بررسی مبانی رعایت قواعد بشردوستانه توسط گروههای غیردولتی، از منظر اسلام و حقوق بشردوستانه بینالمللی؛ مطالعه موردی وضعیت عراق و سوریه | ||
| پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب | ||
| مقاله 5، دوره 3، شماره 3 - شماره پیاپی 9، آذر 1395، صفحه 101-128 اصل مقاله (610.43 K) | ||
| نوع مقاله: علمی و پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22091/csiw.2018.1655.1140 | ||
| نویسندگان | ||
| سیامک کرمزاده* 1؛ بهرام مرادیان2 | ||
| 1استادیار حقوق بین الملل عمومی دانشگاه شاهد تهران | ||
| 2دانشجوی دکتری حقوق بین الملل دانشگاه تهران | ||
| چکیده | ||
| در سال 2002 میلادی، سازمانی در عراق پایهگذاری شد که بعدها داعش نام گرفت. این گروه غیردولتی، با کنترل بخش قابلتوجهی از قلمرو سرزمینیِ کشورهای سوریه و عراق، اقدام به عملیات تروریستی گستردهای کرد. داعش که ماهیتاً گروهی تروریستی است برای رسیدن به اهداف خود از شیوههای تروریستی استفاده میکند. اقدامات داعش در عراق و سوریه از آن دسته اقدامات تروریستی موردی و پراکنده نیست که بتوان از طریق روشهای مسالمتآمیز و راهکارهای قضاییِ مندرج در معاهدات ضد تروریسم، با آن مقابله نمود. با توجه به تعریف مندرج در ماده (2) 1 پروتکل دوم مصوب 1977، وضعیت سوریه و عراق تا پیش از پایان فعالیت داعش، در دسته مخاصمات مسلحانه غیر بینالمللی قرار میگرفته و لذا تحت حاکمیت قواعد حقوق بشردوستانهی مندرج در ماده 3 مشترک کنوانسیونهای ژنو 1949 و پروتکل دوم آن میباشد. تروریسم، اصول اساسی و بنیادین بشریت که در حقوق بشردوستانه پیشبینی شده است را نقض میکند. به همین دلیل در ماده 3 مشترک، ارتکاب رفتارهایی منع گردیده است که از مصادیق تروریسم محسوب میگردد. علاوه بر این، بند 2 ماده 4 پروتکل دوم صریحاً اعمال تروریستی را در مخاصمات مسلحانهی غیر بینالمللی منع میکند. طرفین درگیری، مکلف به رعایت حقوق بشردوستانهی مقرر در کنوانسیونهای ژنو و پروتکل الحاقی به آن هستند. با این حال، رفتارهای غیر انسانی و خلاف شئون بشریِ ارتکابی توسط داعش در سوریه و عراق، بهروشنی، نقض حقوق بشردوستانه توسط این گروه تروریستی را نشان میدهد. علاوه بر این، داعش که مدعی دولت اسلامی و اجرای قوانین اسلامی در دارالخلافهی عراق و شام است مرتکب اعمالی گردیده است که با هنجارها و قواعد اسلامی مطابقت ندارد. | ||
تازه های تحقیق | ||
اگرچه عناوین مورد اشاره در این مقاله، دربرگیرندهی تمام رفتارهای داعش در سرزمینهای تحت اشغال در زمان اشغال نبود، اما میتواند آزمونی نغز برای مطابقت اقدامات آنها با هنجارها و آموزههای حقوق بینالملل و حقوق اسلام باشد. همانطور که قبلاً اشاره شد، مخاصمات جاری در عراق و سوریه، از نوع مخاصمات غیربینالمللی، و لذا تابع قواعد حقوقی حاکم بر این نوع مخاصمات میباشد. با توجه به این که منابع اصلی این قواعد، ماده (3) مشترک کنوانسیونهای چهارگانه ژنو، پروتکل الحاقی دوم، و نیز عرف بینالمللی میباشد، لذا رفتار این گروهها با شاخص قواعدِ برگرفته از این منابع، بررسی و مداقّه شد. آنچه از بررسی رفتار این گروه بهدست آمد این بود که داعش هیچگونه پایبندی به قواعد حقوق بینالملل بشردوستانه و قواعد جنگ در اسلام ندارد و در پیشبرد اهداف پلید خود از ارتکاب هیچ نقضی پروا ندارند؛ همچنان که غیرنظامیان از حمایتهای لازم برخوردار نبودهاند، قتل و ایجاد صدمات جسمی و روانی شدید به منظور حاکمیت وحشت و ترس سیاستی راهبرد اصلی داعش بوده است. نظامیانی که بهدست آنها افتادند از حمایتهای مصرّح در اسناد بینالمللی برای اسرای جنگی محروم بودهاند. این اسرا، معمولاً بهصورت دستهجمعی اعدام شدهاند. بردهداری و بهرهکشی جنسی امری متداول میان ستیزهجویان داعشی بوده است. اجرای مجازاتهای خیابانی بدون دادرسیهایی با حداقل استانداردها و الزامات قضایی، شیوه جاری حکومت این گروهها در بخشهای تحتاشغال بوده است. قتل امدادگران و خبرنگاران نیز از جنایاتی است که همواره به آن مبادرت ورزیدهاند. تخریب آثار باستانی، فرهنگی و مذهبی، مکرراً توسط داعش ارتکابیافتهاست که متأسفانه بهعنوان یک امر مقدس و ستوده به آن اقدام کردهاند. تردیدی نیست که اقدامات گروههای غیرنظامی درگیر در مخاصمات سوریه و عراق - که سرآمد آنها داعش بوده است – ناقض قواعد حقوق بشردوستانه و حقوق اسلام است و تحت عناوینی نظیر جنایت جنگی و بعضاً جنایت علیه بشریت، یا حتی در برخورد با ایزدیان به عنوان جنایت نسلزدایی موجد مسئولیت کیفری است. از این رو، کشورها میتوانند بر اساس صلاحیت جهانی رسیدگی به جرایم بینالمللی، این افراد را تحت پیگرد و محاکمه قرار دهند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مخاصمات مسلحانه غیربینالمللی؛ ماده 3 مشترک؛ اعمال تروریستی؛ حقوق جنگ در اسلام؛ گروههای غیردولتی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Study of Respect for Humanitarian Rules by Non-state Actors from Islamic and International Humanitarian Law Perspective | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Karamzadeh Karamzadeh1؛ Bahram Moradian2 | ||
