دورهای بودن انتخابات در حقوق بین الملل بشر، و مسئله توقیت در نهاد ولایت مطلقه فقیه در فقه امامیه | ||
| پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب | ||
| مقاله 4، دوره 3، شماره 3 - شماره پیاپی 9، آذر 1395، صفحه 77-100 اصل مقاله (561.31 K) | ||
| نوع مقاله: علمی و پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22091/csiw.2018.2330.1240 | ||
| نویسندگان | ||
| سید قاسم زمانی* 1؛ محمد آدمی2 | ||
| 1دانشیار گروه حقوق بین الملل دانشگاه علامه طباطبایی | ||
| 2دانشجوی دکتری حقوق بین الملل دانشگاه علامه طباطبایی | ||
| چکیده | ||
| حسب اسناد بین المللی و منطقهای، حق بر مشارکت سیاسی، و بهویژه برگزاری انتخابات ادواری، از جمله حقهای بشری قلمداد میگردد. این حق، در زمره حقهای منفی و از جمله تعهداتِ بهنتیجه یا بهنتیجهی فوری جای دارد. حق بر انتخابات و ادواریبودنِ آن، ارتباط وثیقی با حق بر تعیین سرنوشت دارد و شعبهای از آن بهشمار میرود. این حق میتواند در شرایط خاصی مورد تحدید یا تعلیق قرار گیرد. در فقه امامیه، مسئله توقیت در ولایت مطلقه فقیه کمتر مورد تدقیق قرار گرفته است. مباحثات اندکی که پیرامون توقیت شده است بیشتر معطوف به مصالح و معذورات اجتماعی بوده و از مداقّه لازم فقهی برخوردار نیست. برآیند این مقاله آن است که توقیت زمانی ولایت فقیه مخالفتی با احکام شرع مقدس اسلام ندارد. این نتیجه، با کمک استدلال بر مقدمات حکمت، اصل لزوم برپایی حکومت اسلامی، اصل حفظ نظام، توقیت وصفی و امکان بیعت موقت، بهدستمیآید. باید توجه داشت حکم فقهی لازمالاجرا برای تمشیت و اداره جامعه اسلامی در مورد توقیت یا عدم توقیت در نهاد ولایت مطلقه فقیه، پس از تحصیل جواز فقهی و لحاظ مصالح و شرایط در زمینههای مختلف اجتماعی، فرهنگی، داخلی، بین المللی، امنیتی و ... صادر می گردد، و عدم ممنوعیت در فقه نمیتواند به تنهایی حکم فقهی لازمالاجرا را برای صحنه عمل روشن نماید. | ||
تازه های تحقیق | ||
ملاحظه شد حسب اسناد مختلفی همچون اعلامیه جهانی حقوق بشر، میثاق حقوق مدنی و سیاسی، اعلامیه آمریکایی حقوق و تکالیف انسان، کنوانسیون اروپایی حقوق بشر، کنوانسیون آمریکایی حقوق بشر، کنوانسیون استانداردهای انتخابات دموکراتیک، حقوق و آزادیهای انتخاباتی، اعلامیه راجع به معیارهای انتخابات آزاد و منصفانه و...، انتخابات و دورهایبودنِ آن یک حق بشریِ غیرقابلانکار است. این حق دارای ماهیتی منفی و از زمره تعهد به نتیجهی فوری است. این حق، ارتباط وثیقی با حق بر تعیین سرنوشت داشته و در واقع، بُعدی از ابعاد حق بر تعیین سرنوشت محسوب میگردد. مستظهر به آنچه بیان شد آشکار گردید توقیت زمانی ولایت فقیه مخالفتی با احکام شرع مقدس اسلام ندارد. این نتیجه، با کمک استدلال بر مقدمات حکمت، اصل لزوم برپایی حکومت اسلامی، اصل حفظ نظام، توقیت وصفی، امکان بیعت موقت و...، حاصل گردید؛ اما این بدان معنا نیست که دورهاینمودنِ ولایت فقیه امری لازم و غیرقابلتغییر باشد. در ادواریکردن ولایت باید مصالح و شرایط موجود در سطح داخلی و بینالمللی نیز مورد نظر قرار گیرد. باید دید آیا تجربه بزرگ جمهوری اسلامی ایران در عدم توقیت زمانی ولایتفقیه به پیشرفت این کشور و دفع خطرات و تهدیدات انجامیده و یا آن را دچار اضمحلال نموده است؟ آیا احتمال فساد با توقیت زمانی ولایت فقیه حل و رفع خواهد شد؟ آیا برخی گزارشهای نهادهای ناظر در جمهوری اسلامی ایران مبنی بر وجود گونهای از فساد در بخشی از نهادها، با عدم توقیت زمانی رهبری در ارتباط است؟ و یا اینکه بروز فسادهای گزارششده ناشی از عدم شفافیت، نبود یا ضعف زیرساختهای الکترونیکی اداری و انتظامی لازم و بهروز در کنترل فساد، تخلف مجریان مباشر در امور و...، میباشد؟ آنچه مشهود است آن است که ولایتفقیه در جمهوری اسلامی ایران تاکنون و پس از گذشت قریب به چهار دهه توانسته است محور وحدت و انسجام ملی و مانعی محکم در برابر نفوذهای خارجی باشد لکن پس از پاسخ به سؤالات فوق و درنظرگرفتن جمیع مصالح و شرایط خواهد بود که میتوانیم به طور قطعی حکم فقهی لازمالاجرا را برای تمشیت امور جامعه مسلمین صادر نماییم. | ||
