ Hossein Sattar2؛ Mohsen Ghasempour3 | ||
| 1PH.D. candidate, Quran and Hadith Sciences, University of Kashan, Kashan, Iran | ||
| 2Assistant professor, Department of Quran and Hadith Sciences, University of Kashan, Kashan, Iran (corresponding author) | ||
| 3Professor, Department of Quran and Hadith Sciences, Allamah Tabataba'i University, Tehran, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| The Ibadis (ibāḍiah) are a branch of the Kharijites that have survived until today. Their belief system is an almost independent system and scholars and exegetes such as Attafayyash have strived to explain and protect it. An important issue is the analysis of the Ibadis’ suppositions regarding the Unity of God and comparing them to the perceptions of an exegete such as Allamah Tabatabaei who has explained Quranic monotheism through a Quran to Quran (interpreting the Quran through the Quran) method. The present study, utilizing an analytic method, is a comparative study between the exegetic understandings of Attafayyash and Allamah Tabatabaei regarding Divine Unity. Both believe in the oneness of God’s essence and the selfsameness of His attributes with His essence; however, Attafayyash’s exegetic perceptions are based on a rational, narrative, and Quranic method, are influenced by historical precedents, are a mix of the beliefs of the Asharites and Mutazilites, and a modification of the beliefs of the Kharijites. Whereas Allamah’s perception is based on a Quranic method and is free from personal intellectual affiliations. Attafayyash concludes tanzīh, God’s incomparability (the belief that God is exalted and His attributes are incomparable to those of creation) while Allamah concludes a combination of tashbīh (common conception of attributes that are shared between God and human beings) and tanzīh. Their views regarding the observability of God are different at two levels. Attafayyash accepts free will in the form of the Theory of Creation and Attainment while Allamah accepts free will with a linear view of the will of God and human beings | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Ibadis, Attafayyash, Allamah Tabatabaei, Taysīr al-Tafsīr, monotheism and polytheism, Theory of Creation and Attainment | ||
| مراجع | ||
|
قرآن. نهجالبلاغه.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,362 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 610 |
||