پایش جمعیتهای گیاه دارویی کبر (Capparis spinosa L.) در استان آذربایجانغربی | ||
| زیست قوم شناسی و حفاظت تنوع زیستی | ||
| دوره 2، شماره 4 - شماره پیاپی 8، دی 1404، صفحه 63-72 اصل مقاله (908.02 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22091/ethc.2026.14952.1073 | ||
| نویسندگان | ||
| فریدون محبی* 1؛ وحید کاروانی2؛ مهران مجرد آشنااباد1 | ||
| 1بخش تحقیقات جنگلها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجانغربی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ارومیه، ایران. | ||
| 2گروه آمار، دانشکده علوم، دانشگاه پیامنور، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| هدف: در ایران، برداشت بیرویه گیاهان دارویی و خوراکی از طبیعت، فشار قابل توجهی بر جمعیت این گیاهان وارد کرده و بقای بسیاری از گونهها را تهدید میکند. با توجه به تغییرات اقلیمی و تحولات اجتماعی- اقتصادی، اتخاذ برنامههای حفاظتی نوین و منطبق بر این تغییرات ضروری است. لذا، انجام مطالعات میدانی به منظور پایش و تعیین وضعیت جمعیتی این گیاهان، گامی اساسی در جهت تدوین استراتژیهای حفاظتی مؤثر خواهد بود. بر این اساس، تحقیق حاضر با هدف حفاظت از گونه Capparis spinosa L. در برابر تهدیدات بقا، به بررسی بومشناختی رویشگاههای این گیاه در استان آذربایجان غربی پرداخته است تا با مشخص شدن ویژگیهای جمعیتی آن، نیاز یا عدم نیاز به برنامههای حمایتی تعیین گردد. مواد و روشها: در این مطالعه، روش پلاتزنی (plot sampling) برای تعیین اندازه، سطح پوشش و تراکم جمعیتها به کار گرفته شد. مساحت کل جمعیت نیز با استفاده از روش پیمایشی ( survey method) تعیین گردید. نتایج: یافتههای تحقیق نشان داد که تراکم جمعیتها بین ۲۵ تا ۴۱ درصد و سطح پوشش گیاهی بین ۲۷ تا ۳۷ درصد متغیر بود. نتیجهگیری: اگر چه تراکم و سطح پوشش جمعیتهای مورد مطالعه در حد قابل قبولی ارزیابی شد، اما اندازه جمعیت و سطح اشغال آنها از معیارهای تعریف شده برای گونههای در معرض خطر کمتر نبود. بنابراین، گرچه گونه Capparis spinosaدر حال حاضر در معرض انقراض فوری قرار ندارد، اما با توجه به اهمیت آن و پتانسیل برداشت بیرویه، تدوین و اجرای برنامههای حفاظتی برای جلوگیری از بهرهبرداری غیرمسئولانه از طبیعت، امری انکارناپذیر است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| برداشت بیرویه؛ بومشناسی جمعیت؛ گیاهان دارویی؛ گیاه کَبَر؛ وضعیت حفاظتی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Monitoring populations of the medicinal plant Capparis spinosa L. in West Azerbaijan Province | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Fereidun Mohebbi1؛ Vahid Karvani2؛ Mehran Mojarrad Ashena Abad1 | ||
| 1Department of forest and rangland, Research and agriculture education center of West Azarbaijan., Urmia, Iran. | ||
| 2Department of Statistics, Faculty of Science, University of Payame Noor, Tehran Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| Objective: In Iran, the exploitation of natural medicinal and edible plants, often through encroachment on natural habitats, has placed significant pressure on these plant populations, thereby threatening their species survival. Adapting conservation strategies to contemporary climate, social, and economic changes necessitates comprehensive field studies to assess the status of these plant populations and monitor their