| کلیدواژهها | ||
| حقوق بشر؛ حق بر مشارکت سیاسی؛ انتخابات ادواری؛ ولایت مطلقه فقیه؛ توقیت زمانی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Periodicity of Elections in International Human Rights and Periodicity in Velayate Faqih in Emamieh Jurisprudence | ||
| نویسندگان [English] | ||
| eyyed Qasem Zamani1؛ mohamad adami2 | ||
| 2PhD student of international law at Allameh Tabataba'i University | ||
| چکیده [English] | ||
| According to international and regional documents, the right to political participation, and in particular periodic elections, are considered as human rights. Right to periodical election is considered as a negative right and produces obligations of results or obligations of immediate results right. The right to elections and its periodicity has a serious relationship with the right to self-determination and it is a branch of it. This right may be limited or suspended under certain conditions.The issue of Periodicity of Velayat-e Faqih has been less elaborated in the Imamieh jurisprudence. The few discussions that have taken place around the periodicity, are more focused on social issues and do not have the precise jurisprudential examination. The result of this article is that the periodicity of Velayat-e Faqih is not in opposition to the Islamic holy religion. This is based on some reasons like “Moghadamate Hekmat”, “Principle of Establishment of the Islamic State”, “Principle of maintaining the Islamic system”. Of course, social, cultural, municipal, international and security interests and circumstances should be considered for making decision about the periodicity of Velayat Faqih, in practice, and preliminary allowance in Fiqh would not be enough. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Human Rights, Right to political participation, Periodic elections, velayat-e faqih, Timed period | ||
| مراجع | ||
|
1- اخوان خرازیان، مهناز، 1386ش، تحول حق تعیین سرنوشت در چارچوب ملل متحد، مجله حقوقی بینالمللی، ش36. 2- اخوان کاظمی، مسعود، 1384ش، جایگاه و نقش رهبری در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در مقایسه با قوانین اساسی دموکراسیهای غربی، فصلنامه مطالعات انقلاب اسلامی، ش1. 3- اسلامی، رضا، 1395ش، آیا حقوق بشر؟ (راهنمای هنجاری حقوق مدنی و سیاسی برای توانمندی و مطالبات جامعه مدنی)، چ1، تهران، مجد. 4- امیدی، علی، 1387ش، گسترش مفهومی حق تعیین سرنوشت؛ از استقلال ملت تحت سلطه تا حق دموکراسی برای همه، فصلنامه مطالعات حقوق خصوصی، ش2. 5- امیرارجمند و همکاران، اردشیر، 1388ش، مجموعه اسناد بینالمللی حقوق بشر (اسناد منطقهای)، چ3، تهران، جنگل. 6- جوادی آملی، عبدالله، 1385ش، ولایت فقیه؛ ولایت فقاهت وعدالت، چ6، قم، اسراء. 