بررسی دیدگاه ملاصدرا و سهروردی در باب عالم مثال | ||
| پژوهشهای فلسفی -کلامی | ||
| مقاله 5، دوره 20، شماره 3 - شماره پیاپی 77، مهر 1397، صفحه 71-90 اصل مقاله (1.63 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22091/pfk.2018.1201 | ||
| نویسندگان | ||
| محبوبه وحدتی پور1؛ علیرضا کهنسال* 2؛ سید مرتضی حسینی شاهرودی3 | ||
| 1دانشجوی دکتری حکمت متعالیه دانشگاه فردوسی مشهد؛ پردیس بینالملل | ||
| 2دانشیار فلسفه، دانشگاه فردوسی مشهد | ||
| 3استاد فلسفه دانشگاه فردوسی مشهد | ||
| چکیده | ||
| در باب تفسیر هستی و تحلیل مراتب عالَم، عالمِ مثال به عنوان مرتبهای از مراتب سهگانه هستی در مکتب اشراقی و صدرایی مورد پذیرش قرار گرفته است. شیخ اشراق به جهت محال بودن انطباع صُور خیالی کبیر در صغیر طرح عالم مثال منفصل را وجهۀ همت خویش قرار داده و معتقد است قوۀ خیال انسان، مادی بوده و در ادراک صرفاً نقش اِعدادی دارد، بهنحوی که نور اسفهبدی به نحو اشراقی صُور خیالی را در همان عالم مُثُل معلّقه میبیند. ملاصدرا نیز اگر چه اصلِ وجود عالم مثال و برخی ویژگیها آن نظیر تجرّد از ماده و تقیّد به تعلّقات مادی را میپذیرد، اما با مبانی خاص خویش، افق جدیدی از این عالم ارائه کرده و ابداعاتی پدید آورده است. وی با اثبات تجرّد تمام قوای ادراکی انسان از جمله قوۀ خیال، آن را به مبادی عالی هستی مرتبط ساخته و با اعتقاد به خلاقیّت نفس، افاضات مثال منفصل را موجب آمادگی نفس برای خلق صُور خیالی میداند و از این روی به رهیافتهای معرفتی و الهامی ویژهای دست یافته است. | ||
تازه های تحقیق | ||
نتیجه گیری
| ||
| کلیدواژهها | ||
| عالم مثال منفصل؛ عالم مثال متصل؛ قوۀ خیال؛ ملاصدرا؛ سهروردی | ||
| موضوعات | ||
| فلسفه اسلامی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| An Investigation into Sadra and Suhravardi’s Views regarding the World of Ideas | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Mahbobeh Vahdatipoor1؛ Alireza Kohansal2؛ Sayyed Morteza Hoseyni Shahrudi3 | ||
| 1* Ph. D. Student Transcendent Philosophy, Ferdowsi University of Mashhad- International campus | ||
| 2** Associate Professor of Philosophy, Ferdowsi University of Mashhad | ||
| 3Professor of Philosophy, Ferdowsi University of Mashhad | ||
| چکیده [English] | ||
| The way God intervenes in the natural world is considered a major and long-standing issue in the realm of theology and philosophy of religion where efforts to resolve it has led to proposing various and, at times, opposing views, spanning from determinism to delegation. By employing a novel criterion to distinguish between various divine actions in the world, the current paper attempts to present and assess Allamah Tabatabaei’s approach as an Islamic determinist philosopher in regard to the topic and seeks to lay the groundwork for offering solutions in both deterministic and indeterministic models by revisiting the causal homogeneity principle in order to find a way out of dominant intellectual impediments. To that end, the paper serves to show that by extending the concept of causal homogeneity within a deterministic framework, one can attest to the direct interference of immaterial entities in the material world, whereas by resting upon the ‘principle of causal necessity’ and a particular attitude towards the principle of homogeneity within an indeterministic framework, one can defend the interference of immaterial causes in order to realize one of the possible probabilities. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Allamah Tabatabaei, Determinism, Indeterminism, Divine Agency, causal homogeneity | ||
| مراجع | ||
|
