تحلیل و تببین عوامل موثر بر جایگاه دانشگاههای کشور در رتبهبندیهای جهانی | ||
| علوم و فنون مدیریت اطلاعات | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 08 مهر 1404 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22091/stim.2025.12702.2233 | ||
| نویسندگان | ||
| سیده اشرف موسوی لقمان* 1؛ امیر ذاکری1؛ زهره مقیسه2؛ فهیمه محمدی3 | ||
| 1استادیار دانشکده مدیریت اقتصاد و مهندسی پیشرفت دانشگاه علم و صنعت ایران | ||
| 2دانشجوی دکتری سیاستگذاری علم و فناوری دانشگاه علم و صنعت ایران | ||
| 3دانشجوی دکتری سیاستگذاری علم و فناوری | ||
| چکیده | ||
| امروزه دانشگاهها به عنوان نهادهای آموزشی، پژوهشی و فناوری یکی از مهمترین اجزاء در اقتصاد دانشبنیان محسوب میشوند و تاثیر بهسزایی در ارزش آفرینی اجتماعی و اقتصادی ایفا میکنند. لذا ارزیابی وضعیت دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی از مهمترین دغدغههای سیاستگذاران علم و فناوری محسوب میشود. هدف اصلی این پژوهش ارائه تصویری جامع و متوازن از روند رتبه جهانی دانشگاههای کشور در سالهای اخیر (با تمرکز بر 5 سال اخیر) و خصوصا عوامل موثر بر آن میباشد. این امر از این جهت اهمیت دارد که رتبهبندیهای گوناگون هریک از منظری و با شاخصهای متنوع و متفاوتی عمل میکنند و اگر دقت لازم صورت نگیرد، تغییرات مقطعی و احیانا تصادفی رتبه چند دانشگاه، توجهات را به خود جلب نموده و عرصه را بر فهم روندهای پایدار و نحوه استفاده از نتایج رتبهبندی در طراحی و اجرای سیاستها و اقدامات مناسب، تنگ نماید. این پژوهش در دو مرحله انجام گرفت؛ در گام نخست وضعیت دانشگاههای ایرانی حاضر در رتبهبندیهای بینالمللی مورد بررسی قرار گرفت. در گام بعدی به منظور بررسی شرایط دانشگاههای کشور، مطالعات کتابخانهای و مصاحبه با خبرگان این حوزه انجام شده است. ازآنجاییکه این پژوهش در پی تحلیل کیفی و غیرآزمایشیِ جایگاه دانشگاههای برتر کشور در نظامهای بینالمللی است، از روش تحلیل مضمون استفاده شد و سپس دادههای حاصل از مصاحبههای عمیق با خبرگان و متون علمی مرتبط با استفاده از نرم افزار مکسکیودا تجزیه و تحلیل شدند. نتایج تحلیل مضمون نشان میدهد، بخشی از تغییرات رتبه ناشی از ماهیت و ساختار نظامهای رتبهبندی و بخشی نیز به عملکرد آموزش عالی و محیط پیرامون آن برمیگردد. عملکرد ضعیف در نسبت دانشجو به استاد، نداشتن هیات علمی و دانشجوی بینالمللی، امتیاز شهرت علمی پایین و ... از جمله عوامل داخلی افت رتبه دانشگاههای ایرانی است. نقطه قوتِ دانشگاههای ایرانی هم در نظامهای رتبهبندی مقالات منتشرشده و استنادات است. موانع اصلی تعاملات بینالمللی اعضای هیئت علمی دانشگاههای ایران شامل موانع دروندانشگاهی، بروندانشگاهی و فردی شناسایی شده است. این پژوهش ابعاد مختلف فناوری، سازمانی و فرهنگی را در قالب یک استراتژی جامع ادغام میکند. این مطالعه با تطبیق پیشنهادات خود با زمینههای سیاسی، فرهنگی و زیرساختی خاص ایران، فاصله میان واقعیتهای محلی و معیارهای رتبهبندی جهانی را پر میکند و نقشه راهی برای تغییرات عملیاتی ارائه میدهد. بدین ترتیب مسیرهای جدیدی برای ارتقاء دانشگاههای ایران در نظامهای جهانی و تقویت اثرگذاری ملی پیشنهاد میدهد. تمرکز بر توسعه نظام رتبهبندی بومی، تحول ساختاری با ماموریتگرا نمودن دانشگاهها، بینالمللیسازی هدفمند، توسعه شبکه تعاملی ظرفیتهای دانشگاه و صنعت، ایجاد پایگاه جامع ملی در حوزه دادههای دانشگاهها و استانداردسازی فرآیندهای گزارشدهی، تقویت دیپلماسی علمی بین کشورهای منطقه از جمله ویژگیهای متمایز این پژوهش هستند که ارزش افزوده ملموسی را به حوزه ادبیات موضوع اضافه میکنند. با جمعبندی مضامین میتوان گفت نقاط اهرمی مؤثر بر رشد رتبه دانشگاههای کشور شامل موارد زیر است: • افزایش توان کارشناسی دانشگاهها در ارتباط با ارائه اطلاعات صحیح و کامل و داشتن برنامه و پایش آن • افزایش مراودات بینالمللی بهصورت هدفمند و در ازای اهداف عملیاتی مشخص با محوریت اساتید برجسته • تمرکز بر ایجاد برند بینالمللی برای چند دانشگاه منتخب سیاستها و اقدامات پیشنهادی برای ارتقای رتبه دانشگاهها عبارتند از: • اتصال و پیوستگی حرکت دانشبنیان در کشور با سازوکارهای داخلی دانشگاهها (مانند آیین نامه ارتقا) • توسعه ارتباطات بینالملل دانشگاهیان و حضور در شبکههای علمی بین المللی و صنعتی موثر در ایجاد شهرت برای دانشگاه • توجه به کیفی سازی مقالات، مقالات و محققین پراستناد • اتصال کامل حمایتها به عملکرد اساتید و رفع محدودیت سقف حمایتها برای محققین برتر بینالمللی • پایبندی به شایستهسالاری در انتصابات و ارتقا در راستای حفظ انگیزه اساتید • برنامهریزی تامین منابع و درآمدهای ارزی برای هزینه کردهای خارجی جهت حفظ مراودات بینالمللی • تعیین انتظارات دقیق از رتبهبندی دانشگاههای جهان با معیارهای بومی و تعیین مسیر بلوغ رتبه بندی آیاِسسی در مسیر ایجاد تدریجی یک هویت مستقل و درعین حال معتبر و مقبول • تشکیل گروههای رصد و ارزیابی در دانشگاهها و ارائه پیشنهادهای اقدمات اهرمی موثر در بهبود رتبه. | ||
| کلیدواژهها | ||
| رتبهبندی دانشگاهها؛ ارزیابی دانشگاه؛ سیاست آموزش عالی؛ تحلیل مضمون؛ رتبه ایران؛ سیاست علم و فناوری | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| "Analysis and Explanation of the Factors Influencing the Position of Iranian Universities in Global Rankings" | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Seyyede Ashraf Mousavi Loghman1؛ Amir Zakery1؛ Zohre Moghise2؛ Fahime Mohammadi3 | ||
| 1faculty at Iran university of Science & Technology | ||
| 2PHD Student at IUST | ||
| 3PHD student at IUST | ||
| چکیده [English] | ||
