مطالعه تطبیقی جایگاه حقوقی آثار مبیّن واقعیت در حقوق ایران و ایالات متحده | ||
| پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب | ||
| دوره 8، شماره 3 - شماره پیاپی 29، مهر 1400، صفحه 89-116 اصل مقاله (829.96 K) | ||
| نوع مقاله: علمی و پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22091/csiw.2021.6310.1966 | ||
| نویسندگان | ||
| محمود حکمت نیا1؛ زینب شعبانی* 2 | ||
| 1استاد تمام، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی | ||
| 2کارشناس ارشد حقوق مالکیت فکری، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، پردیس فارابی دانشگاه تهران. | ||
| چکیده | ||
| کاربرد کلمات «مصنف»، «پدیدآورنده» و «ایجاد» ذیل تعریف «اثر» در ماده (۱) قانون حمایت حقوق مؤلفان و مصنّفان و هنرمندان (1348) بر لزوم وجود عنصر خلق و آفرینش جهت برخورداری آثار از حمایت دلالت دارد. این مسئله حمایت از آثار مبین واقعیت را با چالشی جدی مواجه میسازد. آثار بیانگر واقعیت، آثار مشتمل بر گردآوری و روایتگری واقعیات، عکسها و نقشههای جغرافیایی هستند که واقعیات یا جنبههایی از جهانی که در آن زندگی میکنیم را شرح میدهند؛ یعنی دادهها و اطلاعات دربارهی جهان که کشف میشوند و حاصل عمل خلق و آفرینش نیستند. این آثار به علت متشکل بودن از مواد واقعی قلمروی عمومی بهطور گسترده و نیز الزامات نقل دقیق واقعیات در برخی مصادیق آن، همچون زندگینامهها و تاریخچهها، با عدم قطعیت چشمگیری در تشخیص «واقعیت» از «بیان واقعی» روبهرو هستند. پژوهش حاضر با بهکارگیری روش توصیفی-تحلیلی در بررسی جایگاه حقوقی آثار بیانکننده واقعیت و مطالعه تطبیقی احراز اصالت در انواع مختلف این آثار در حقوق آمریکا، با توجه به ماهیت متفاوت آنها، در صدد بیان وضعیت این موضوع در حقوق ایران برآمده و نتیجه میگیرد حقوق ایران در تشخیص ماهیت متمایز این آثار شکست خورده است. | ||
تازه های تحقیق | ||
آثار بیانکنندهی واقعیت، همچون آینهای رو به جهان، جنبههایی از جهانی که در آن زندگی میکنیم را شرح میدهند. واقعیتها در قلمروی عمومی قرار دارند و بخشی ازمیراث مشترکی هستند که برای همه آزادانه دردسترس است، بررسی مفصل حمایت از واقعیات نوشتار دیگری میطلبد، اما بهاجمال میتوان گفت واقعیتها بهاین دلیل که خلق نمیشوند، بلکه کشف یا جمعآوری میشوند، مورد حمایت قرار نمیگیرند. با اینوجود در یک اثر دربرگیرندهی واقعیات، بیانهای اصیل قابل حمایت هستند؛ زیرا کپیرایت از اجزایی از اثر که از خالق سرچشمه گرفتهاند حمایت میکند. بنابراین اگرچه این آثار بهطور عمده واقعیتهاکه موردحمایت نیستند را ارائه میکنند، اما میتوانند آنها را بهگونهای بیان کنند که شرط اصالت را بهجا آورد. اگرچه در حقوق ایران میتوان برخی مصادیق آثار بیانگر واقعیت را ذیل آثار موردحمایت در ماده( 2) قانون حمایت حقوق مولفان و مصنّفان و هنرمندان یافت، اما معیار اصالت مشخصی که توجه قانونگذار به ماهیت خاص این آثار را نشان دهدبه چشم نمیخورد و بهنظر نمیرسد این تضمن آگاهانه بوده باشد. در گردآوری اطلاعات واقعی، حمایت محدودبه انتخاب و هماهنگی خواهد بودکه چنانچه پدیدآورنده انتخاب و نظمدهی دادهها را مستقلاً انجام دهد و تلاش انجامشده معمولی و پیشپا افتاده نباشد و درنتیجه از خلاقیت حداقلی برخوردار باشد، اصالت احراز میشود. بنابراین استفادهکنندگان بعدی مجاز خواهند بود که از واقعیات و دادههای متضمن اثر استفاده کنند، اما انتخاب و ترتیب واقعیات نباید مشابه پدیدآورندهی نخست باشد. درخصوص آثار راوی واقعیات، حمایت محدود به بیان خاص پدید آورنده است؛ درنتیجه پدیدآورندگان بعدی بایستی از شیوهی خاص بیان دوری کنند. درحقوق دعاوی کپیرایت رویهی مشابهی از آرایی مشاهده میشود که برآنند که مجموعهی خاص واقعیات موجود در اثر روایی نیز میتواند موردحمایت قرارگیرد. برایناساس، درصورتیکه مجموعهی واقعیات مشمول اثر روایی، از منبع موجودی