7- جوزف، سارا و همکاران، 1395ش، میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی؛ دعاوی، آموزهها، تفاسیر، ترجمه سیدقاسم زمانی و همکاران، ج2، چ1، تهران، مؤسسه مطالعات و پژوهشهای حقوقی شهر دانش. 8- حسینی، سیدعلی، 1372ش، انظار فقیهان در ولایت فقیه، فصلنامه کاوشی نو در فقه، پیششماره1. 9- خسروی، حسن، 1395ش، حقوق انتخابات دموکراتیک، چ2، تهران، مجد. 10- زمانی، سیدقاسم، 1377ش، جایگاه قواعد آمره در میان منابع حقوق بینالملل، مجله حقوقی بینالمللی، ش22. 11- صالحی نجفآبادی، نعمتالله، 1393ش، ولایت فقیه (حکومت صالحان)، چ3، تهران، امید فردا. 12- صفری، نعمتالله، 1376ش، انتصاب و انتخاب، فصلنامه حکومت اسلامی، س2، ش6. 13- صورت مشروح مذاکرات شورای بازنگری قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، 1369ش، ج3، چ1، تهران، مجلس شورای اسلامی. 14- عباسی، بیژن، 1395ش، حقوق و آزادیهای بنیادین، چ2، تهران، دادگستر. 15- علیانسب، سیدضیاءالدین، 1394ش، بررسی و نقد مبانی روایی مخالفان انقلاب و تشکیل حکومت اسلامی در دروه غیبت، فصلنامه پژوهشهای معاصر انقلاب اسلامی، ش2. 16- قاری سیدفاطمی، سیدمحمد، 1388ش، حقوق بشر در جهان معاصر، ج2، چ1، تهران، موسسه مطالعات و پژوهشهای حقوقی شهر دانش. 17- قرباننیا، ناصر، 1386ش، تعلیق اجرای حقوق بشر در شرایط اضطراری، فقه و حقوق، ش12. 18- گودوین گیل و گای اس، 1386ش، انتخابات آزاد و منصفانه در حقوق و رویه بینالمللی، ترجمه سیدجمال سیفی و سیدقاسم زمانی، چ2، تهران، موسسه مطالعات و پژوهشهای حقوقی شهر دانش. 19- لطیفی، محمود، 1388ش، مبانی ولایت و اختیارات ولیفقیه در عصر غیبت، فصلنامه حکومت اسلامی، س14، ش2. 20- مصباح یزدی، محمدتقی، 1386ش، نگاهی گذرا به نظریه ولایت فقیه، چ12، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره). 21- مصباح یزدی، محمدتقی، 1395ش، حکیمانهترین حکومت؛ کاوشی در نظریه ولایت فقیه، تحقیق و نگارش قاسم شباننیا، چ2، قم، مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى (ره). 22- مظاهری، حسین، 1387ش، نکتههایی پیرامون ولایت فقهی و حکومت دینی، چ1، اصفهان، بصائر. 23- مقتدایی، مرتضی، 1385ش، گفتگو با آیتالله مقتدایی، فصلنامه حکومت اسلامی، س11، ش41. 24- مقیمی، غلامحسن، 1380ش، ولایت سیاسی در فقه شیعه (با تأکید بر دیدگاه امام خمینی)، فصلنامه علوم سیاسی، ش13. 25- ملکافضلی اردکانی، محسن، 1395ش، حفظ نظام واجبی مشروط یا مطلق (با رویکردی به اندیشه سیاسی امام خمینی)، مجله سیاست متعالیه، س4، ش12. 26- موسوی خمینی (امام خمینی)، سیدروحالله، بیتا، ولایت فقیه (حکومت اسلامی)، چ9، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره). 27- مهسوری، محمدحسین، 1377ش، بیعت یا انتخابات، فصلنامه حکومت اسلامی، س3، ش9. 28- Harris, David and Sarah Joseph, (1995), The International Covenant on Civil and Political Rights and United Kingdom Law, Oxford: Clarendon Press Publication. 29- European Court of Haman Rights, (1997), Sakik and Others V. Turkey, Judgment of 26 November 1997 , No 87 / 1996 /706 /898 – 903. 30- Harris, D. J., (1991), Case and Materials on International Law, London: Sweet and Maxwell. 31- Van der, Johan D, (2000), Self-determination of The People of Quebec under International Law, Journal of Transnational Law & Policy. 32- Zhipeng, He, (2004), The Derogation of Human Rights: Reasons, Purpose and Limits, Available at: http://www.nuigalway.ie.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,592 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 813 |
||