| Today, universities serve as critical pillars of education, research, and technology, playing a significant role in the development of knowledge-based economies. As such, they contribute substantially to both economic and social value creation. Accordingly, evaluating the performance and positioning of universities and other higher education institutions has become a central concern for science and technology policymakers. The primary aim of this study is to provide a comprehensive and balanced account of trends in the global rankings of Iranian universities over recent years, with particular emphasis on the past five years. The importance of this issue arises from the fact that various global ranking systems employ differing perspectives, indicators, and methodologies. Without careful analysis, temporary—or even random—fluctuations in the rankings of a few institutions may attract disproportionate attention, thereby obscuring more stable and meaningful trends. Such misinterpretations can hinder the effective use of ranking outcomes in the design and implementation of appropriate policies and strategies. This study was conducted in two main phases. In the first phase, the status of Iranian universities within international ranking systems was examined. In the second phase, to explore the conditions of higher education institutions in the country, a combination of desk research and expert interviews was employed. Given that the study aims to provide a qualitative, non-experimental analysis of the positioning of top Iranian universities in global ranking systems, thematic analysis was utilized. Data obtained from in-depth interviews with subject-matter experts, along with relevant academic literature, were analyzed using MAXQDA software. Thematic analysis reveals that part of the variation in rankings is attributable to the inherent structure and criteria of the ranking systems themselves, while another part results from the performance of higher education institutions and their surrounding environments. Internal factors contributing to the decline in the rankings of Iranian universities include low student-to-faculty ratios, limited international faculty and student representation, and weak academic reputation scores. However, a key strength of Iranian universities lies in their output of scientific publications and citation rates, which remain strong relative to international benchmarks. Barriers to international collaboration among Iranian university faculty have been identified as falling into three categories: internal institutional challenges, external systemic constraints, and individual-level obstacles. This study integrates technological, organizational, and cultural dimensions into a comprehensive strategic framework. By aligning its recommendations with Iran’s political, cultural, and infrastructural context, the research seeks to bridge the gap between local conditions and the expectations of global ranking systems, offering a practical roadmap for institutional enhancement. In this regard, the study proposes new pathways to enhance the global standing of Iranian universities while simultaneously strengthening their national impact. Key distinguishing features of this study include emphasis on the development of a localized ranking system, structural reforms to align universities with mission-oriented objectives, targeted internationalization initiatives, the expansion of collaborative networks between universities and industry, the creation of a national data platform for higher education, the standardization of reporting mechanisms, and the promotion of scientific diplomacy among regional countries. These strategies contribute tangible value to the body of literature on university rankings and higher education reform. Based on the synthesized themes, several key leverage points for improving the rankings of Iranian universities have been identified, including: • Enhancing universities’ technical capacity to report accurate and comprehensive data, while implementing effective monitoring and evaluation systems. • Promoting purposeful international engagement aligned with clearly defined operational goals, particularly through collaboration with distinguished faculty members. • Developing a strong international brand identity for selected universities. Recommended policies and actions for improving university rankings include: • Integrating national knowledge-based initiatives with internal university mechanisms, such as faculty promotion criteria. • Expanding international academic networks and participating in global scientific and industrial consortia to enhance institutional reputation. • Prioritizing the quality of publications and increasing the visibility of highly cited articles and researchers. • Linking financial support directly to academic performance and removing funding caps for top-performing international scholars. • Upholding meritocracy in academic appointments and promotions to sustain faculty motivation. • Strategically allocating foreign currency resources to support international collaborations. • Defining clear expectations for global rankings that align with localized standards, while guiding the ISC ranking system toward the gradual establishment of an independent, credible, and internationally accepted identity. • Establishing monitoring and evaluation units within universities to design and implement leverage-based initiatives for ranking enhancement. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| University Rankings, University Evaluation, Higher Education Policy , Thematic Analysis, Iran ranking, Science &, technology policy | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 695 |
||