- ابراهیمی دینانی، غلامحسین. (1364). شعاع اندیشه و شهود در فلسفه سهروردی. تهران: انتشارات حکمت. - ابن سینا، حسین بن عبداللّه. (1379). التعلیقات. (چاپ چهارم). قم: دفتر تبلیغات اسلامی. - ابنسینا، حسین بن عبداللّه. (1413). المباحثات. (چاپ اول). قم: انتشارات بیدار. - ابن سینا، حسین بن عبداللّه. (1364). نجات. مقدمه: دانشپژوه، (چاپ اول). تهران: انتشارات دانشگاه تهران. - ابن سینا، حسین بن عبداللّه. (1404ق). کتاب النفس. مقدمه: ابراهیم مدکور، قم: مکتبه مرعشی نجفی. - ابن عربی، محییالدین. (بیتا). الفتوحات المکیه. بیروت: دار صادر. - ابن منظور، محمد بن مکرم. (1416 ق). لسانالعرب. بیروت: دار احیاء التراث العربی. - ارشد ریاحی، علی؛ واسعی، صفیه. (بهار 1388). عالم مثال از دیدگاه ملاصدرا. فصلنامه اندیشه دینی، شماره 30. ص۱۰۲-۷۵. - آشتیانی، سید جلالالدین. (1365). شرح مقدمه قیصری در عرفان اسلامی. بیجا: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی. - آشتیانی، سید جلالالدین. (1378). منتخباتی از آثار حکمای الهی ایران. قم: دفتر تبلیغات اسلامی. - اکبرزاده، حوران؛ کدیور، محسن. (زمستان 1387). جایگاه خیال متصل و منفصل در فلسفه صدرالمتألهین. مقالات و بررسیها، دوره ۴۱، شماره ۹۰، ص ۱۱-۲۴. -ترکاشوند، احسان؛ میرسپاه، اکبر. (پاییز 1390). سیر تطبیقی در معنای «برزخ» و «مثال» از دیدگاه فلاسفه، عرفا و متکلمان. معرفت فلسفی، شماره 33. ص۱۰۵-۱۳۲. -جامی، عبدالرحمن بن احمد، (1370). نقد النصوص فی شرح نقش الفصوص. مقدمه، تصحیح و تعلیقات: ویلیام چیتیک، پیشگفتار: سید جلالالدین آشتیانی، چاپ دوم، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات فرهنگی. - حسنزاده آملی، حسن. (1375). اتحاد عاقل به معقول. قم: انتشارات قیام. - حسنزاده آملی، حسن. (1382). دو رساله مثل و مثال. تهران: نشر طوبی. -سهروردی، شهابالدین یحیی. (1375). مجموعه مصنفات شیخ اشراق. مقدمه و تصحیح: هانری کربن، تصحیح، تحشیه و مقدمه: سید حسین نصر، (ج1، 2، 3). تهران: انتشارات مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی. - شهرزوری، شمسالدین. (1372). شرح الحکمهالاشراق. تصحیح و مقدمه: ضیائی تربتی، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی. -شیرازی، محمد ابن ابراهیم (ملاصدرا). (1360). الشواهد الربوبیه فی المناهج السلوکیه. حواشی: حاج ملاهادی سبزواری، تصحیح و تعلیق: سید جلالالدین آشتیانی، مشهد: المرکز الجامعی للنشر. - شیرازی، محمد ابن ابراهیم (ملاصدرا). (1410). الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة الاربعة. (9 جلد). بیروت: دار احیاءالتراث العربی. - شیرازی، محمد ابن ابراهیم (ملاصدرا). (1362). المبدأ و المعاد. ترجمه: احمد بن محمد الحسینی اردکانی، کوشش عبداللّه نورانی، تهران: مرکز نشر دانشگاهی. - شیرازی، محمد ابن ابراهیم (ملاصدرا). (1363). مفاتیح الغیب. مقدمه و تصحیح: محمد خواجوی، تهران: مؤسسه تحقیقات فرهنگی. - شیرازی، محمد ابن ابراهیم (ملاصدرا). (1362). المسائل القدسیه. (ضمن رسایل فلسفی). تعلیق، مقدمه و تصحیح: سید جلالالدین آشتیانی، قم: دفتر تبلیغات اسلامی. - شیرازی، محمد ابن ابراهیم (ملاصدرا). (1341). عرشیه. ترجمه و تصحیح: غلامحسین آهنی، اصفهان: انتشارات دانشکده ادبیات دانشگاه اصفهان. - قیصری، داوود، (1375). شرح فصوص الحکم. کوشش: سید جلالالدین آشتیانی، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی. - کُربن، هانری. (1371). تاریخ فلسفه اسلامی. ترجمه: اسداللّه مبشری، (ج1). (چاپ چهارم). تهران: انتشارات امیرکبیر. - لاهیجی، بهایی. (1372). رساله نوریه در عالم مثال. تعلیقات و تصحیح: سید جلالالدین آشتیانی، تهران: حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی. - مرادی، حسن؛ اکبریان، رضا. (تابستان 1387). تجرد خیال و لوازم فلسفی و کلامی آن. آینه معرفت، شماره 15. ص۹۲-۶۷. - مطهری، مرتضی. (1368). مجموعه آثار. (ج6). تهران: انتشارات صدرا. - یزدانپناه، سید یداللّه. (1391). مبانی و اصول عرفان نظری. نگارش: سید عطا انزلی، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره). - یزدانپناه، سید یداللّه. (1389). حکمت اشراق (گزارش، شرح و سنجش دستگاه فلسفی شهابالدین سهروردی). نگارش: مهدی علیپور، (2جلد)، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 4,157 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,857 |
||