برنامه های عمل ده ساله سازمان همکاری اسلامی، صلح و امنیت بین المللی | ||
| پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب | ||
| مقاله 53، دوره 4، شماره 1 - شماره پیاپی 11، خرداد 1396، صفحه 173-202 اصل مقاله (884.97 K) | ||
| نوع مقاله: علمی و پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22091/csiw.2018.1594.1134 | ||
| نویسنده | ||
| سیبد مصطفی میرمحمدی* | ||
| دانشیار گروه حقوق دانشگاه مفید قم | ||
| چکیده | ||
| در سالهای آغازین قرن حاضر، سازمان همکاری اسلامی در پاسخ به چالشهای سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و مذهبی موجود در میان امت اسلامی و در روابط با جامعه بینالمللی دو برنامه عمل ده ساله تنظیم کرده است تا دولتهای عضو به آنها عمل کنند. برنامه عمل اول در سال 2015 پایان یافت و برنامه عمل دوم از 2016 تا 2025 پیشبینی شده است. مقاله حاضر، به هدف بررسی تأثیر دو برنامه عمل دهساله بر صلح و امنیت بینالمللی و منطقهای به این نتیجه میرسد که این برنامهها نمود و جلوهی همگامی سازمان همکاری اسلامی با اهداف و اصول ملل متحد است و میتوان آنها را گامی در جهت ایجاد صلح میان دولتهای عضو سازمان دانست. اما از منظر صلح منفی و فقدان جنگ، سازمان همکاری در حل بحرانهای منطقهای موفق نبوده و حتی زمینه مداخله و نفوذ قدرتهای بزرگ را فراهم کرده است. تشدید اختلاف میان دولتهای پرنفوذ و مؤثر این سازمان، به تضعیف بیشترِ آن خواهد انجامید. | ||
تازه های تحقیق | ||
نقش سازمانهای بینالمللی منطقهای در حفظ صلح و امنیت بینالمللی رو به افزایش است. در این میان نقش سازمان همکاری اسلامی به عنوان صدای جمعی جهان اسلام در حفظ صلح و امنیت و نیز حلوفصل اختلافات میان دولتهای اسلامی مورد انتظار جوامع اسلامی و نیز جامعه بینالمللی است. در سالهای آغازین قرن جدید، سازمان همکاری اسلامی، دو «برنامه عمل» دهساله 2005 تا 2015 و از 2016 تا 2025 به هدف رویارویی با چالشهای سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، علمی و فرهنگی امت اسلامی تنظیم کرده است. این برنامهها گامی مهم در شناسایی چالشها، افزایش همبستگی اسلامی میان دولتهای عضو، ترویج اعتدال و میانهروی، همگرایی مذاهب اسلامی، تعامل جامعه اسلامی با جامعه بینالمللی، تقویت حقوق بشر و حکمرانی مطلوب در کشورهای اسلامی به شمار میآید و تأثیری مستقیم بر ایجاد صلح، امنیت، ثبات و جلوگیری از بروز منازعات خواهد داشت. برنامه عمل دوم، با اولویتدادن به صلح و امنیت بین المللی بر حل و فصل مسالمتآمیز اختلافات جامو وکشمیر، ارمنستان و آذربایجان و قبرس تصریح کرده است اما در خصوص منازعات میان کشورهای اسلامی و بحرانهای جاری در سوریه و یمن نامی نبرده است و تنها دو هدف کلی زیر را اعلام داشته است: - تحکیم همبستگی اسلامی در جهت تقویت صلح، امنیت، دوستی و تفاهم در جهان اسلام و خارج آن؛ - تقویت نقش سازمان همکاری در حل و فصل مسالمت آمیز اختلافات، پیشگیری از منازعات از طریق دیپلماسی پیشگیرانه، توسعه گفتگو و میانجیگری. گرچه سازمان در برنامه عمل دوم مدعی است از زمان تأسیس، همت خود را معطوف صلح جهانی، ثبات، سازگاری، امنیت و توسعه کرده است اما امروزه مهمترین تهدیدهای کنونی صلح، امنیت و ثبات منطقهای و بینالمللی همانا رشد افراطیگیری، عدم مدارا، اختلافات مذهبی، خشونت و تروریسم است. بدیهی است برنامه عمل، در کاغذ به تنهایی کافی نیست، بلکه به اراده مشترک بهویژه از سوی دولتهای بانفوذِ سازمان همکاری اسلامی نیاز دارد. برنامههای عمل با وجود اراده سیاسی دولتهای عضو را در جهت اهداف همبستگی اسلامی سوق میدهد. کارنامه عمل سازمان این برداشت را به همراه داشته است که این اسلام است که در خدمت اهداف فوری برخی دولتهای عضو قرار گرفته است و نه این که سازمان در خدمت اهداف همبستگی اسلامی باشد. تا کنون گزارشی از چگونگی نظارت بر برنامه عمل و نیز گزارش کشورها از میزان پیشرفت و تحقق آن ارائه نشده است. بر این اساس، برنامه عملها در حد بیانیه و توصیه ارزیابی میشود. بدیهی است چنانچه با نظارت و گزارش دولتهای عضو و یا کمیسیون مستقل و بیطرف همراه نباشد، تنها مرکبی است بر کاغذ. کمیسیون مستقل دایمی حقوق بشرِ این سازمان در صورت اصلاح ساختار و دمکراتیکشدن انتخاب اعضاء آن، میتواند برای نظارت بر اجرای برنامه عمل و ارزیابی آن گامهایی بردارد. سازمان پس از نزدیک به پنج دهه فعالیت، اکنون به سازمان منطقهای مورد نظر فصل هشتم منشور ملل متحد تبدیل شده است و در نیل به همبستگی اسلامی به مفهوم واقعیِ آن، به اصلاح ساختار اساسی نیاز دارد. در آخرین نشست سران 2016 در استانبول، بر هماهنگی اصول ملل متحد و اصول سازمان همکاری اسلامی تصریح شده است. از این طریق، بحران طولانیمدت و حلنشدهی فلسطین و وضعیت سوریه و یمن به ابتکارات سازمان ملل متحد واگذار شده و سازمان همکاری اسلامی فاقد هرگونه ابتکار در سطوح اسلامیِ آن است. به دیگر سخن، برنامههای عمل سازمان همکاری در راستای صلحسازی ملل متحد است. اما از منظر صلح منفی و فقدان جنگ، اگر نگوییم سازمان همکاری اسلامی، خواسته و یا ناخواسته، منافع دولتهای قدرتمند را دنبال کرده است اما دستکم فاقد ابتکار لازم و مورد انتظار جوامع اسلامی است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| سازمان های بین المللی؛ سازمان همکاری اسلامی؛ برنامه عمل ده ساله؛ صلح و امنیت بین المللی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Ten Year Programs Actions of the Organization of Islamic Cooperation and International Peace and Security | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Seyed Mostafa Mirmohammadi | ||
