روانشناسی اخلاقی غزالی | ||
| پژوهشهای فلسفی -کلامی | ||
| مقاله 5، دوره 11، شماره 1 - شماره پیاپی 41، آذر 1388، صفحه 129-148 اصل مقاله (177.86 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22091/pfk.2009.189 | ||
| نویسندگان | ||
| زهره سادات ناجی* 1؛ محسن جوادی* 2 | ||
| 1دانشجوی دکتری فلسفه تطبیقی واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی | ||
| 2دانشیار گروه فلسفه دانشگاه قم | ||
| چکیده | ||
| این مقاله اندیشههای اخلاقی امام محمد غزالی را برای یافتن پاسخ به پرسشهای مربوط به روانشناسی اخلاقی بازخوانی میکند. غزالی در مباحث اخلاقی خود علاوه بر برشمردن فضایل و چگونگی شناخت آنها، به بررسی ریشههای روانشناختی آراستگی آدمی به آنها و نیز عمل به اقتضای آنها میپردازد. وی با تأسی به فیلسوفان یونانی و اسلامی بحث مفصلی در باره نفس و جان آدمی دارد تا از این طریق ربط و نسبت هر فضیلت و رذیلت را به قوه خاصی در نفس انسان معلوم کند. اما از سوی دیگر با تأسی به رویکرد اشاعره در باره حسن و قبح اخلاقی، و به این جهت که اخلاق او بیشتر از شریعت اخذ شده، مبنای حسن و قبح را دینی میداند.همین طور این نوشته ضمن ارایه توضیح درباره نگاه اخلاقی واقع گرا و غیر واقع گرا و با اشاره به آراء غزالی و هیوم روشن خواهد کرد که به چه دلیل با این که عقل از نظر هر دو اندیشمند ادراک گر و فاقد قدرت عمل است، در بحث انگیزش اخلاقی غزالی با اشکالات هیوم درباره این موضوع مواجه نشده است.در بخش پایانی مقاله، به معرفی اموری که در انجام فضیلت و رذیلت مؤثرند پرداخته و تفاوت دیدگاه غزالی را با فیلسوفان یونان درباره نقش توفیق الهی در انجام فضایل وترک رذایل توضیح میدهیم. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اخلاق فضیلت؛ غزالی؛ روان شناسی اخلاق؛ انگیزش اخلاقی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Al-Ghazali’s Moral Psychology | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Zohreh Sadat Naji1؛ Mohsen Javadi2 | ||
| چکیده [English] | ||
| This paper is going to re-read Imam Mohammad al-Ghazali’s moral ideas in order to find the responses to the questions of moral psychology. Al-Ghazali, following the Greek and Islamic philosophers, relates each virtue or vice to a particular faculty in man’s soul. Moreover, following the Asharites, he considers the basis of moral good and badness to be religious. Furthermore, having mentioned al-Ghazali and Hume’s opinions as well as their similarities, this writing explains why al-Ghazali’s view on the moral motivation has not encountered Hume’s objections. And finally, it presents the differences between al-Ghazali and the Greek philosophers’ views on virtues and vices as well as evaluates al-Ghazali’s psychological opinions in ethics. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| ethics of virtue, al-Ghazali, moral psychology, moral motivation, moral good and badness | ||
| مراجع | ||
|
1- ابراهیمی دینانی،غلامحسین، 1380، دفتر عقل و آیت عشق)، طرح نو، تهران، جلد 1. 2- ابراهیمی دینانی، غلامحسین، 1370، منطق و معرفت در نظر غزالی. امیر کبیر، تهران. 3- ابن سینا، ابوعلی حسین بن عبدا...، 1364، النجاۃ.مکتبه المرتضویه، تهران. 4- ابن مسکویه، 1381، تهذیب الاخلاق.ترجمه وتوضیح علی اصغر حلبی،چاپ اول،نشر اساطیر، تهران. 5- ارسطو، 1385، اخلاق نیکوماخوس.ترجمه محمد حسن لطفی، چاپ دوم، طرح نو، تهران. 6- سروش، عبدالکریم، 1380،تفرج صنع، صراط، تهران. 7- سروش، عبدالکریم، 1387، قصه ارباب معرفت (دفتر نخست). صراط، تهران. 8- شیدان شید، حسینعلی، 1383، عقل در اخلاق از نظرگاه غزالی و هیوم. پژوهشکده حوزه و دانشگاه، قم. 9- غزالی، محمد بن محمد، 1987، تهافت الفلاسفه. تقدیم و تحقیق سلیمان دنیا،دارالمعارف، قاهره. 10- ________ ، 1989، میزان العمل. کتب هوامشه احمد شمس الدین، دار الکتب العلمیه، بیروت. 11- ________ ، 1368، کیمیای سعادت. به کوشش حسین خدیو جم. انتشارات علمی و فرهنگی، تهران. 12- ________ ، 1990، معیار العلم فی المنطق. شرحه احمد شمس الدین،دار الکتب العلمیه. 13- ________ ، 1988، المنقذ من الضلال، الاحادیث القدسیه، قانون التأویل: مجموعه رسائل الامام الغزالی(7). وضع حواشیه و قدم له احمد شمس الدین، دارالکتب العلمیه، بیروت. 14- ________ ، احیا علوم الدین. دار الکتب العلمیه، بیروت. 15- کدیور، پروین، 1383، روانشناسی اخلاق. آگه، تهران. 16- مک ناوتن، دیوید، 1380، بصیرت اخلاقی. ترجمه محمود فتحعلی،موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی، قم. 17- نصر، حسین و لیمن، الیور، 1383، تاریخ فلسفه اسلامی(1). ترجمه جمعی از استادان فلسفه، حکمت، تهران. 18-Abulquasem, M. 1978, The Ethics of al-Ghazali A composite Ethics in Islam.Caravan Books, New York
19- Amin Abdullah, M. 1992, The Idea of Universality of Ethical Norms in Ghazali and Kant. Turkiye Diyanet vakfi, Ankara.
20- Marmura. 1965 “ al- Ghazali and Demonstrative Science”, Journal of the History of Philosophy, 3: 183-204
Rahman F. 1952, Avicennas Psychology. OxfordUniversity Press, London.
21- Sherif.A, 1975, Ghazali’s Theory of Virtue. State university of New York Press, Albany
22- Umaruddin M. 1996, the Ethical Philosophy of al-Ghazzali.
Adam publishers & distributers, Delhi.
23- Doris, John, Stich, Stephen, "Moral Psychology: Empirical Approaches", The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Winter 2008 Edition), Edward N. Zalta (ed.), URL = <http://plato.stanford.edu/archives/win2008/entries/moral-psych-emp/>.
24- Thomas, Laurence, Moral psychology, in Lawrence C. and Charlotte B. Becker (eds), Encyclopedia of Ethics, 2001, Routledge (1145-1151)
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,631 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 3,183 |
||