کپی نشده باشد سهم اصیل پدیدآورنده را نشان میدهد، چراکه مجموعه، بهاندازهی بیان خاص، منشأ خود را مدیون پدیدآورنده است. شرایط احراز اصالت در آثار عکاسی در سه بخش بیان شده است: 1)تفسیر عکاس از زاویه، نور، سایه، ارائه، تأثیر فیلترها، تکنیکهای پیشرفته یا ترکیب آنها؛ 2)زمان عکس گرفتن، تصویربرداری عالمانه و آگاهانه از یک لحظهی ناب؛ 3)خلق موضوع عکس در حالتی که خود عکاس اقدام به ایجاد یک سوژهی عکاسی میکند. نقشههای سنتی ارائهی تصویری واقعیات جغرافیایی هستند که مهمترین هدف آنها ارائهی واقعیت به دقیقترین شکل ممکن است. اما باوجود اینکه تنها یک ارائهی صحیح از آنچه زمین بهنظر میرسد وجود دارد، انتخاب محل، اندازه و ابعاد نقشهبرداری، وسعت و دیگر ویژگیهای خاص هر نقشه که نتیجهی مهارت و قضاوت نقشهکش بوده و بهلحاظ تصویری، فهم او از واقعیت در یک محل خاص را ازطریق ترسیم خطوط و نمادها درارتباط بایکدیگر نشان میدهد، ابتکار لازم برای اصالت و برخورداری نقشه از حمایت را برآورده میسازد. درنهایت، نظربه اینکه ثبت در حقوق مالکیت ادبی و هنری اختیاری است و تأثیری بر ثبوت حق ندارد و در تشخیص خلق اصیل، مخاطب قانون عموم مردم هستند، همچنین این مسئله که آثار مبین واقعیت بخش قابلتوجهی از آثار ادبی و هنری را شکل میدهند، پیشنهاد میشود ذیل فصلی جداگانه در قانون، مباحث مربوط به اصالت و معیارهای احراز آن در این آثار مورد تصریح قانونگذار قرارگیرد.
| ||
| کلیدواژهها | ||
| آثار بیانگر واقعیت؛ اصالت؛ حقوق مالکیت ادبی و هنری؛ واقعیت | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| A Comparative Study of the Legal Status of Factual Works in Iranian and US Law | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Mahmoud Hekmatnia1؛ Zeinab Shabani2 | ||
| 1Professor, Research Institute for Islamic Culture and Thought. | ||
| 2MA in Intellectual Property Law, Faculty of Law and Political Science, University of Tehran, Farabi . | ||
| چکیده [English] | ||
| The use of the words "Author", "Creator" and "Creation" under the definition of "Work" in Article 1 of the Law on Protection of the Rights of Authors, Writers and Artists (1348) indicates that the existence of the element of creation in works is required in order to protect them. This issue poses a serious challenge to the protection of factual works. Factual works are works that include compilation and narration of facts, photographs, and geographical maps that describe facts or aspects of the world in which we live, e.g. data and information about the world that are discovered and are not the result of the act of creation. Due to their extensive composition of factual material of the public domain, as well as the requirements for accurate narration of facts in some instances, such as biographies and histories, these works face significant uncertainty in distinguishing between "Fact" and "Factual Expression". The present study by using a descriptive-analytic method in examining the legal status of factual works and a comparative study of achieving originality in different types of these works in American law, due to their different nature, seeks to express the status of this issue in Iranian law and concludes that Iranian law has failed to recognize the distinctive nature of these works. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Fact, Factual Works, Literary and Artistic Property law, Originality | ||
| مراجع | ||
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,252 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 681 |
||