| 1member of academic board | ||
| 2Expert | ||
| چکیده [English] | ||
| In 2002, an organization was established in Iraq which was later named as ISIS. By taking control of considerable parts of Iraq and Syria, this non-state actor has taken terrorist acts in occupied territories. DAESH, which has been recognized as a terrorist group, uses terrorist methods to achieve its goals. ISIS's acts in Iraq and Syria are not of those sporadic terrorist actions which can be dealt with through peaceful means and judicial mechanism stipulated in the anti-terrorism treaties. Given the definition set out in Article 1(2) of protocol II of 1977, the current situation in Iraq and Syria is categorized as non-international armed conflict which is governed by humanitarian rules provided in the Article 3 Common to 1949 Geneva Conventions and protocol II. Terrorism negates fundamental principles of humanity which underlie International Humanitarian Law (IHL). As such, the Article 3 Common to 1949 Geneva Conventions and Article 4 (2) of protocol II prohibit terrorist acts in non-international armed conflicts. The parties engaged in the armed conflicts are obliged to observe humanitarian rules provided in Geneva Conventions and its protocols. Nevertheless, ISIS's inhuman acts in Iraq and Syria clearly show breach of IHL. Furthermore, ISIS which is alleging to establish Islamic state and to carry out Islamic rules in the occupied territory has taken actions which are against Islamic norms and rules. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Non-International Armed Conflict, Common Article, III of Gonventions, Terrorism, Islamic Law of Wer, Non-State Actor | ||
| مراجع | ||
|
1- جمعی از مولفان، 1381ش، آشنایی با حقوق بشردوستانه بینالمللی، چ1، تهران، کمیته ملی حقوق بشردوستانه ایران. 2- حمیدالله، محمد، 1383ش، سلوک بینالمللی دولت اسلامی، ترجمه سیدمصطفی محقق داماد، چ2، تهران، مرکز نشر علوم اسلامی. 3- شیخ حرّ عاملی، 1403ق، وسائلالشیعه، ج11، بیچا، تهران، مکتبهالاسلامیه. 4- ضیائی بیگدلی، محمدرضا، 1389ش، اسلام و حقوق بینالملل، چ3، تهران، گنج دانش. 5- عمید زنجانی، عبّاسعلی، 1377ش، فقه سیاسی، ج5، چ2، تهران، امیرکبیر. 6- کرمزاده، سیامک و حسیننژاد، کتایون، 1385ش، فرهنگ حقوق بینالملل مخاصمات مسلحانه، چ1، تهران، سرسم. 7- ممتاز، جمشید؛ رنجبریان، امیرحسین، 1387ش، حقوق بینالملل بشردوستانه: مخاصمات مسلحانه داخلی، چ3، تهران، میزان. 8- نجفی، محمّدحسن، 1419ق، جواهر الکلام، ج21، بیچا، بیروت، دار احیاء التراث العربی. 9- امیرارجمند، اردشیر، 1384ش، تروریسم و تحولات حقوق بشردوستانه بینالمللی، پژوهش حقوق و سیاست (ویژهنامه مجموعه مقالات همایش رسالت رسانههای گروهی در ایران: دیدگاهها و چالشهای بشردوستانه)، ش1. 10- حکیم، محسن، 1378ش، آداب جنگ یا تقوای جنگی در اسلام، مقالات و بررسیها، دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران، ش65. 11- سبحانی، جعفر، 1343ش، پیامبر در میدان نبرد، درسهایی از مکتب اسلام، ش 10. 