dynamics. This is crucial for defining appropriate conservation measures. Consequently, the present study aims to safeguard the caper plant (Capparis spinosa) from survival threats by conducting an ecological investigation of its habitats in West Azerbaijan Province. The objective is to delineate its population characteristics and ascertain the necessity for supportive conservation programs. Methods: This study utilized the plotting method (plot sampling) to determine population size, coverage, and density. The total population area was subsequently delineated using the survey method. Results: The findings indicated variability in population density, ranging from 25% to 41%, and in coverage area, ranging from 27% to 37%. Conclusion: Although the density and coverage levels of the studied populations were deemed adequate, the population size and their occupancy metrics were comparable to or did not fall below the established criteria for endangered species. Therefore, while the caper plant is not currently facing imminent extinction, the imperative to develop and implement conservation programs to prevent its unsustainable harvesting from natural ecosystems is undeniable. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Capparis spinosa, Conservation status, Medicinal plants, Overharvesting, Population ecology | ||
| مراجع | ||
|
آگاه، فاطمه؛ اسماعیلی، محمدعلی؛ فرزام، محمد؛ و عباسی، رحمت (۱۳۹۸). الگوبرداری از رشد گیاه دارویی کَوَر (.Capparis spinosa L) در رویشگاه طبیعی برای کشت در سیستمهای زراعی کمنهاده. تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران، ۳۵ (۶)، ۱۰۰۲–۱۰۱۶. https://doi.org/10.22092/ijmapr.2020.127872.2645
خوشسیما، الهام؛ عصری، یونس؛ بخشیخانیکی، غلامرضا؛ و ادنانی، سیدمهدی (۱۳۹۶). مطالعه ویژگیهای اکولوژیکی گونه کَوَر (.Capparis spinosa L) در برخی از رویشگاههای استان قم. پژوهشهای گیاهی (مجله زیستشناسی ایران)، ۳۰ (۳)، ۵۷۱–۵۸۰.
صابری، مرتضی؛ طهمورث، محمد؛ و دهمرده قلعهنو، محمدرضا (۱۴۰۱). مطالعه ویژگیهای رویشگاهی گونه کورگ (.Capparis spinosa L) در اکوسیستمهای مرتعی دشت سیستان. مرتع، ۱۶ (۱)، ۶۶–۸۰.
علیلو، فاطمه؛ حشمتی، غلامعلی؛ معتمدی، جواد؛ و فروزه، محمدرحیم (۱۴۰۳). تاثیر خصوصیات خاک بر محتوای فنل، فلاونوئید کل و عملکرد آنتیاکسیدانی میوه گونه کور (.Capparis spinosa L) در زیستبومهای مرتعی شمال آذربایجانغربی. حفاظت زیستبوم گیاهان، ۱۲ (۲۵)، ۶۰–۷۳.
مجردآشناآباد، مهران؛ سنبلی، علی؛ و محبی، فریدون (۱۴۰۳). اتنوبوتانی گیاهان خوراکی مورد استفاده جوامع محلی شهرستان خوی. پژوهشهای زیستقومشناختی و حفاظت، ۱ (۲)، ۳۹–۴۹. https://doi.org/10.22091/ethc.2024.11561.103
مجردآشناآباد، مهران؛ و کاروانی، وحید (۱۴۰۲). ارزشگذاری گیاهان داروئی طبیعی جمعآوری شده از جنگلها و مراتع شهرستان ارومیه و اثرات محیطزیستی آن. نشریه علوم و تکنولوژی محیطزیست، ۲۵ (۶)، ۱۰۷–۱۲۰.
محبی، فریدون؛ مجردآشناآباد، مهران؛ و عیوضی، علیرضا (۱۴۰۴). تعیین شرایط مطلوب زیستگاهی گیاه کور (.Capparis spinosa L) در استان آذربایجانغربی. حفاظت زیستبوم گیاهان، (پذیرفته شده).
معتمدی، جواد؛ و آژیر، فرهاد (۱۴۰۴). ارزیابی اقتصادی و اکولوژیکی بهرهبرداری از گیاهان دارویی و تولید علوفه در مراتع ییلاقی کبودچشمه. طبیعت ایران، ۱۰ (۱)، ۴۹–۵۷.
