مبانی قانون گذاری در مکتب لیبرالیسم و مذهب امامیه | ||
| پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب | ||
| مقاله 3، دوره 4، شماره 1 - شماره پیاپی 11، خرداد 1396، صفحه 57-84 اصل مقاله (764.96 K) | ||
| نوع مقاله: علمی و پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22091/csiw.2018.2066.1206 | ||
| نویسندگان | ||
| علیرضا دبیرنیا* 1؛ فاطمه سادات نقوی2 | ||
| 1استادیار گروه حقوق عمومی دانشگاه قم | ||
| 2دانش آموخته کارشناسی ارشد حقوق عمومی دانشگاه قم | ||
| چکیده | ||
| بررسی مبنای عمل تقنین در مکتب لیبرالیسم و مذهب امامیه میتواند تفاوت فرآیند قانونگذاری در کشورهای معتقد به این دو مکتب را روشن سازد. دقت در اصول لیبرالیسم همچون فردگرایی، آزادی، حریم خصوصی، تکثرگرایی و لائیسیته نشان میدهد که مبنای قانونگذاری لیبرالی، «خودآیینی» است. دقت در اصول کلامی امامیه مانند انحصار تشریع به خداوند، جامعیت دین، خاتمیت رسول اکرم (ص) و مرجعیت فقها در دوران غیبت نیز بیانگر «خداآیینی» به عنوان مبنای قانونگذاری است. بنابراین مبنای تقنین در این دو مکتب، در تعارض بنیادین است. در این میان، لیبرالیسم مبتلا به ایراداتی فلسفی، شناختی و منطقی است که آن را در معرض انتقادات گوناگون قرار داده است. | ||
تازه های تحقیق | ||
مبنای قانونگذاری بر اساس مکتب لیبرالیسم، بر پایه مبانی فلسفی و اصول و ارزشهای آن تعیّن مییابد. فردگرایی، آزادی، تکثرگرایی، مدارا، لائیسیته و خویشمالکی بنیانهای این مبنا به شمار میروند. فرد به عنوان مرکز و مبدا، مالک خویش است و آزاد است تا ارزشهای خود را شخصاً مبتنی بر اراده خود تعیین نماید. بر اساس این مبانی، اصل خودآیینی در ساحت اجتماع با تکیه بر نظریه قرارداد اجتماعی، مبنای قانونگذاری لیبرالی است که البته این خودآیینیِ جمعی نباید آزادی فرد را بیجهت و بدون احتمال ورود آسیب به دیگری محدود کند. قانونگذار همچنین اجازه ورود به پهنه خصوصی را ندارد. در مذهب امامیه مبتنی بر اصول کلامی آن همچون انحصار تشریع به خداوند، جامعیت دین، خاتمیت رسول اکرم (ص) و مرجعیت فقها در عصر غیبت، یگانه قانونگذار، خداست و مبنای قانونگذاری نیز خداآیینی است. مبنای شرعی قانونگذاری زمینی در مذهب امامیه، قانونگذاری به مثابه برنامهریزی برای اجرای احکام الهی است. مبنایی که در آن هرگونه تقنین در راستای تشریع الهی صورت میپذیرد و پارلمان، در حقیقت، نه یک نهاد قانونگذار بلکه یک نهاد برنامهریز محسوب میشود. مقایسه اصول این دو مکتب، این حقیقت را روشن میسازد که تفاوت در مبانی فلسفی هر یک از این دو، به تفاوت در مبنای تقنین منجر شده است. در این میان، لیبرالیسم در مفروضات غلط و تناقضات آشکار گرفتار آمده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| قانونگذاری؛ لیبرالیسم؛ فقه امامیه؛ خودآیینی؛ خداآیینی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Legislative foundations of liberalism and Shia (Imamieh) | ||
| نویسندگان [English] | ||
| alireza dabirneya1؛ fateme naghavi2 | ||
| چکیده [English] | ||
| The study of the basis of legislation in the ideology of liberalism and Imamieh religion can clarify the difference between legislative processes in the countries believing in these two ideology. Precision in the principles of liberalism, including individualism, liberty, privacy, pluralism, and Laicity, shows that the basis of liberal legislation is "Autonomy". The accuracy of the Imamieh's theological principles, such as the monopoly of legislation for God, the comprehensiveness of religion, the conclusion of the Prophet (pbuh), and the authority of the jurists during the time of absence, also represent the "god decree" as the basis of the law. Therefore, the basis of legislation in these two ideology is in fundamental conflict. In the meantime, liberalism has a philosophical, cognitive, and logical critique that has exposed it to various criticisms. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Legislation, liberalism, Imamieh Religion, Autonomy, Divine Law | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم 1- آربلاستر، آنتونی، 1391ش، لیبرالیسم غرب؛ ظهور و سقوط، ترجمه عباس مخبر، چ5، تهران، نی. 2- ای. لنگ، زکلین، 1393ش، قانون، لیبرالیسم و خیر مشترک، بررسی مسئله خودآیینی لیبرال مدرن و چالشهای آن، ترجمه سیدمحمدجواد سیدی، سوره اندیشه، ش74و75. 3- باربیه، موریس، 1392ش، مدرنیته سیاسی، ترجمه عبدالوهاب احمدی،چ3، تهران، آگه. 4- بحرانی، یوسف ابناحمد بنابراهیم، 1405ق، الحدائق الناضره فی احکام العتره الطاهره، ترجمه محمدتقی ایروانی و سیدعبدالرزاق مقرم، چ1، قم، دفتر انتشارات اسلامی. 