| Mofid University | ||
| چکیده [English] | ||
| At the early years of the new millennium, the Organization of Islamic Cooperation (OIC) has ratified two ten programs of action in order to meet political, economic, cultural and religious challenges in the Muslim nation and its relation with the international community. First ten-year program of action (TYPOA) terminated at 2015 and second ten program has been approved for 2016 to 2025. This article aims to present the effect of these two TYPOA of OIC on international and regional peace and security. It concluded that these programs are considered as steps of OIC towards UN purposes and principles and also it can be added as a kind of peace building process in the OIC member states. From the view point of negative peace, OIC not only was not successful to settle regional conflicts, but it prepared the intervention of great powers in the region. Increasing the disputes between more effective Islamic states lead to more weakness of the Organization of Islamic Cooperation | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| International Organization, Organization of Islamic Cooperation, Ten-year program of action, International peace and security | ||
| مراجع | ||
|
. احسان اوغلو، اکملالدین، 1392ش، جهان اسلام در قرن حاضر، ترجمه سیدعلی کاظمی، چ1، تهران، چویل. 2. قربانی شیخنشین، ارسلان؛ سیمبر، رضا، 1390ش، ایران و همگرایی در سازمان همکاری اسلامی، چ1، تهران، دانشگاه امام صادق(ع). 3- Akhtar, Shanaz. (2002). The role of the organization of the Islamic conference in political and economic cooperation of the Islamic world (1974-1994), A thesis submitted in the Bahauddin Zakariya University, Multan, Pakistan. 4- Castillo, Gutiérrez Luis Víctor. (2014). The Organization of Islamic Cooperation in contemporary international society, Revista electrónica de estudios internacionales (REEI), No. 27. 5- Charter of the Organisation of Islamic Cooperation. (2008). Done at the city of Dakar (Republic of Senegal), 7 of Rabi Al-Awal, 1429 Hijra,, 14 March 2008. 6- Convention of the Organization of the Islamic Conference on combating international terrorism (1999). 7- Farrar, Salim. (2014). The Organisation of Islamic Cooperation: Forever on the Periphery of Public International Law? 13 Chinese Journal of International Law (2014), 787–817 8- Hashmi, Sohail. H. (1997). State Sovereignty: Change and Persistence in International Relations, University Park, Pennsylvania State University Press. 9- International Civil Liberties Alliance (ICLA). (2013). PC.SHDM.NGO/7/13, 12 July 2013 10- OIC/SUM-13/2016/Declaration, 13th Session of the Islamic Summit Conference Istanbul, Declaration on Unity and Solidarity for Justice and Peace. 11- OIC/13TH SUMMIT 2016/FC/FINAL. 12- OIC/ Independent permanent Human Rights Commission(IPHRC), Available At: https://www.oic-iphrc.org/en/iphrc-commissioners 13- Ruys, Tom & Aferro, Luca. (2016). International and Comparative Law Quarterly, Volume 65 / Issue 01. 14- Sheikh Naveed(2003) The new politics of Islam : pan-Islamic policy in a world of states, Routledge. 15- Tadjdini, Azin. (2012). The Organisation of Islamic Cooperation and Regional Challenges to International Law and Security, Amsterdam Law Forum Vol.4.No2 (2012) Spring Issue. 16- Thomas, Caroline. (1985). New States, Sovereignty and Intervention, Gower. 17- TYPOA, (2005). Ten-Year Programme of Action to meet the challenges facing the Muslim Ummah in the 21st Century, Third Extraordinary Session of The Islamic Summit Conference, Makkah al Mukarramah - Kingdom of Saudi Arabia 5-6 dhul qa’dah 1426 H, 7-8 December 2005, Available At: http://www.oic-oci.org/oicnew/ex-summit/english/ex-summit.htm and http://www.oic-oci.org/ex-summit/english/10-years-plan.htm 18- TYPOA (2015) DRAFT/Rev-1 Expert Group Meeting-2015 19- TYPOA(2016) OIC/SUM-13/2016/POA-Final UN Doc S/2015/217, 5 | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,489 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 949 |
||