References Agah, F., Esmaeili, M. A., Farzam, M., & Abbasi, R. (2020). Modeling of Capparis spinosa L. growth in natural habitat for cultivation in low input farming systems. Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 35(6), 1002–1018. (in Persian) Alilou, F., Hesmati, G. A., Motamedi, J., & Forouzeh, M. R. (2024). The effect of soil properties on the content of phenol, total flavonoid, and antioxidant performance of Capparis spinosa L. in the rangeland ecosystems of the north of West Azerbaijan. Journal of Plant Ecosystem Conservation, 12(25), 60–73. (in Persian) Benseghir, L.-A., & Seridi, R. (2007). Le caprier, une espece arbustive pour le developpement rural durable en Algerie. Mediterranee, (109), 101–105. Birkmann, J., Jamshed, M., McMillan, J. M., Feldmeyer, D., Totin, E., Solecki, W., Zaiton, Z., Roberts, D., Bezner Kerr, R., Pelling, M., Djalante, R., Garschagen, M., Leal Filho, W., Guha, D., & Alegría, A. (2022). Understanding human vulnerability to climate change: A global perspective on index validation for adaptation planning. Science of The Total Environment, 803, 1271–1293. Cornwell, B., Armstrong, K., Walker, N. S., Lippert, M., Nestor, V., Golbuu, Y., & Palumbi, S. R. (2021). Widespread variation in heat tolerance and symbiont load is associated with growth tradeoffs in the coral Acropora hyacinthus in Palau. eLife, 10, Article e64790. https://doi.org/10.7554/eLife.64790 IUCN. (2017). Guidelines for using the IUCN Red List categories and criteria (Ver. 13). Standards and Petitions Subcommittee. Khakurel, D., Uprety, Y., Łuczaj, Ł., & Rajbhandary, S. (2021). Foods from the wild: Local knowledge, use pattern and distribution in Western Nepal. PLOS ONE, 16(10), Article e0258273. Khoshsima, E., Bakhshi Khaniki, G. R., Adnani, S. M., & Asri, Y. (2017). Study of ecological characteristics of some Capparis spinosa L. habitats in Qom province. Journal of Plant Research, 30(3), 571–580. (in Persian) Lansky, E. P., Paavilainen, H. M., & Lansky, S. (2013). Caper: The genus Capparis. CRC Press. Lakrimi, M. (1997). Le Caprier - importance economique et conduite technique. Bulletin de Transfert de Technologie en Agriculture, (37), 1–12. Mobiba, M., Callinson, M., Hunter, L., & Twine, W. (2019). Social capital is subordinate to natural capital in buffering rural livelihoods from negative shocks: Insights from rural South Africa. Journal of Rural Studies, 65, 12–21. https://doi.org/10.1016/j.jrurstud.2018.12.012 Mohebbi, F., Mojarrad, M., & Eyvazi, A. (2025). Determining the optimal habitat conditions for caper plant (Capparis spinosa L.) in West Azerbaijan Province. Journal of Plant Ecosystem Conservation (Accepted/In press). Mojarrad, M., & Carvani, V. (2023). Valuation of natural medicinal plants collected from forests and rangeland of Urmia city and its environmental effects. Journal of Environmental Science and Technology, 25(6), 107–120. (in Persian) Mojarrad, M., Sonboli, A., & Mohebbi, F. (2024). Ethnobotany of edible plants used by local communities in Khoy County. Research in Ethnobiology and Conservation, 1(2), 39–49. (in Persian) Motamedi, J., & Azhir, F. (2025). Economic and ecological evaluation of medicinal plant exploitation and forage production in Kabudcheshmeh summer rangeland. Journal of Iran’s Nature, 10(1), 49–57. (in Persian) Rankou, H., M’Sou, S., Diarra, A., & Ait Babahmad, R. A. (2020). Capparis spinosa. The IUCN Red List of Threatened Species 2020: e.T137745831A139593491. https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2020-1.RLTS.T137745831A139593491.en Saberi, M., Tahmures, M., & Dehmarde Ghaleno, M. R. (2022). Habitat characteristics of Capparis spinosa in Sistan region. Journal of Rangeland, 16(1), 66–80. (in Persian) | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 157 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 26 |
||