5- برلین، آیزایا، 1368ش، چهار مقاله درباره آزادی، ترجمه محمدعلی موحد، چ1، تهران، شرکت سهامی انتشارت خوارزمی. 6- بوردو، بورژو، 1378ش، لیبرالیسم، ترجمه عبدالوهاب احمدی، چ1، تهران، نی. 7- جوادی آملی، عبدالله، 1383ش، تفسیر موضوعی قرآن کریم: توحید در قرآن، چ1، قم، مرکز نشر اسراء. 8- ____________، 1384ش، حق و تکلیف در اسلام، چ1، قم، اسراء. 9- ____________، 1389ش، فلسفه حقوق بشر در اسلام، چ6، قم، اسراء. 10- ____________، 1387ش، منزلت عقل در هندسه معرفت دینی، چ3، قم، اسراء. 11- ____________، 1368ش، ولایت فقیه، بیجا: چ2، تهران، مرکز نشر فرهنگی رجا. 12- زرگرنژاد، غلامحسین، 1374ش، رسائل مشروطیت (18 رساله و لایحه درباره مشروطیت)، چ1، تهران، انتشارات کویر. 13- سبحانی تبریزی، جعفر، 1385ش، حکومت اسلامی در چشمانداز ما، چ1، قم، موسسه امام صادق(ع). 14- _____________، 1370، مبانی حکومت اسلامی، ترجمه داود الهامی، چ1، قم، موسسه علمی و فرهنگی سید الشهداء. 15- سعادتی خمسه، اسماعیل، 1389ش، نسبت عقل و دین در فلسفه کانت، پژوهشهای علم دین، ش2. 16- شیرودی، مرتضی، 1382ش، لیبرال دموکراسی در بوته نقد، حصون، ش2. 17- صافی گلپایگانی، لطف الله، 1389ش، نظام امامت و رهبری، چ1، قم، مسجد مقدس جمکران. 18- ________________، 1360ش، ولایت تکوینی و ولایت تشریعی، بیچا، تهران، موسسه الامام المهدی بنیاد بعثت. 19- طوسی، محمد ابنالحسن، 1411ق، الغیبه للحجه، ترجمه عبادالله تهرانی و علی احمد ناصح، چ1، قم، دارالمعارف الاسلامیه. 20- کعبی، عباس، گفتارهایی در حقوق عمومی اسلامی، سیاستهای کلی نظام، راهکار ارتقاء نظام قانونگذار اسلامی، تنظیم علی فتاحی زفرقندی و علی بهادری جهرمی، قابل دسترسی در: http://yon.ir/u8ZV. 21- گروهی از اندیشمندان و پژوهشگران کشورهای اسلامی، 1392ش، فقه و قانون؛ ایدهها، پیشنهادها و راهحلهای روشی، بوذر دیلمی و دیگران، چ1، قم، زیّنی. 22- لاک، جان، 1394ش، رسالهای درباره حکومت، ترجمه حمید عضدانلو، چ5، تهران، نی. 23- مشکات، محمد، 1385ش، سنجش لیبرال دموکراسی، پژوهشنامه انقلاب اسلامی (دانشگاه اصفهان)، ش13. 24- مصباح یزدی، محمدتقی، 1378ش، نظریه سیاسی اسلام، چ1، قم، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی. 25- مدنی، سیدمحمود، 1393ش، احکام مصلحتی در فقه اسلامی، چ1، مشهد، بنیاد پژوهشهای اسلامی. 26- معین، محمد، 1388ش، فرهنگ فارسی، چ25، تهران، امیرکبیر. 27- مکارم شیرازی، ناصر، 1388ش، تفسیر نمونه، چ43، تهران، دارالکتب الاسلامیه. 28- منتظری، حسینعلی، 1384ش، مبانی فقهی حکومت اسلامی، دراسات فی ولایه الفقیه و فقه الدوله الاسلامیه، ترجمه محمود صلواتی و ابوالفضل شکوری، بیچا، قم، تفکر. 29- موسوی خمینی، روح الله، 1377ش، ولایت فقیه، چ7، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی. 30- میل، جان استوارت، 1375ش، رسالهای در باب آزادی، ترجمه جواد شیخالاسلامی، چ4، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی. 31- نجفی، محمدحسن، 1404ق، جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، چ7، بیروت، دار احیاء التراث العربی. 32- نقوی، فاطمهسادات، 1395ش، جایگاه نهاد قانونگذار در فقه حکومتی و نظام جمهوری اسلامی ایران، پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه قم. 33- هابز، توماس،1380ش، لویاتان، ترجمه سی بی مکفرسون و حسین بشیریه، چ1، تهران، نی. 34- Farran, S. (2009). Human Rights in the South Pacific: Challenges & Changes Routledge Cavendish Press. 35- Fukuyama, Francis. (1992), The end of history and the last man, The free Press. 36- Forster, G. (2005). Jhon Locke’s Political of Moral Consensus, Cambridge- University Press. 37- Griffin, J. (2008). On Human Rights, Oxford University Press. 38- Lakoff,S.(2006). Liberalism in America: Hartz and his Critics, Routledge Press. 39- Lesueur, A., Herberg, J. & Englih, R. (1999). Principle of Public Law Cavendish Press. 40- McLean, S. A. M. (2010). Autonomy, Consent & the Law, Routledge Cavendish Press. 41- Murphy, T. (2009). New Technologies & Human Rights, Oxford University Press. 42- Passavant, P.A. (2009). We Shouhd Be Liberals at least, Sage Press. 43- Riley, J. (1998). Mill on Liberty, Routledge Press. 44- Rioux, M. H. & Basser, L. A. & Jones, M.(2011). Critical Perspectives on Human Rights & Disability Law, Martinus Nijhoff Press. 45- Tushnet, M. (2003). The Constitutional Order, Prinstone University Press. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 3,082 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,289 |
||