نتیجه

با توجه به مطالب گفته‌شده، روشن می‌شود که واژه­ بیان در چهارمین آیه­ سوره­ مبارکه­ الرحمن، به معنای نطق و کلام است و دلایل آن بدین شرح بود که اولین معنایی که در سیاق آیات نخستین سوره­ از واژه­ بیان به ذهن متبادر می‌شود، معنای تکلم است. هم چنین در آیه­ چهارم سوره ابراهیم، تبیین به زبان نسبت داده شده و نیز خداوند متعال، قرآن را بیانی برای مردم (بیانٌ للنّاس) می‌خواند. از آن­جایی که ماهیت قرآن در عصر نزول، جز ماهیت گفتاری و زبانی نبود، مشخص می‌شود که منظور از بیان، سخن گفتن است. هم چنین از ادله‌ای که دلالت می‌کند بیان در آیه موردنظر به معنای نطق و تکلم است، سخنان امام علی (ع) درباره این آیه است که به‌طور ضمنی، به معنای بیان‌ که نطق باشد اشاره فرمودند. نیز بر اساس تحقیق حاضر، بر فرض درستی هر یک از معانی مذکور برای بیان، هیچ­یک از آن معانی جدای از تکلم نیستند و همواره با آن ارتباط نزدیک دارند. هم چنین منظور از تکلم، صرف تولید اصوات و بر زبان راندن کلمات نیست؛ زیرا خداوند در سوره­ الرحمن، "بیان " را نعمتی خطیر و باارزش برای انسان قلمداد کرده؛ حال آن­که بر زبان راندن کلمات و تولید اصوات، از دست موجوداتی غیر از انسان نیز برمی­آید. بلکه منظور از تکلم، آن تکلمی است که ادراک کلیات و قوه­ تعقل و تشخیص، پشتوانه­اش باشد.