12- سرویس بینالملل، پایتخت دولت آشوری ویران شد/تخریب کامل شهر نمرود، 1394ش، تهران، شبکه خبر جمهوری اسلامی ایران، در دسترس: http://sahebkhabar.ir/news/4490303/ 13- سرویس بینالملل، حمله شیمیایی داعش به صلاحالدین، 1393ش، تهران، خبرگزاری انتخاب، در دسترس: ttp://www.ghatreh.com/news/nn22364488/ 14- سرویس بینالملل، داعش امدادگران آمریکایی را سر برید، 1393ش، تهران، همشهری آنلاین، در دسترس، http://www.hamshahrionline.ir/print/278073/ 15- سرویس بینالملل، داعش به جان موزه موصل افتاد: وقت ویران کردن آثار تاریخی فرا رسیده است، 1393ش، تهران، خبرگزاری انتخاب، در دسترس:http://www.entekhab.ir/fa/news/191983/ 16- سرویس بینالملل، داعش خلبان اردنی را زنده زنده سوزاند، 1393ش، تهران، خبرگزاری انتخاب، در دسترس: http://www.entekhab.ir/fa/news/188478/ 17- سرویس بینالملل، داعش کودکان را به عملیات انتحاری میگمارد، ۲۰۱۴م، بن، آلمان، خبرگزاری بینالمللی دویچهوله، در دسترس: http://www.dw.com/fa-ir/256341258/ 18- سرویس بینالملل، شهر باستانی پالمیرا به طور کامل بهدست داعش افتاد، 1394ش، تهران، خبرگزاری انتخاب، در دسترس: http://www.entekhab.ir/fa/news/205544/ 19- سرویس بینالملل، کابوس شبانه مادران اسپایکر، ۱۳۹۳ش، خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا)، در دسترس: http://www.irna.ir/fa/News/2356985/ 20- سرویس بینالملل، واکنش نظام بینالملل به جایگاه تروریستهای داعش، 29 مرداد 1393ش، تهران، خبرگزاری تابناک، در دسترس: http://www.tabnak.ir/fa/news/427585/ 21- کرم زاده، سیامک، 1382ش، تروریسم و دفاع مشروع در حقوق بینالملل، مدرس، د 7، ش1. 22- Additional protocol I of the UN Geneva Convention, (1977), Geneva 23- Additional protocol II of the UN Geneva Convention, (1977), Geneva 24- Hafetz, Jonathan, (2012), Military Detention in the 'War on Terrorism': Normalizing the Exceptional After 9/11, New York, Columbia Law Review Sidebar, 112th Vol. 25- Henckaerts, Jean-Marie and Louise Doswald-Beck, (2005), Customary International Humanitarian Law, Cambridge, Cambridge University Press, 1st Ed. 26- ICJ, (1996), Legality of the Threat or Use of Nuclear Weapons, Advisory Opinion. 27- ICRC, (2003), International humanitarian law and the Challenges of Contemporary Armed Conflicts, the 28th report for the International Conference of ICRC and International Red Cross, Geneva. 28- ICRC, (2008), Commentary to the Common Article 3, available at https://ihl-databases.icrc.org/ihl/COM/365-570006?OpenDocument 29- ICRC, (1987), Commentary on the Additional Protocols to the Geneva Conventions, Geneva, ICRC publication, 1st Ed. 30- King, John, George Bush's Speech on Terrorism in the US, (2001), London, the Guardian, available at: https://www.theguardian.com/world/2001/sep/21/september11.usa13 31- Louis, Samuel, ISIS Introduces ‘Price Scheme for Selling Enslaved Women and Girls, (2014), Moscow, Russia, RT, available at: https://www.rt.com/news/202071-isis-slaves-girls-prices 32- Malas, Nour, (2014), Ancient Prophecies Motivate Islamic State Militants, the Wall Street Journal. 33- Rashkikov, Paul, The Islamic State of Iraq and Syria Showed Sufi Shrines Were Demolished By Bulldozers, (2014), alarabiya.net, available at: http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2014/07/05/ISIS-destroys-Shiite-mosques-shrines-in-Iraq.html. 34- Some authors, (2014), History of DAESH, European Information Center on Terrorism, available at: www.noterror.eu/en/history-of-daesh. 35- The UN Geneva Convention I, (1949), Geneva 36- The UN Geneva Convention II, (1949), Geneva 37- United Nations Security Council Resolution, (1992), S/RES/788 38- United Nations Security Council Resolution, (1992), S/RES/794 39- United Nations Security Council Resolution, (1992), S/RES/794 40- United Nations Security Council Resolution, (1993), S/RES/814 41- United Nations Security Council Resolution, (1993), S/RES/993 42- United Nations Security Council Resolution, (1995), S/RES/998 43- United Nations Security Council Resolution, (1999), S/RES/1270 44- Withnall, Adam, (2014), Iraq Crisis: Isis Declares Its Territories a New Islamic State With 'Restoration of Caliphate' in Middle East, London, the United Kingdom, Independent, available | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,973 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 980 |
||