واکاوی تکفیر ابنسینا از سوی غزالی در مسئله علم خداوند به جزئیات | ||
| پژوهشهای فلسفی -کلامی | ||
| مقاله 6، دوره 13، شماره 4 - شماره پیاپی 52، شهریور 1391، صفحه 93-131 اصل مقاله (280.92 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22091/pfk.2012.103 | ||
| نویسنده | ||
| زهرا توازیانی* | ||
| عضو هیئت علمی دانشگاه الزهراء (س). | ||
| چکیده | ||
| غزالی، از تأثیرگذارترین متکلمان مسلمان، در کتاب تهافت الفلاسفه در مسئله سیزدهم به پریشانگویی فیلسوفان و تناقضات آنها در مسئله «علم خداوند به جزئیات» میپردازد. انگشت اتهام او صریحاً متوجه شخص ابنسینا در خصوص تلقی او از چگونگی علم خداوند به جزئیات است که به گمان غزالی این نوع تلقی عملاً انکار علم خداوند بوده و موجب کفر است. در این مقاله میکوشیم ضمن تبیین دیدگاه امام محمد غزالی و ابنسینا در این مسئله خاص، آن دیدگاهها را مقابل هم قرار داده و نشان دهیم که منشأ این اتهام صرفاً یک سوء فهم بوده است، آن هم از ناحیه کسی که مدعی است دغدغه دینیاش او را به این موضعگیری واداشته است. غزالی گمان میکرد که مشائیان و به طور مشخص ابنسینا، از ترس راه یافتن تغییر به ذات خداوندی، علم خدا به جزئیات را انکار کردهاند و این در حالی است که مشائیان خود "قدیم متغیر" را دارای فرضی عقلی میدانستند. پس بهتر آن بود که ایشان با مبنای خودشان علم خداوند به جزئیات را میپذیرفتند و نگران تغییر هم نمیبودند. امّا غزالی توجه نکرده است که خدا از نظر مشائیان نمیتواند همان قدیم متغیر باشد و بنابراین، این نتیجه در پایان این نوشته به دست آمده که انگیزه مشائیان و خصوصاً شخص ابنسینا در تبیین و تفسیر چگونگی علم خداوند به جزئیات مقدستر از آن بوده که نسبت کفر به ایشان روا باشد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| خدا؛ علم به جزئیات؛ علم علی النحو الکلی؛ ابنسینا؛ غزالی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Reviewing the Excommunication of Avicenna by Ghazali in the Problem of God's Knowledge of Particulars | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Zohre Tawaziyani | ||
| چکیده [English] | ||
| Al-Ghazali, one of the most influential Muslim theologians, in his well known book, Tahafut al-Falasafeh, (the problem no. 13) deals with the incoherent statements of philosophers about the problem of God's knowledge of particulars. His accusation goes directly to Avicenna's view about the way God knows particulars. Ghazali thinks that this kind of attitude toward the knowledge of God of particulars practically implies the denial of God's knowledge and ends to infidelity. Explaining the views of Imam Muhammad al-Gazali and Avicenna (Ibn Sina) in this regard, we try to make a comparison between their views and show that this accusation is originated from a misunderstanding by a person who claims that his religious concerns cause him to take up this position against the philosophers. Ghazali had imagined that Peripatetic philosophers, especially Avicenna, fearing from penetration of change in the divine essence, have denied God's knowledge of particulars; while they themselves believe in a changing eternal being. So it was better for them to accept God's knowledge of particulars without any concern about the change. But Ghazali didn’t notice that from Peripatetic's viewpoint God cannot be the same as the changing eternal being. Finally we come to this conclusion that the motive of Peripatetics and Avicenna in explaining the manner of God's knowledge of particulars is more sacred to be accused of infidelity. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| God, knowledge of particulars, knowing of particulars in a general way, Avicenna (Ibn Sina), Ghazali | ||
| مراجع | ||
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 5,693 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,314 |
||